گروه سیاسی: پنجشنبه همین هفته دور جدید مذاکرات هسته‌ای میان نمایندگان دولت‌های ایران و 1+5 در سوییس و در شهر مونترو برگزار می‌شود. به‌رغم اعلام صریح و موکد مقامات مسؤول در ایران مبنی بر عدم پذیرش طرح 2 مرحله‌ای شدن توافق، اما آمریکایی‌ها همچنان از ضرب‌الاجل 24 مارس می‌گویند و تاکید می‌کنند در صورت راضی نشدن تیم مذاکره‌کننده حسن روحانی به انجام یک توافق کلی، آنها حاضر به تمدید مذاکرات نخواهند بود. به گزارش «وطن امروز»، در ایران از اردوگاه دولت اظهارنظرهای بعضا متناقض درباره این موضوع یعنی طرح توافق 2 مرحله‌ای، به گوش می‌رسد و برخی مقامات دولتی به گونه‌ای سخن می‌گویند که شائبه عقب‌نشینی آنها در مقابل تهدید آمریکایی‌ها به عدم تمدید زمان مذاکرات ایجاد می‌شود. در این میان و در شرایطی که سیاست رسمی جمهوری اسلامی ایران، تجمیع همه محورهای محل اختلاف در قالب یک توافق یک مرحله‌ای است اما آمریکایی‌ها با انتشار بخش‌هایی از توافق مطلوب خود، باز هم بر طرح توافق 2مرحله‌ای و ضرب‌الاجل 24 مارس تاکید کرده و با انتشار بخش‌هایی از دیکته خود برای توافق جامع هسته‌ای، به پیشواز مذاکرات مونترو رفته‌اند. این بار نیز همانند دفعات گذشته، این خبرگزاری رویترز بود که اقدام به انتشار این خبر کرد. خبرگزاری رویترز از ابتدای مذاکرات هسته‌ای در دولت روحانی، همواره نشان داده است دسترسی‌های ویژه‌ای به منابع و دیپلمات‌های مذاکره‌کننده هسته‌ای دارد. آنگونه که خبرگزاری رویترز منتشر کرده، یک مقام ارشد آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، روز جمعه در میان خبرنگاران حاضر شد و از پیشرفت نسبی مذاکرات هسته‌ای خبر داد. براساس آنچه طی یک‌سال و نیم اخیر مشاهده شده این مقام آمریکایی به احتمال بسیار زیاد، وندی شرمن، نماینده ارشد آمریکا در مذاکرات هسته‌ای است. این روال کاری، ماه‌هاست توسط شرمن دنبال می‌شود. او همواره قبل یا بعد از یک دور مذاکرات هسته‌ای به میان خبرنگاران می‌آید و روند و جزئیات مذاکرات را تشریح می‌کند. بر همین اساس اگرچه رویترز، گزارش خود را به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی منتشر کرده، اما به نظر می‌رسد منظور این خبرگزاری همان وندی شرمن باشد.
تفاهم سیاسی، شاید وقتی دیگر!
آنگونه که خبرگزاری فارس به نقل از رویترز منتشر کرده، این مقام ارشد آمریکایی با حضور در جمع خبرنگاران، از پیشرفت قابل توجه در مذاکرات هسته‌ای با ایران خبر داد، اما گفت هنوز موضوعات دشواری بین طرفین باقی مانده است.براساس این گزارش، این مقام آمریکایی گفت با وجود پیشرفت قابل توجهی که در مذاکرات هسته‌ای با ایران صورت گرفته، اما همچنان موضوعات دشواری باقی مانده و بعید است طرفین در گفت‌وگوهای این هفته به توافق دست یابند. این مقام آمریکایی که در جمع گروهی از خبرنگاران صحبت می‌کرد، همچنین گفت: «ارنست مونیز» وزیر انرژی آمریکا این هفته نیز در مذاکرات هسته‌ای با ایران که در شهر مونتروی سوییس برگزار می‌شود، شرکت می‌کند. پیش از این گزارش شده بود علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز برای دومین بار در مذاکرات حضور می‌یابد. به نوشته خبرگزاری رویترز، مقام ارشد آمریکایی که خواسته نامش فاش نشود، درباره مذاکرات به خبرنگاران گفت: «روشن است که مذاکرات پیشرفت قابل توجهی داشته و اختلافات کاهش یافته است، اما واقعا نمی‌دانیم آیا می‌شود به یک توافق خوب رسید یا نه.» وی افزود: «هنوز موضوعات دشواری باقی مانده است. هنوز شکاف‌هایی وجود دارد.» این مقام آمریکایی در پاسخ به این سوال که آیا احتمال حصول «توافق سیاسی» در هفته جاری وجود دارد یا نه، گفت: «این هفته انتظارش را ندارم».
محورهای دیکته اوباما
حضور مقام ارشد آمریکایی در میان خبرنگاران، تنها محدود به همین اظهارنظرهای کلی نبود. آنگونه که شبکه العربیه گزارش داده و به این حضور اشاره کرده، مهم‌ترین محور اظهارات این مقام ارشد آمریکایی، توضیحاتی بود که او درباره محورهای کلی توافق هسته‌ای مورد نظر آمریکا ارائه کرد. این مذاکره‌کننده آمریکایی کلیات مدنظر واشنگتن در مذاکرات هسته‌ای را در اختیار خبرنگاران قرار داد و گفت: واشنگتن به دلیل آنکه «سرسختانه بر سر برخی اصول ایستاده»، تاکنون با چند بار تمدید مذاکرات موافقت کرده است. وی افزود: «ما تنها توافقی را می‌پذیریم که راه‌های مختلف به سمت مواد شکافت‌پذیری را که ایران برای یک سلاح هسته‌ای نیاز دارد، ببندد.»
این مقام ارشد آمریکایی سپس درباره شرایط واشنگتن در مذاکرات سخن گفت و بدون اینکه به جزئیات اشاره کند، محورهای کلی توافق مطلوب آمریکا را تشریح کرد. این محورها عبارتند از:
1ـ ایران نباید اجازه تولید پلوتونیوم سطح تسلیحاتی را در رآکتور اراک داشته باشد. وی در این باره گفت: «در مورد اینکه ایران چطور می‌تواند رآکتور اراک را به نحوی تغییر دهد که برای اهداف متفاوتی مورد استفاده قرار گیرد، در حال مذاکره هستیم.»
به گزارش «وطن امروز»، براساس این بند، آنچه مورد نظر آمریکایی‌ها است، تغییر ماهیت هسته‌ای رآکتور اراک است. در حالی که ایران با اعلام پذیرش موضوع بازطراحی رآکتور اراک، رسما پیشنهاد کاهش ظرفیت این رآکتور را پذیرفت اما در دیکته آمریکایی‌ها، می‌خواهند به تیم ایرانی تحمیل کنند که موضوع پلوتونیوم به کلی منتفی شود و ایران از اورانیوم غنی‌شده به عنوان سوخت این رآکتور استفاده کند. با این اقدام، عملا رآکتور اراک تغییر ماهیت داده است!
2ـ «ایران نباید از مجتمع هسته‌ای فردو برای غنی‌سازی استفاده کند. ایران تنها در مجتمع نطنز امکان غنی‌سازی خواهد داشت.» این موضوع نیز به صورت کلی آمده است اما براساس برخی شنیده‌های «وطن‌امروز»، گویا در دیکته آمریکایی‌ها به تیم ایرانی فشار می‌آورند تا تاسیسات فردو تنها محلی برای تحقیق و توسعه پیرامون ساختار و طراحی یک نوع سانتریفیوژ باشد!
3ـ هر توافقی، باید موجب شود ایران دست‌کم یک سال با رسیدن به مقدار کافی مواد اتمی لازم برای یک بمب فاصله داشته باشد.
براساس این بند نیز موضوع کاهش ظرفیت غنی‌سازی و نیز مبحث ذخایر اورانیوم ایران مطرح است. آمریکایی‌ها موضوع انتقال سوخت ایران به خارج از کشور (روسیه) را تمام شده دانسته و می‌خواهند حجم انباشت ذخایر اورانیوم غنی شده در ایران بیشتر از 500 کیلوگرم نباشد.
4ـ تعداد سانتریفیوژهای فعال و ذخایر اورانیوم کنونی ایران، به میزان «قابل ملاحظه‌ای کاهش» می‌یابد.
درباره سانتریفیوژها نیز آمریکایی‌ها یک دوره زمانی 15 ساله را در نظر گرفته‌اند. در این دوره ایران تا 10 سال آینده اجازه نخواهد داشت بیشتر از
5 هزار سانتریفیوژ نسل اول در اختیار داشته باشد البته این میزان سانتریفیوژ نیز با برخی تغییرات در ساختار آبشارها، ظرفیت بسیار کمتری از شرایط عادی برای غنی‌سازی خواهند داشت.
5ـ ایران باید با بازرسی‌های بی‌سابقه از تأسیسات تولید و همچنین معادن و آسیاب‌های اورانیوم و همچنین مراکز مشکوک، موافقت کند.
6 ـ آمریکا به دنبال توافقی است که در آن، کاهش تحریم‌های مد نظر ایران، «در یک دوره زمانی، مرحله‌بندی شده است.»
اما درباره لغو تحریم‌ها که در واقع هدف اصلی دولت روحانی برای مذاکرات هسته‌ای در یک سال و نیم اخیر است، نکات قابل تاملی وجود دارد. براساس گزارشات موجود و اخباری که طی چند ماه اخیر منتشر شده، آمریکایی‌ها هرگز تحریم‌های اعمال شده علیه ایران را «لغو» نخواهند کرد. در دیکته آمریکایی‌ها، تنها بخشی از تحریم‌ها به صورت موقت «تعلیق» می‌شوند. ضمن اینکه هیچ ضمانت اجرایی برای برداشتن تحریم‌های مصوب کنگره نیز وجود ندارد. البته این موضوع پنهانی نیست و وندی شرمن روز جمعه صراحتا درباره آن اظهارنظر کرده است. شرمن که در موسسه کارنگی سخن می‌گفت، درباره مذاکرات هسته‌ای با ایران و درباره توافق جامع گفت: تحریم‌ها برای مدت بسیار طولانی علیه ایران باقی می‌ماند. وی تاکید کرد: تمام تحریم‌های ما علیه ایران درباره «حمایت از تروریسم» و «حقوق بشر» باقی می‌ماند؛ تمام نگرانی‌ها درباره بی‌ثبات‌سازی خاورمیانه باقی می‌ماند و این مساله برای یک زمان بسیار بسیار طولانی باقی می‌ماند!
سخنگوی کاخ سفید: برای ما مهم است که شانه به شانه اسرائیل باشیم
جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید در کنفرانس خبری جمعه خود در پاسخ به سوالی در خصوص سفر نتانیاهو به آمریکا برای سخنرانی در کنگره، اسرائیل را نزدیک‌ترین متحد آمریکا در خاورمیانه دانست که آمریکا اعتقاد دارد باید شانه به شانه آن حرکت کند. وی تصریح کرد آوردن ایران به میز مذاکرات به همان اندازه که به امنیت ملی آمریکا کمک می‌کند، به امنیت اسرائیل هم کمک خواهد کرد. وی در خصوص تهدید سخنرانی نتانیاهو برای مذاکرات هسته‌ای با ایران نیز گفت روشن است که نتانیاهو منتقد مذاکرات و برنامه اقدام مشترک بوده است. ارنست با اشاره به سخنان نتانیاهو مدعی شد توافق هسته‌ای با ایران در حذف ذخایر هسته‌ای این کشور موفق بوده است. به گفته سخنگوی کاخ سفید، توافق ژنو، توافق خوبی بوده چرا که ایران را به بحث‌های جدی هسته‌ای وادار کرده و پیشرفت هسته‌ای ایران را متوقف کرده است. وی تحریم‌های ضدایرانی را یکی از سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ دانست که برخی کشورها برای اجرای آن دست به ایثار اقتصادی زده‌اند: «تحریم‌های جدید می‌تواند ائتلافی را که برای اجرای این تحریم‌ها به وجود آمده از میان بردارد و ایران مجبور به گرفتن تصمیمات سخت لازم نشود». ارنست تصریح کرد که بازرسی‌ها پس از توافق نهایی از تمام سطوح چرخه تامین سوخت هسته‌ای ایران انجام خواهد شد.