
گروه بینالملل: عصر دیروز بزرگترین منتقد ولادیمیر پوتین در قبرستان ترویکورووسکویه در جنوب غربی مسکو دفن شد.
اما قتل مشکوک «بوریس نمتسوف» روی نزدیکترین پل به کاخ کرملین، مشخصا پلهای ارتباطی رهبر ساکن کرملین، را با جامعه، هدف قرار میدهد. صحنهسازی ترور رهبر مخالفان پوتین به قدری نمادین و هالیوودی است و زمان آن چنان دقیق برنامهریزی شده است که با وجود پیدا نشدن سرنخی از قاتلان نمتسوف نمیتوان از اشارات ضمنی در واکنش رئیسجمهور روسیه به آن صرف نظر کرد. پوتین تاکید کرد به نظر میرسد این ترور وحشیانه یک قتل سفارشی و یک اقدام تحریکآمیز بوده است. وی همچنین درگذشت ناشی از یک قتل فجیع را به خانواده و دوستان بوریس نمتسوف تسلیت گفت. پوتین خود شخصا ریاست کمیته پیگیری این ترور سیاسی حساس را بر عهده گرفته و دستگاه امنیتی روسیه 3 میلیون روبل برای پیدا کردن ضارب جایزه تعیین کرده است اما هنوز هیچ سرنخی پیدا نشده است. بدن بیجان نمتسوف بامداد شنبه در حالی روی پل موسکوورسکی منتهی به میدان سرخ و کاخ کرملین پیدا شد که قاتل یا قاتلان پس از شلیک 4 گلوله به پشتش، او را در منطقه نورپردازی شده کلیسای مشهور سنت باسیل با حالتی مقدسمآبانه روی پل قرار داده بودند. او درست یک روز پیش از راهپیمایی بزرگ اتحاد نیروهای دست راستی در مسکو علیه ورود روسیه به جنگ اوکراین و شرایط اقتصادی کشته شد تا این تجمع از مانور سیاسی طرفداران بشدت در حال انزوای غرب در روسیه تبدیل به محاکمه خیابانی پوتین شود. اما سوال اینجاست که رئیسجمهور روسیه در اوج اقتدار و محبوبیت، چه سودی از کشتن یک مخالف بیخطر سیاسی در جوار ارگ حکومتی میبرد و حتی به فرض اینکه چنین میکرد چرا باید جسد دشمنش را با آن حالت نمایشی رها میکرد تا تقدیس یابد؟ آن هم در حالی که 20 روز پیش از آن، این مخالف سرشناس در مصاحبهای با نشریه آنلاین Sobesednik.Ru اعتراف کرده بود میترسد به دستور ولادیمیر پوتین ترور شود.
نمتسوف قربانی خودش شد
اما در واقع این نمتسوف بود که در ترور رقیب قدرتمندش پیشقدم شد. او با اعترافی که روز 10 فوریه منتشر شد در حقیقت ترور شخصیتی پوتین را کلید زد ولی قربانی حرف و اقدام نسنجیده خودش شد چرا که قطعا دستگاه اطلاعاتی آمریکا را به وسوسه انداخته بود یک سناریوی هالیوودی جذاب برای تخریب چهره پوتین و اختلاف انداختن میان مخالفان و موافقانش در داخل کشور طراحی کند. روز یکشنبه دهها هزار طرفدار احزاب لیبرال و دست راستی در مسکو به راهپیمایی پرداخته و با شعارهایشان دولت را مقصر قتل رئیس حزب جمهوریخواه روسیه «پارناس» دانستند اما مشخص بود آنها همانند حامیان غربیشان هیچ علاقهای برای پاسخ دادن به پرسشهای منطقی فوق نداشتند.آنها تصاویر نمتسوف و پلاکاردهایی در دست داشتند با عناوینی مثل « بوریس، آنها از تو میترسند.» اما در حقیقت پوتین که در روزگار ناشناختگی (سال 2000) یقه این معاون وقت نخستوزیر روسیه را گرفته بود قطعا در روزهایی که آمار محبوبیتش در روسیه به بالای 70 درصد رسیده و حتی جهانی شده بود، از بوریس نمتسوف نمیترسید اگرچه نمتسوف کماکان دشمن سیاسی نخستش محسوب میشد، از او تنفر داشته و او را مسؤول آغاز جنگ در اوکراین میدانست. نمتسوف یک تکنوکرات یهودیزاده و مورد حمایت مشترک الیگارشهای یهودی روسیه و جمهوریخواهان و نومحافظهکاران بود که سابقه معاونت نخستوزیری را در دوران یلتسین داشت اما با ورود پوتین به همراه سایر الیگارشها از کرملین رانده شد. او به عنوان رهبر اتحاد لیبرالها و دست راستیها در فاصله 2007 تا 2013 چند بار به خاطر اعتراضات غیرقانونی دستگیر و زندانی شد اما پس از خیزش ملیگرایی روسی به دنبال الحاق کریمه به قدری منزوی بود که شاید مطرح کردن شائبه ترورشدنش توسط دولت، تنها راه جلب توجه افکار عمومی به نظر میرسید. البته او در کمال حماقت در آستانه سالگرد جشن الحاق کریمه برای دشمنان خارجی روسیه، سوژهای بسیار جذاب فراهم کرد که به پاپوشی برای پوتین به بهای زندگی خودش منجر شد. روزنامه مشهور پراودا که زمانی مهمترین نشریه سیاسی شوروی بود و امروز ارگان کمونیستهای روسیه است، در سرمقالهای به قلم استیفن لندمن، ترور رهبر مخالفان کرملین را مشخصا به سرویس اطلاعاتی آمریکا (سیا) منسوب کرد و آن را یک عملیات پرچم دروغین علیه پوتین خواند. نویسنده این مقاله اوباما را یک قاتل سریالی توصیف کرد که علاوه بر همه جنایتهایش باید بهخاطر این جنایت هم سرزنش شود! همچنین ولادیمیر مارکین، سخنگوی کمیته تحقیق درباره این ترور، ۵ فرضیه رسمی مطرح کرده که مهمترین آن «تحریک به قسد بیثبات کردن شرایط سیاسی کشور» است.
شاهدان زنده
آخرین امید سرویس امنیت فدرال روسیه(FSB) برای یافتن سرنخی از هویت قاتل نمتسوف معطوف به 2 شاهد زنده است که یکی انسانی و دیگری دیجیتالی است. به محض اینکه اعلام شد در هنگام ترور رفیقه اوکراینی 23 سالهاش همراهش بوده است اکثر روسها احساس کردند این یک توطئه غربی- اوکراینی است. البته آنا دووریتسکایا که بر خلاف خواست ماموران امنیتی اصرار دارد به کییف بازگردد میگوید آن شب هیچ چیز مشکوکی ندیده است. به گفته او آن شب به همراه مقتول سرشناس پس از بیرون آمدن از مرکز خرید ثروتمندان مسکو(گام) مشغول قدم زدن در حاشیه میدان سرخ بودهاند که یک نفر از پشت به مقتول شلیک کرده است ولی صورتش را ندیده است. همچنین او در گفتوگو با شبکه روسی «دوژد» میگوید این مخالف سیاسی اخیرا هیچ پیام تهدیدی دریافت نکرده است. اما شاهد دیگر صحنه قتل، دوربینهای مداربسته میدان سرخ است. روزنامه پر مخاطب کومرسانت در خبری نگرانکننده درباره این شاهد نوشت که در ساعات حادثه دوربینهای مداربسته محل کار نمیکرده و در دست تعمیر بوده است. البته بلافاصله اداره فناوریهای اطلاعاتی مسکو در بیانیهای به این ابهام پاسخ داد که نه تنها دوربینها کار میکرده بلکه تصاویر مستقیما به این مرکز ارسال شده است. تصاویر دوربین مداربستهای که گمان میرود مربوط به خودروی ضاربان باشد در یک وبسایت خبری نزدیک به دولت روسیه منتشر شده است. این تصاویر خودرویی را در خیابانهای مسکو نشان میدهد اما هیچ نمای نزدیکی از مظنونان در آن دیده نمیشود.
مراسم تدفین نمتسوف
دیروز کرملین از ورود شماری از سیاستمداران برجسته اروپایی برای شرکت در مراسم تدفین نمتسوف، ممانعت به عمل آورد. رئیس مجلس سنای جمهوری چک و یک نماینده لتونی در پارلمان اروپا از جمله افرادی بودند که از فرودگاه مسکو به کشورهایشان بازگردانده شدهاند اما جان میجر، نخستوزیر سابق بریتانیا در قبرستان ترویکورووسکویه در کنار مادر نمتسوف و هزاران هوادار او حضور یافت. در مقابل آلکساندر ناوالنی، از رهبران مخالفان دولت نیز اجازه خروج از زندان برای شرکت در مراسم تدفین را نیافته است.