گروه اجتماعی: پنجاه و نهمین اجلاس کمیسیون مقام زن روز دوشنبه در نیویورک کار خود را آغاز کرد و هیأتی از کشورمان نیز به ریاست معاون رئیس‌جمهور در امور زنان در این اجلاس حضور دارند اما در گزارشی که قرار است ارائه شود نکات قابل تأملی وجود دارد. تحلیل پیش رو مجموعه نظرات کارشناسان و نخبگان فرهیخته دانشگاهی و حوزوی امور زنان است که پس از مطالعه گزارشی که قرار است معاونت امور زنان ریاست جمهوری در اجلاس پکن+20 ارائه دهند به دست آمده است.
نقد گزارش معاونت امور زنان
به گزارش فارس، بررسی محتوای گزارش تنظیم شده توسط معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری جهت ارسال به دبیرخانه اجلاس مقام زن که قرار است در اجلاس پکن+20 در نیویورک ارائه شود، نگرانی‌های زیادی را به وجود آورده که مهم‌ترین آنها به شرح زیر است:
- تنظیم گزارش منفعلانه از موضع پاسخگویی به مطالبات جامعه جهانی و نبود برجسته‌سازی امتیازات و نقاط قوت نظام فکری اسلامی در تبیین مسائل و حقوق واقعی زنان (روح کلی حاکم بر گزارش)
- پرداخت سطحی به موفقیت‌ها و دستاوردهای چشمگیر جمهوری اسلامی در زمینه ترفیع جایگاه مادی و معنوی زنان بویژه دستاوردهای علمی زنان و حضور پررنگ آنها در رشد علمی و فرهنگی
- محوریت موضوع اشتغال زنان در چارچوب ارزش‌های بین‌المللی و پرداخت حاشیه‌ای و کمرنگ به موضوع تحکیم خانواده و لزوم تطابق سیاست‌های اشتغال با مبانی تحکیم خانواده، اولویت دادن به اشتغال در دوگانگی نقش شغلی و خانوادگی
- تاکید بر ادبیات رایج بین‌المللی عدالت جنسیتی به معنای برابری جنسیتی در تمام حوزه‌های مورد اشاره در گزارش و بی‌توجهی به ضرورت ملاحظه تفاوت‌ها در راستای تحقق عدالت حقیقی (به صورت روح کلی حاکم بر گزارش و استفاده از عبارت مبهم ایجاد تعادل و توازن جنسیتی به‌عنوان ماموریت)
- نگاه به زن در قالب رویکرد لیبرال که فردیت وی را مورد توجه قرار می‌دهد و جایگاه و نقش وی بویژه در خانواده را نادیده می‌گیرد (به صورت روح کلی حاکم بر گزارش)
- محدود کردن دایره فعالیت اجتماعی زنان به اشتغال و تاکید بر استقلال مالی زنان
- تاکید بر حضور در مناصب سیاسی به‌عنوان شاخص مشارکت سیاسی زنان
- در زمینه قدرت و تصمیم‌گیری ذکر «اقدامات به عمل آمده برای اطمینان از دسترسی برابر و مشارکت کامل در ساختارهای قدرت» و «فاصله قانون تا عمل» القاکننده عدم پایبندی جمهوری اسلامی به آنچه در زمینه احقاق حقوق زنان به صورت آرمان بیان می‌کند، است.
- تلقی فرهنگ و کلیشه‌های جنیستی به‌عنوان مانعی در راه توانمندسازی زنان
نقاط قوت گزارش هیأت اعزامی
علاوه بر این 3 مورد نیز به‌عنوان نکات قوت این گزارش مورد تایید کارشناسان قرار گرفته است. دستاوردهای 30 ساله انقلاب اسلامی در حوزه زنان و خانواده، دیدگاه بالنده اسلام درباره جایگاه و کرامت زن و همچنین وجود کارشناسان آگاه و مسلط نسبت به دیدگاه اسلام و غرب در این موضوع در جمهوری اسلامی ایران (که البته در هیأت اعزامی امسال مورد حمایت دولت واقع نشده‌اند) از جمله مهم‌ترین نقاط قوت این گزارش است.
4نقطه ضعف گزارش پکن+20
بر این اساس 4 نکته قابل تامل نیز به‌عنوان نقاط ضعف این گزارش از سوی کارشناسان مورد توجه قرار گرفته است:
1- ساده‌انگاری و خوش‌بینی نمایندگان دولتی به سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی و امید بستن به همکاری‌ها و دلسوزی‌های آنها برای ایرانیان که موجب می‌شود، رویکرد عالمانه متناسب با حضور در چنین مجامعی اتخاذ نشود.
2- فقدان بینش صحیح و واقعی از داشته‌ها و دستاوردهای نظام در حوزه زنان در میان نمایندگان ایرانی شرکت‌کننده در این کمیسیون به منظور صدور گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه زنان و خانواده
3- نبود نظارت و هوشمندی در انتخاب ترکیب هیات‌های غیررسمی (در حدود 100 نفر) و قرار گرفتن افرادی با رویکردهای فمنیستی و دارای سابقه اقدام علیه امنیت ملی در این ترکیب و تعهد 12 میلیونی معاونت بانوان ریاست جمهوری برای سفر هر یک از شرکت‌کنندگان
4- ارائه گزارشی ضعیف، منفعل و همراه با اشکالات متعدد.
پشت‌پرده اقامت NGOها در نیویورک
این در حالی است که یک کارشناس امور زنان و مدرس دانشگاه از نبود نظارت بر حضور تعداد زیادی از NGOها در اجلاس پکن+20 انتقاد کرده است. مرضیه محمدزاده، کارشناس امور زنان و مدرس دانشگاه درباره تغییر سیاست آمریکا در ارائه ویزا به اعضای NGOها بیان داشت: ویزای سفر و اقامت 3 ماهه بدون محدودیت در آمریکا برای اعضای سازمان‌های مردم نهاد بدسابقه با فهرستی از روابط مشکوک با سازمان‌های بین‌المللی و مراکز اروپایی فعال در موضوع «حقوق بشر در ایران» صادر شده است. به گفته وی بخشی از گروه‌های به ظاهر مردم‌نهاد یادشده طبق اطلاعات منتشر نشده از فعالان در موضوع «توانمندسازی زنان»، «فمنیست‌های بدسابقه تابلودار»، «فعالان مبارزه با ایدز» و «حامیان کودکان کار» هستند که در طول یک‌سال گذشته به جمع‌آوری فیلم و عکس و گزارش سیاه برای مستند‌سازی گزارش‌های احمد شهید و منافقین و بهائیان و نهادهای وابسته به آنها اشتغال داشته‌اند. این موضوع درحالی است که هیچ‌کدام از سازمان‌های مردم‌نهاد شرکت‌کننده در این اجلاس از مراجع امنیتی صلاحیت و تاییدیه لازم را ندارد.
انتقاد نمایندگان از تعداد شرکت‌کنندگان
محمدزاده درپاسخ به این پرسش که آیا حضور کشور ما در این اجلاس تعریف شده است، بیان داشت: یکی از نمایندگان مجلس با انتقاد از تعداد زیاد شرکت‌کنندگان اعلام کرده است این اجلاس در سطح بین‌المللی کارآیی ندارد، چراکه ما به کنوانسیون رفع تبعیض از زنان نپیوستیم و این اجلاس هر ساله مربوط به تعهد کشور‌ها نسبت به این کنوانسیون است بنابراین حضور مدیران دولتی و حتی سازمان‌های مردم‌نهاد با چنین اشل و تعدادی در این اجلاس معنا ندارد. وی همچنین درباره نظارت بر عملکرد و گزارش سازمان‌های مردم‌نهاد خاطرنشان کرد: هیچ نظارتی بر عملکرد و گزارش سازمان‌های مردم‌نهاد که قرار است در اجلاس حضور یابند، وجود ندارد و مشخص نیست این افراد چه محتوا و گزارشی را در راستای وضعیت زنان کشور ارائه خواهند کرد. این در حالی است که باید وزارت کشور در بحث نظارت سازمان‌های مردم‌نهاد و مطالب آنها در اجلاس و کمیسیون فرهنگی مجلس درباره گزارش مدیران دولتی اعزامی نظارت کند.
هزینه 30 میلیونی سفر به اجلاس
علاوه بر این با توجه به اینکه هزینه هر نفر برای حضور در نیویورک و اجلاس فوق، دست‌کم 30 میلیون تومان است، این بودجه هنگفت از کجا برای سازمان‌های مردم‌نهاد تأمین می‌شود! دولت و وزارت کشور و نهادهای امنیتی نه تنها در بحث محتوا بلکه درباره بودجه تأمین شده برای حضور NGOها در اجلاس پکن+20 باید ورود کنند و ارزیابی و نظارت داشته باشند.