فرزانه آیین: بررسی و تحلیل اعتبارات حوزه زنان و خانواده در لایحه بودجه سال 94 نشانگر نکات تاسف‌برانگیز زیادی است. بودجه ارائه‌شده بی‌توجه به مشکلات متعدد اجتماعی بویژه در زمینه ازدواج و خانواده، آشکارا رویکردی فمینیستی و ضدخانواده دارد. در این زمینه 8 نکته قابل بیان است:
1- در بودجه ارائه‌شده از طرف دولت، ردیف بودجه «برنامه ساماندهی ازدواج جوانان» که به وزارت ورزش و جوانان تعلق می‌گرفته، کاملا حذف شده است و به جای آن اقداماتی فانتزی و غیرریشه‌ای مانند برگزاری همایش‌ها، نمایشگاه‌ها و جشنواره در امر ازدواج جایگزین شده است، مساله‌ای که با توجه به خیل جوانان در سن ازدواج بشدت غیرمنطقی می‌نماید. البته «حمایت از ایجاد مراکز مشاوره ازدواج و تحکیم خانواده» و «حمایت از برنامه مشاوره و تحکیم خانواده» نیز در برنامه‌های این وزارت گنجانده شده که اگر از مدل‌های غربی مشاوره پرهیز شود و الگوهای بومی اسلامی مورد حمایت قرار گیرد، بی‌شک آثاری مفید به دنبال خواهد داشت.
2- در بودجه ارائه‌شده از طرف دولت نه تنها برنامه‌ای به طور مشخص به بحث تحکیم خانواده نپرداخته است بلکه موضوع مهم کاهش ازدواج جوانان و افزایش آمار طلاق نیز نادیده گرفته شده و متاسفانه برای حل این دو معضل بزرگ، تقریبا هیچ برنامه‌ای در نظر گرفته نشده است.
3- موضوع حجاب و عفاف و حمایت از فعالیت‌های ساماندهی مد و لباس نیز از دیگر موارد مغفول بودجه 94 است و این مساله در حالی است که اکنون در زمینه حجاب و عفاف با چالش جدی روبه‌رو هستیم و دشمن در جبهه جنگ نرم به‌صورت ویژه برای این موضوع برنامه‌ریزی کرده و رسانه‌های غربی نیز در این زمینه از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کنند. لازم به ذکر است برنامه پنجم توسعه به‌عنوان اصلی‌ترین سند بالادستی بودجه94 در مواد 3، 196 و 209 بر موضوع لزوم گسترش و ترویج حجاب و عفاف تأکید دارد که در بودجه، در نظر گرفته نشده و همچنین برای مصوبه راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ حجاب و عفاف - مصوب شورایعالی انقلاب فرهنگی- نیز هیچ اعتبار مشخصی اختصاص نیافته است. ناگفته نماند در بودجه سال جاری نیز برای حجاب و عفاف بودجه‌ای در نظر گرفته نشده بود و این مساله برای دومین سال است که تکرار می‌شود.
4- مساله دیگر درباره بودجه زنان و خانواده این است که متاسفانه در این بودجه هیچ اهتمامی نسبت به عملیاتی‌سازی سیاست‌های کلی نظام در زمینه افزایش جمعیت دیده نمی‌شود. با توجه به اینکه مقام معظم رهبری در سالیان اخیر بارها درباره بحران جمعیت هشدار داده‌اند و سیاست‌های مزبور در اردیبهشت‌ماه سال جاری توسط ایشان ابلاغ شده است، در نظر نگرفتن بحث جمعیت، آن هم در نخستین سال پس از ابلاغ این سیاست‌ها، می‌تواند پایه‌گذار رویه‌ای نامبارک باشد.
5- متاسفانه بودجه 94، مانند اسلاف خویش، خدمت عظیم عمده زنان جامعه ـ که همانا پرورش فرزندان است ـ را به حساب نیاورده. در این زمینه حمایت از طرح‌های خوداشتغالی و توسعه مشاغل خانوادگی، بودجه بسیار ناچیزی دریافت کرده و بودجه‌ای که برای «حق بیمه زنان خانه‌دار متأهل با اولویت زنان سرپرست خانوار» اختصاص یافته است، اندک بوده، نسبت به سال گذشته هیچ افزایشی نداشته و قاعدتا کفاف زنان سرپرست خانوار را نیز نمی‌دهد، چه رسد به زنان خانه‌دار!
6- نکته‌ای که باید در مورد زنان سرپرست خانوار متذکر شد، این است که برای جلوگیری از آسیب‌های اجتماعی متعدد، بهتر است کمک‌های ارائه شده به این زنان، در موارد ممکن عمدتا در جهت ازدواجشان ساماندهی شود تا زندگی مجردی زنان سرپرست خانوار که اکنون آمار بالایی در کشور دارند و میانگین سنی‌شان نیز کاهش یافته است، به الگویی برای تمام زنان و دختران کشور بدل نشود. متاسفانه در این جهت نیز طرح و بودجه‌ای در نظر گرفته نشده است و عمده طرح‌های مزبور در جهت بی‌نیاز کردن زنان سرپرست خانوار از ازدواج بوده که خود، مشکل‌زاست.
7- اگرچه در بودجه زنان و خانواده، برای بحران جمعیت و مسائلی مانند ازدواج، تحکیم خانواده و عفاف و حجاب، سهمی در نظر گرفته نشده است ولی برای برخی دیگر از حوزه‌ها، مقادیر قابل تاملی از اعتبارات اختصاص یافته است. به عنوان مثال بودجه «ارتقای توانمندی‌های زنان» نسبت به سال گذشته یک و نیم برابر شده است و در راستای قرارداد غیرقانونی با صندوق جمعیت سازمان ملل هم بودجه‌ای ویژه در نظر گرفته شده است. لازم به ذکر است ارتقای توانمندی یا همان توانمندسازی زنان از جمله مفاهیم فمینیستی است که معمولا در ادبیات بین‌المللی به جدا کردن زنان از خانواده و تدارک استقلال مالی زنان از طرقی آسیب‌زا تأکید دارد و این در حالی است که چنین تعریفی به‌وضوح در تعارض با فرهنگ، ارزش‌ها و آموزه‌های دینی ماست البته در شرح فعالیت‌های برنامه «ارتقای توانمندی‌های زنان»، فعالیتی با عنوان «ارتقای مهارت‌های شغلی زنان» آورده شده است که می‌تواند مؤید همین مقصود فمینیستی از توانمندسازی زنان باشد (نام کامل برنامه اشاره‌شده در بالا «ارتقای توانمندی‌های زنان و تحکیم خانواده» است که از آن رو که در ذیل آن، هیچ برنامه مشخصی برای تحکیم خانواده وجود ندارد، صرفا به بیان «ارتقای توانمندی‌های زنان» قناعت شده است).
8- ذیل برنامه «حمایت از تشکل‌ها و مشارکت‌های اجتماعی جوانان و زنان»، فعالیتی به نام «برگزاری مراسم روز زن و روز ملی خانواده» آمده است که از آن رو که عنوان شده است روز زن و نه روز ملی زن، قاعدتا منظور از آن، روز جهانی زنان غربی
- 8 مارس - است که در آن زنان فمینیست دنیا تجمع کرده و افکار مخرب خانواده را تقدیس می‌کنند. در این زمینه نیز باید مراقب بود که بدعت‌هایی اینگونه در جامعه اسلامی فرصت بروز نیابد.
الگوگیری معاونت زنان ریاست جمهوری از سیاست‌های جمعیتی فنلاند که یکی از سالخورده‌ترین کشورهای دنیاست، بهره‌گیری از الگوی خانواده سالم فنلاندی با آمارهای عجیب روابط نامشروع و خشونت، تعهد دادن در قراردادی غیرقانونی با صندوق جمعیت برای در اختیار گذاشتن بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با زنان و خانواده، ماجرای سفر نیویورک و حمایت از جریان‌های مساله‌دار فمینیستی و... اگر زمانی اینها ناشی از سوء‌مدیریت در معاونت زنان شمرده می‌شد، بودجه امسال دولت در حوزه زنان و خانواده نشان می‌دهد این سوء‌مدیریت‌ها تبدیل به رویه و تقریبا تثبیت شده است. رویه‌ای که امید خیری از آن نیست و باید چاره‌ای اندیشید تا شر نرساند! البته باید درباره اهداف این رویه‌ها بیشتر صحبت شود. بویژه در سالی که قرار است چند انتخابات مهم برگزار شود باید بیشتر درباره این قبیل بودجه‌نویسی‌ها صحبت کرد!