۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۶:۳۵

لغو تحریم‌ها، ضمانت امنیتی و عادی‌سازی روابط

رسانه‌‌های آمریکایی که تا چندی پیش به واسطه تاثیرگذاری و قدرت نفوذ خود در افکار عمومی، همگام با سیاستمداران دولت متبوع خود بر «خطر» ایران هسته‌‌ای برای امنیت ملی آمریکا داد سخن برمی‌آوردند و با قیاس ایران با کره شمالی، اعمال تحریم‌های یک‌جانبه شدید علیه تهران را تنها راه برون‌رفت از بن‌بست هسته‌ای ایران عنوان می‌کردند، اخیرا در چرخشی کاملا آشکار در مواضع خود با انعکاس دیدگاه کارشناسان و متخصصان آمریکایی «لحن آشتی‌جویانه را برای پایان دادن به سه دهه خصومت» کافی نمی‌دانند و خواهان اقدامات عملی و در عین حال گام‌های موثرتر در این زمینه هستند. جان تیرمن، دبیراجرایی و کارشناس سیاسی مرکز مطالعات بین‌الملل موسسه فناوری ماساچوست در مقاله‌ای تحت عنوان «ضرورت اقدامات شجاعانه در قبال ایران» در روزنامه بوستون گلوب با اشاره به واکنش همراه «با احتیاط و تا حدودی تند» مقامات ایران به پیام نوروزی جالب توجه باراک اوباما طی ماه گذشته و سخنرانی وی در ترکیه می‌نویسد: این واکنش حامل پیام مهمی است و به آمریکایی‌ها یادآوری می‌کند که برای تغییر 30 سال روابط خصمانه میان 2 کشور، ضروری است از بکارگیری واژگان خوشایند فراتر رویم و از مرحله حرف زدن عبور کنیم. این روزنامه با بیان اینکه «پیام نوروزی اوباما به مناسبت سال نو فارسی مورد استقبال قرار گرفت»، می‌افزاید: «در واقع لحن محترمانه وی به رسمیت شناختن جمهوری اسلامی ایران، دعوت به گفت‌وگو و قول از سرگیری روابط بهتر آن هم بدون تهدید، همگی نشانگر نگرش تازه رهبر آمریکاست. در مقابل نیز آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم ایران در عین اشاره به تغییر لحن مقامات آمریکا، تاکید کردند که کلمات و الفاظ کافی نیست، از این رو ایشان خواستار اقدامات عملی شدند و این دقیقا موضعی است که از ایران انتظار می‌رود؛ کشوری که احساس می‌کند در طول سال‌ها مورد حمله آمریکا قرار گرفته است». به نوشته بوستون گلوب، نگاه آمریکایی‌ها در این باره متفاوت است اما دیدگاه ایرانی‌ها ثابت و ظاهراً درست است؛ چراکه آمریکا طی سه دهه گذشته دولت منتخب محمد مصدق، نخست وزیر وقت ایران در سال 1953 را سرنگون کرد، از رژیم سرکوبگر پهلوی حمایت کرد، کوشید برای سه دهه جمهوری اسلامی را با اعمال تحریم‌ها منزوی و سرکوب کند، از صدام حسین در جنگ هشت ساله علیه ایران حمایت کرد و در همه این سال‌ها استراتژی تغییر رژیم از طریق اقدامات پنهان در داخل ایران را دنبال کرد. همه اینها فهرست اصلی شکایت ایرانی‌ها را تشکیل می‌دهد و به تفصیل بیان می‌کند که چرا الفاظ و حتی لحن آشتی‌جویانه اوباما برای تغییر روابط کافی نیست، حتی گام‌های کوچک دیپلماتیک که اکنون به طور گسترده‌ای پیشنهاد شده به عنوان نمونه یک ملاقات کوتاه اینجا و دست دادن‌های گذری در آنجا، نیز تاثیرگذار نیستند. علاوه بر این ژست‌‌های کوچک، رویکرد «هویج‌های آبدار» و «چماق‌های بزرگ» نیز بارها با شکست مواجه شده و کاملاً از سوی ایران رد شده است. مقاله‌نویس بوستون گلوب در مقابل به باراک اوباما پیشنهاد می‌کند گام‌هایی بردارد تا جدیت خود را درباره یک رابطه جدید نشان دهد که این گام‌ها شامل سه تغییر اساسی است که مهم‌تر از موارد دیگر به نظر می‌رسد. تیرمن به عنوان نخستین گام خواستار لغو تحریم‌های اقتصادی یک‌جانبه علیه ایران شده است؛ چراکه به زعم وی، این تحریم‌ها و مسدود کردن دارایی‌ها به ایران آسیب نمی‌رساند. دومین گام پیشنهادی ارائه تضمین‌های امنیتی از جانب آمریکا برای خاتمه دادن به همه تهدیدات تغییر رژیم و اقدام نظامی است زیرا به نوشته این روزنامه آمریکایی، هیچ مبنای قانونی برای حمایت از چنین تهدیداتی وجود ندارد و تغییر این سیاست می‌تواند برداشت‌های امنیتی ایران را تغییر دهد، البته اوباما گام‌هایی در این راه برداشته که با این حال ضروری است «صریح‌تر» عمل کند. اما گام سوم، عادی‌سازی روابط است. تاکنون فرصت‌های متعددی در طول سال‌های اخیر از دست رفته است چون ما نتوانسته‌ایم به طور مستقیم با ایرانی‌ها صحبت کنیم. روابط عادی دیپلماتیک به حل همه مشکلات برجسته کمک می‌کند البته عادی‌سازی روابط باید یک ابزار دیپلماسی باشد نه یک پاداش. در ادامه این مطلب با تاکید بر اینکه «هیچ یک از اين اقدامات خطری را متوجه آمریکا نمی‌کند»، آمده است: اگر آمریکایی‌ها راه روابط بهتر با ایران را هموار کنند امنیت دوستانمان در منطقه بهبود می‌یابد و در عین حال در مسائل عراق و افغانستان که در زمره اولویت‌های اصلی آمریکا قرار دارد نیز گشایشی ایجاد می‌شود که البته باید توجه داشت درصورت ایجاد روابط بهتر بدون هرگونه تهدید، احتمال بیشتری وجود دارد که ایران در برنامه فناوری هسته‌ای خود همکاری کند. بوستون گلوب در انتها به ذکر نمونه‌ای می‌پردازد و می‌نویسد: «زمانی که نیکسون به چین رفت و ریگان، میخائیل گورباچف را در آغوش کشید آنها مورد انتقاد قرار گرفتند. اما امروز این 2 تن نه تنها به خاطر تغییر موفقیت‌آمیز روابط دوجانبه بلکه به دلیل پویایی‌های جهان سیاست مورد تحسین هستند. به همین نحو فرصت مشابهی پیش روی اوباما قرار دارد؛ راهی برای تغییر دادن آزاردهنده‌ترین منطقه جهان با خطرات استثنایی برای ایالات متحده و جالب آن است که هر 2 کشور ایران و آمریکا منافع مشترکی درباره امنیت و ثبات این منطقه دارند. البته ایران نیز باید به نوبه خود در چنین فرآیندی نقش داشته باشد اما ما انتظار نداریم که تهران فعال‌تر از آمریکا رفتار کند بنابراین این واشنگتن است که باید برای جبران سیاست‌های شکست‌خورده اقدام کند».
ارسال نظر
captcha
پربیننده