۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۲۶

در لباس سرگرد هم مي‌توان طناز بود

خاطرات «صبح جمعه با شما» رادیو برای ما ایرانی‌ها تداعی‌کننده دقایق شیرین و مفرحی است که تک‌تک هنرمندانی که در این برنامه پرمخاطب هنرنمایی کرده‌اند را برای همیشه به خاطر می‌سپاریم. علیرضا جاویدنیا از جمله بازیگران رادیویی است که همواره سعی کرده به سهم خود خالق لحظات مفرحی برای شنوندگان صبح جمعه با شما یا جمعه ایرانی فعلی باشد. اما بهانه گفت‌وگوی ما با علیرضا جاویدنیا حضورش در مجموعه کارآگاه علوی و دیگر فعالیت هایش بود. * * * بعد از یک وقفه نسبتا طولانی در تلویزیون با مجموعه کارآگاه علوی به تلویزیون برگشته‌اید، چطور شد که مقابل دوربین حسن هدایت قرار گرفتید؟ مجموعه کارآگاه علوی نخستین همکاری من با آقای هدایت نبود. در چند کار قبلی ایشان هم حضور داشتم که البته گمان می‌‌کنم نقش سرگرد قناری در مجموعه کارآگاه علوی پررنگ‌تر از سایر کارهایی است که با آقای هدایت داشتم و این نقش چشمگیرتر شده است. به غیر از حضور آقای هدایت در مقام کارگردان، وجود آقای احمد نجفی به‌عنوان مجری طرح به موفقیت این مجموعه بسیار کمک کرد. اما درباره کمتر دیده شدن من در تلویزیون شاید مهم‌ترین دلیلش این است که در کار ما یک مقدار سلیقه‌ها دخیل هستند به این معنی که گاهی من برای یک نقش مناسب نیستم یا من کار با هر کارگردانی را نمی‌پذیرم، تمام این دلایل باعث می‌شود یک بازیگر برای مدتی کم کار شود. درباره نقش سرگرد قناری، در کارآگاه علوی صحبت کردید، مهم‌ترین ویژگی این شخصیت از دید شما چیست؟ سرگرد قناری بچه تهران است و با واژه‌های خاصی صحبت می‌کند که ارادت خاصی به کارآگاه علوی دارد و تنها با او طور دیگری رفتار می‌کند. در کل تصور می‌کنم آقای هدایت با شناختی که از من داشتند این نقش را به من سپردند و متقابلا من هم بسیار زیاد روی این نقش و ویژگی‌های شخصیتی آن کار کردم و از برخوردهای مردم گمان می‌کنم این نقش به خوبی خود را معرفی کرده است. به هرحال نقشم را دوست داشتم. سریال کارآگاه علوی از لحاظ موقعیت زمانی یک سریال تاریخی محسوب می‌شود، تا چه اندازه نقشی که از آن زمان به تصویر کشیده می‌شود برای بازیگر ملموس و باورپذیر است؟ سریال کارآگاه علوی روایت‌گر اتفاقاتی است که از سال 1320 تا 1330 رخ داده است و اصولا کار کردن در سریال‌های این‌چنینی ویژگی‌های خاص خودش را دارد. اما درباره این کار باز باید به کارگردانی خوب آقای هدایت اشاره کرد. ایشان اصولا کارگردان بسیار آرامی هستند و دست‌ بازیگران را در ایفای نقش باز می‌گذارند. از طرفی نخستین کار من با آقای نجفی بود که ایشان هم بسیار فرد منطقی‌ای در کار هستند و خاطره خوبی از این کار برای من به جا ماند. خوشحالم که آقای هدایت برخلاف عده‌ای از کارگردان‌ها به دنبال ویژگی‌های بازیگر می‌گردد.یعنی گاهی برای کارگردان یا تهیه‌کننده جا می‌افتد که یک بازیگر فقط توانایی ایفای نقش‌های کمدی و طنز را دارد و از پس نقش‌های جدی برنمی‌آید. در صورتی که می‌توان گاهی حتی در لباس نظامی سرگرد قناری کلام جدی را گاهی طنز تلقی کرد و تصور می‌کنم این مساله برای مردم جذابیت بیشتری داشته باشد. از بازی در مجموعه کارآگاه علوی کمی فاصله بگیریم و درباره اجرای برنامه« اتوبوس آرزوها» که از شبکه تهران پخش می‌شود صحبت کنیم، طرح و ایده اولیه از چه کسی بود؟ سال‌ها پیش برنامه‌ای به نام استودیوی سیار داشتیم که با اتوبوس دوطبقه در سطح شهر و بین مردم می‌رفتیم و حتی گاهی خودم رانندگی می‌کردم که این کار با تهیه‌کنندگی زنده‌یاد حمید خیرخواه انجام می‌شد و اتوبوس آرزوها تا حدودی در راستای همان استودیوی سیار است. روزهای اول، اجرای این برنامه خاطرات آن زمان را برای من زنده می‌کرد. به هرحال من این کار را قبول کردم. اوایل حتی قرار بر این بود که در بخش‌های نمایشی هم بازی کنم که نپذیرفتم چرا که حس کردم یک بام و دو هواست. اگر مردم فقط من را در یک بخش از مجموعه توقف ممنوع ببینند بهتر است. اوایل قرار بود اتوبوس آرزوها فراتر از چیزی که می‌بینید باشد، یعنی جوانی که تماس گرفته و آرزو کرده است با یک چهره شاخصی که همیشه در ذهن داشته روبه‌رو شود بهتر است با دوربین و با آن چهره خاص به خانه آن کسی که با اتوبوس آرزوها تماس گرفته است برویم و تمام اتفاقات و هیجانات آن شخص را به تصویر بکشیم و این مواجهه شدن به نظر من برای بیننده جذاب‌تر است. اما این طرح از لحاظ وقت و مسائل فنی مقدور نبود و بعد تصمیم گرفته شد کسانی که پیامک می‌فرستند و یا تماس می‌گیرند به طریقی دست چین شوند و به اتوبوس آرزوها بیایند تا هم از نزدیک چهره محبوبشان را ببینند و هم سوالاتشان را مطرح کنند. در هر صورت آرزو می‌کنم که اتوبوس آرزوها به دل مردم نشسته باشد. گمان می‌کنم طی این سال‌ها عمده فعالیت شما در رادیو بوده است و مردم از برنامه‌هایی مثل صبح جمعه با شما خاطرات زیبایی را در ذهن حک کرده‌اند، در این‌باره صحبت کنید؟ من از 16 سالگی کارم را با تلویزیون شروع کردم و حضور من در رادیو به دلیل وجود زنده‌‌یاد منوچهر نوذری بود و بعد از آن احمد شیشه‌گران و سعید توکل بود. در آن زمان مرحوم منوچهر نوذری باعث شد که بچه‌هایی که خاصیت تیپ‌سازی دارند و با گویش‌های مختلف می‌توانند بازی کنند دور هم جمع شوند. زمانی که ما برنامه صبح جمعه با شما را با آقای نوذری شروع کردیم یک انقلاب در آمار شنوندگان رادیو به وجود آمد. در همان سال‌های 67- 66تعداد مخاطبان صبح جمعه با شما به قدری زیاد بود که حتی نوارهای این برنامه در کشورهای دیگر خرید و فروش می‌شد و از همان سال‌ها این برنامه آرام آرام به اوج رفت تا حال حاضر که برنامه جمعه ایرانی را اجرا می‌کنیم و به نویسندگی و تهیه‌کنندگی سعید توکل روی آنتن می‌رود و در کل یک تیم متشکل از جوان‌ها و با تجربه‌ها این برنامه را اجرا می‌کنند و فکر می‌کنم این تعامل در برنامه جمعه ایرانی ساعات زیبایی را برای شنوندگان این برنامه رقم می‌زند. و دلیل موفقیت این برنامه از نظر شما چیست؟ مردم ما آدم‌های شادی هستند و شادی پذیرند و من فکر می‌کنم رمز موفقیت برنامه‌های طنز رادیویی این است که همواره مردم دنبال شادی می‌گردند و دقایقی را که اشخاصی سعی می‌کنند لحظات مفرحی را برای آنها به وجود آورند در ذهنشان حک می‌کنند. وجود تیپ‌ها و شخصیت‌های مختلف در برنامه صبح جمعه با شما حرف اول را می‌زند و به نوعی می‌توان گفت همین شخصیت‌ها ارتباط خوبی با مردم برقرار می‌کنند، تا به امروز خلق چه تیپ‌هایی برای شما جذاب بوده است؟ من در برنامه رادیویی صبح جمعه با شما تیپ‌های مختلفی داشتم، شاید نزدیک 12- 10 تیپ مختلف که در زمان خودش کشش خاصی داشت. نویسنده‌های مختلفی این برنامه را می‌نوشتند که در همین جا بهتر است یادی کنیم از محمد حاجی حسینی یکی از نویسندگان صبح جمعه با شما که یکی از اهالی مطبوعات و از طنز نویسان خوب کشور ما بود. به هر حال تصور می‌کنم در حال حاضر ضرورتی برای خلق تیپ‌های مختلف با توجه به کوتاه شدن قسمت‌های نمایشی وجود ندارد. علاوه بر اینکه خود من هم دوست ندارم تیپ تکراری را در این برنامه داشته باشم. از طرفی گاهی یک تیپ سر از کارتون یا برنامه عروسکی درمی‌آورد و تصمیم گرفته‌ام جز یکی، دو مورد تیپ خاص که مطمئن باشم کسی نمی‌تواند آن را انجام بدهد تیپ دیگری را بازی نکنم. در حال حاضر در برنامه جمعه ایرانی نقش مدد یا کرمقلی سابق را بازی می‌کنم که یک فرد روستایی است، شخصیتی جالب و دوست داشتنی است که مردم هم از آن استقبال کرده‌اند. اما سال‌ها پیش در برنامه صبح جمعه با شما یک تیپ به اسم خان‌خان بازی می‌کردم که بسیار مورد توجه بود و الان هم گاهی آن را بازی می‌کنم، البته آقای تجربه را هم در برنامه لبخند سوم سال«1374» بازی می‌کردم كه بیشتر قابلیت اجرای تلویزیونی داشت. اینها در مجموع شخصیت‌های محبوب من هستند. تصور می‌کنم رسیدن به این تیپ‌ها کار آسانی نیست این شخصیت‌ها را چطور پیدا می‌کنید؟ این تیپ‌ها و شخصیت‌ها بیشتر در ارتباط‌های ما در جامعه به دست می‌آید. بسیار ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید. منتها باید بسیار ریزبین و دقیق بود تا بتوان تک تک آنها را در ذهن حک کرد تا به موقع بتوان از آنها استفاده کرد. به نظر شما چه چیزی برای یک هنرمند مردمی از همه چیز با ارزش‌تر است؟ ای کاش بسترها آماده بود برای رشد و شکوفایی هر چه بیشتر هنرمندان، به نظر من هنرمندان نباید از دید یک عده به مرور زمان کهنه تلقی شوند. در همه جای دنیا به کسانی که در کارشان تجربه دارند در مقاطع مختلف اهمیت می‌دهند اما متاسفانه گاهی اوقات آنقدر از هنرمندان غافل می‌شویم که فرصتی برای جبران وجود ندارد. به نظر من بی‌توجهی به هنرمندان صدمات روحی زیادی را به آنها وارد می‌کند که با هیچ چیز قابل جبران نیست. در هر صورت ما برای مردم کار می‌کنیم و در نهایت آنها باید از ما راضی باشند. گاهی در برنامه‌های نمایشی رادیو تیپ‌سازی‌های تکراری دیده می‌شود، دلیل این تقلیدها چیست؟ البته تقلیدهایی در این ماجرا وجود دارد و طبعا شبیه‌سازی کار خوبی نیست. درزمانی که ما برنامه صبح جمعه با شما را با آقای نوذری اجرا می‌کردیم بعضی از دوستان و همکاران ما را قبول نداشتند و می‌گفتند که ما آیتم کاریم، در صورتی که ما نمایش‌های سنگین را در ماه محرم و رمضان با یک بار روخوانی اجرا می‌کردیم و هماهنگی تیم آنقدر زیاد بود که نیاز به تمرین آنچنانی نداشتیم و متاسفانه بسیاری از عزیزان، بازیگران طنز رادیویی را قبول ندارند که به نظر من این طرز تفکر جسارت زیادی می‌خواهد که خیلی راحت کار یک عده‌ای را زیر سوال ببری. و دلیل این کار چیست؟ بعضی از دوستان عقیده دارند کارهایی که در سبک صبح جمعه با شما ساخته می‌شود به نوعی یک طنز سنتی محسوب می‌شود در صورتی که تعریف درستی از طنز کلاسیک ارائه نمی‌دهند، طنز کلاسیک یعنی چی؟ کار طنز یک کار ریشه‌ای است که قدمت آن در رادیو نیز کم نیست و نوع گفتمان در برنامه‌هایی مثل صبح جمعه با شما همراه با شعفی است که ناخودآگاه مخاطب را با خود همراه می‌کند. در هر صورت من به تمام همکارانم در قسمت‌های مختلف نمایشی رادیو احترام می‌گذارم و از کسانی که نوع گفتار یا طنز برنامه‌هایی مثل صبح جمعه با شما یا جمعه ایرانی فعلی را زیر سوال می‌برند می‌پرسم مگرنه اینکه دلیل موفقیت یک برنامه رادیویی با میزان مخاطبانش سنجیده می‌شود و اگر واقعا طنز ما کهنه و قدیمی است چرا همچنان آمار شنونده‌های آن بالا است و اگر در طول این سال‌ها میزان استقبال شنونده‌های رادیو را از این برنامه نمی‌دیدم به عنوان کسی که کارش را بلد نیست این کار را رها می‌کردم. اما مگرنه اینکه ما برای مردم کار می‌کنیم، پس حرف و نظر آخر بامخاطبان ما است. به نظر من گاهی ما آدم‌ها دلتنگی‌هایی داریم که فقط با برخی چیزها برطرف می‌شود و حس می‌کنم بزرگ‌ترین مسؤولیت‌ ما در جایگاه یک بازیگر طنز رادیو کم کردن از دغدغه‌های مردم است حتی برای لحظه‌ای کوتاه و امیدوارم تا جایی که توان داریم این مسؤولیت را به نحو احسن انجام دهیم. برنامه‌ها‌یتان در سال جاری چیست؟ در سال جدید قرار است یکسری تله فیلم با آقای حسن هدایت و سایر دوستان کار کنم که امیدوارم ازاعتمادی که آقای هدایت به من دارند بتوانم سربلند بیرون بیایم. آرزوی علیرضا جاویدنیا... من آرزو می‌کنم صداقت مردم ما که همواره زبانزد بوده و هست کم نشود. مردم ایران اعتقاداتی دارند که در کمتر جایی می‌توان نظیر آن را دید و در آخر آرزو می‌کنم که هیچ کجای دنیا از جنگ و خونریزی خبری نباشد.
ارسال نظر
captcha