
مجید فلاح: وسترن را آمریکاییترین ژانر سینمایی میدانند اما تاثیر سینمای شرق آسیا و سینماگران اروپایی نظیر سرجیو لئونه بر گونه وسترن سبب شد اینگونه خاص مرزهای آمریکایی را درنوردد. وسترن شاید شمایلیترین تصویر تقابل فردیت انسانی با جامعه، خیر و شر، آنارشیسم و قانون و ارزشهای فردی مقابل ارزشهای مدنی است. چالشهایی که هنوز هم انسان مدرن با آن دست به گریبان است. تمایل به تفرد و در عین حال تمایل به جمع، همیشه میان دو طیف خواستههای انسانی موجب چالش است. در گونه وسترن جدال فردیت با مدنیت، جدال جمعیت غاصب و متوحش با فردیت قائل به مدنیت و قانون، قصههای متفاوتی را رقم زده است. در بسیاری از آثار وسترن سیطره اجتماع و به تبع آن قانون مدنی چنان فردیت را مهار کرده که انسان سرکش هنوز در آرزوی آزادی بدون محدودیت و پیش از صنعت برای رها کردن فردیت خویش است. در گونه وسترن ارزشهای اخلاقی هنوز مساله مهمی است و در وسترن بهخوبی در بزنگاههای دشوار عرصه آزمایش روحیات اخلاقی افراد میشود. بهترین وسترنهای تاریخ سینما ستایشی بر اخلاقگرایان است که خطر میکنند تا مدنیت جمعی به خطر نیفتد. شاید بسیاری از منتقدان سینمای وطنی صرفا از روی دست یکدیگر نگاه کردهاند و براساس انتخاب منتقدان فرنگی برگزیدههای وسترن خود را انتخاب کردهاند اما واقعیت این است که معیار آثار وسترن به تعادل رساندن جامعه با ششلول برای جاری کردن اخلاق مدنی است. فیلم سینمایی«شین» (1953) یک وسترن کلاسیک است، ساخته شده براساس همان الگوهای قدیمی وسترن، با قهرمانی بیخطا و اخلاقگرا، تصاویر چشمنواز و اسب و اسلحه. «شین» بر اساس نظر انیستیتو فیلم آمریکا (AFI) بعد از فیلمهای «جویندگان» (1956) ساخته جان فورد و «ماجرای نیمروز» (1952) ساخته فرد زینهمان، سومین فیلم وسترن تاریخ سینما انتخاب شده است. پس آنچه در مقدمه آمد نشان میدهد ارزشهای محتوایی، گاهی بر فرم میچربد حتی از منظر AFI. داستان «شین» داستان آشنای بسیاری از وسترنهاست، کابوی تنهایی به نام «شین» (آلن لد) ششلولبندی کهنهکار، درمسیرحرکتش به شمال به درهای در وایومینگ میرسد که بین مزرعهداران و گلهداران آن ناحیه بر سر تصاحب زمین درگیری پیش آمده است. او وارد زمینهای مزرعهداری محلی به نام «جواستارت» (ون هفلین) میشود که به همراه پسر و همسرش زندگی میکند. شین در بدو ورود متوجه درگیری جو استارت با گلهداری (رایکر) بر سر مالکیت مزرعه میشود. طبق همان فرمول آشنای همیشگی شین، کنار جو و خانوادهاش میماند و به آنها در اداره مزرعه و مبارزه با رایکر کمک کند. او در نهایت دره را از وجود اشرار پاک میکند اما برای خشونت او نیز جایی در جامعهای که نجاتش داده وجود ندارد، او مجبور است بسان اغلب همتایان سینماییاش همانطور که با طلوع آفتاب به وایومینگ آمده در غروب آفتاب پس از نابودی اشرار، دره سرسبز خویش را ترک کند. «شین» وسترنی اصیل و رمانتیک در حد یک شاهکار اخلاقی در تاریخ سینماست. سکانس آخر فیلم یکی از لذتبخشترین صحنههای آن است.
وودی آلن درباره شین میگوید: «من فیلم را بارها و بارها دیدهام؛ یقینا بیش از 20 بار. همچنین مردم را نیز به دیدن آن بردهام، مردمی که به من میگویند نمیتوانند فیلم وسترن را تحمل کنند، زیرا فیلم بیش از یک وسترن است. یک شاهکار است». شاید این دلیل قانعکنندهای برای دیدن فیلم باشد.