در پی نامه‌نگاری‌های بسیج دانشجویی دانشگاه صنعتی اصفهان با وزارت امور خارجه، آقایان جواد کچوئیان و کامبیز شیخ‌حسنی، دستیار ویژه و مشاور محمدجواد ظریف برای مناظره با موضوع «بررسی کیفیت توافقنامه ژنو» معرفی شدند. در طرف مقابل ناصر نوبری، سفیر سابق ایران در شوروی قرار داشت که ماحصل آن مناظره‌ای جذاب و خواندنی شد.
به گزارش سایت 598، در ابتدای این مناظره که عصر دیروز در سالن شهید آوینی دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد، شیخ‌حسنی پس از بیان تاریخچه‌ای از برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران با اشاره به اینکه «نظام جمهوری اسلامی به این نتیجه رسیده است که نباید در بحث هسته‌ای هزینه اضافه بدهیم و به جای پیشرفت کمی باید به‌دنبال پیشرفت کیفی باشیم» در بیان دستاوردهای توافق ژنو، افزود: «حفظ غنی‌سازی و باقی ماندن مواد هسته‌ای در ایران» اصول کلی و خطوط قرمزی بوده است که در این توافق به آن رسیده‌ایم».
در ادامه کچوئیان، دستیار ویژه وزیر امور خارجه به بیان نظرات خود پرداخت. وی اهداف جمهوری اسلامی ایران از این مذاکرات را دستیابی به حقوق کامل ایران در بهره‌گیری از انرژی هسته‌ای در چارچوب NPT، رفع همه تحریم‌های یکجانبه و چندجانبه و تحریم‌های ناشی از قطعنامه‌های سازمان‌ملل و دسترسی آزاد ایران به حوزه‌های تجاری جهان بیان کرد و در بیان اهداف طرف مقابل در این مذاکرات به محدودسازی و مشروط‌کردن برنامه هسته‌ای ایران اشاره کرد.
سپس نوبری به بیان سوابق علمی و اجرایی خود پرداخت و با بیان اینکه «بنده مخالف سیاست‌های دولت قبل هم هستم» به سخنان دکتر روحانی در بی‌سواد خواندن منتقدان اشاره کرد و افزود: «این صحبت آقای روحانی نشان می‌دهد این توافقنامه این قدر ضعیف است که حتی من بی‌سواد هم می‌توانم این همه غلط را در آن ببینم».
در ادامه این مناظره، نمایندگان وزارت امور خارجه به بیان سخنان خود پرداختند. شیخ‌حسنی به این نکته اشاره کرد که آمریکایی‌ها 40 سال است به حق غنی‌سازی هیچ کشوری تصریح نکرده‌اند اما در این توافقنامه آن را پذیرفته‌اند. سپس کچوئیان گفت: «این یک توافقنامه سیاسی غیرالزام‌آور است و در متن از کلماتی که از نظر حقوقی الزام‌آور است، استفاده نشده است و ضمانت اجرایی این توافقنامه اصل حسن‌نیت است». وی 3 دستاورد مهم را برای توافقنامه ژنو بیان کرد: «برای اولین بار به دانش و توانمندی ایران اذعان می‌شود و می‌گویند که ایران دارای چرخه سوخت است»، «آنها غنی‌سازی در ایران را مورد پذیرش قرار دادند و پذیرفتند می‌توانید به غنی‌سازی 5 درصد ادامه بدهید» و «ما توانستیم کشور را که داشت در مرحله خاصی از بحران قرار می‌گرفت و دشمن به دنبال حمله نظامی بود، نجات دهیم».
در ادامه دکتر نوبری با اشاره به گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا به کنگره به بیان نقدهای خود از توافق ژنو پرداخت و گفت: اهرم اصلی ما در این مذاکرات سرعت پیشرفت برنامه هسته‌ای‌مان بود و با این پیشرفت ایران در آستانه هسته‌ای قرار می‌گرفت که این موجب نگرانی آمریکایی‌ها می‌شد و این از ابزارهای اصلی چانه‌زنی ما در مذاکرات بود. این توافقنامه این نگرانی آمریکا را برطرف کرده است. اما در طرف مقابل اهرم اصلی آمریکا در مذاکرات، تحریم‌های بانکی، تحریم‌های نفتی و عدم به‌رسمیت شناختن حقوق هسته‌ای ایران بود که آنها همه این اهرم‌ها را حفظ کرده‌اند. آنها توانسته‌اند حرکت شتابان برنامه هسته‌ای ما را تبدیل به یک درجازدن کنند. با این توافق توازن استراتژیک ما به هم خورد و مثل این است که ما شمشیرمان را کنار گذاشتیم و در ادامه مذاکرات باید با دشمنی مقابله کنیم که هم شمشیر و هم سپر خود را حفظ کرده است.
در عوض قرار شده 2/4 میلیارد دلار از پول خودمان را در 6 ماه به صورت قسطی بدهند و محصولات پتروشیمی را که تا امروز با دور زدن تحریم‌ها آن را می‌فروختیم، بتوانیم راحت بفروشیم که ارزشش کمتر از 3 میلیارد است یعنی جمعا 7 میلیارد دلار. یک تناسب ساده برقرار است. در مقابل 7 میلیارد دلار همه اهرم‌های استراتژیک را دادیم، حالا 100 میلیارد از پول ما باقی مانده، برای گرفتن آن باید چقدر بدهیم؟ تازه در این 6 ماه که ما قرار است 2/4 میلیارد بگیریم، چون تحریم‌ها ادامه دارد 20 میلیارد به اموال بلوکه شده ما اضافه می‌شود. آیا در این معامله تعادل و توازن وجود دارد؟
وی ادامه داد: «دوستان می‌گویند غنی‌سازی ما را تلویحا پذیرفته‌اند و ما پیروز شدیم، پس این صحبت رئیس‌جمهور که در نامه خود به رهبری نوشتند، اشتباه است که گفته‌اند ما حق غنی‌سازی را به دست آوردیم». در ادامه نوبری با افشای نقل‌قولی از عراقچی در قم که ادعا می‌کرد فایل صوتی آن را نیز دارد، گفت: «آقای عراقچی فرموده‌اند که آقای روحانی هم در نامه خود به رهبری اشتباه کرده‌اند».
وی یادآور شد که این اشتباه را قبل از آقای روحانی وزیر امور خارجه ما آقای ظریف کردند. که مصاحبه فرمودند و گفتند ما حق غنی‌سازی را در دوجای این توافقنامه به‌دست آورده‌ایم.
در ادامه دکتر شیخ‌حسنی به بیان سخنانی درباره اینکه ما به دنبال بمب هسته‌ای نیستیم، پرداخت.
سپس دکتر کچوئیان افزود: «برخی مسؤولان ناآگاهانه اظهاراتی داشته‌اند. ما نیاز نداریم حق غنی‌سازی‌مان مورد شناسایی قرار گیرد بلکه آنها باید آن را مورد احترام قرار دهند. بار حقوقی این واژگان متفاوت است.»
در ادامه دکتر کچوئیان به نقل از جان بولتون سه هدف عمده‌ای که ایران در این مذاکرات به دست آورده است را بدین شکل بیان کرد: «تبدیل دوباره ایران به شریک مشروع مذاکره برای آمریکا و غرب»، «پنبه‌کردن رشته تحریم‌های اقتصادی» و «حفظ برنامه هسته‌ای ایران» و در ادامه افزود: همین دیروز 100 نفر از مدیران‌عامل و روسای شرکت‌های بزرگ اقتصادی فرانسه، تهران بودند. قبل از آن هم یک هیات بزرگ اقتصادی از ترکیه به تهران آمده بودند و قراردادهای بالایی هم بستند».
پس از وی مجددا نوبت به نوبری رسید و او در ادامه گفت: «پس تا اینجا قبول کردیم که نامه رئیس‌جمهور غلط است» که با اعتراض آقای شیخ‌حسنی روبه‌رو شد که ایشان نوشته‌اند «به حقوق هسته‌ای و حق غنی‌سازی ما اذعان کرده‌اند» و این حرف درستی است و نوبری در پاسخ گفت: بالاخره مشخص کنید آقای عراقچی اشتباه گفته‌اند یا آقای رئیس‌جمهور؟
نوبری در ادامه گفت: «این موافقتنامه قرار بود ما را در منطقه قدرتمند کند اما دیدید که ما را در ژنو2 دعوت نکردند. یا اینکه وقتی وزیر امور خارجه ما در لبنان گل نثار می‌کند، وزیر خارجه آمریکا می‌گوید نباید این کار را می‌کردی و وزیر ما را امر و نهی می‌کند، این نتیجه ژنو است.»
وی در ادامه گفت: «مردم ایران این انرژی هسته‌ای را در 10 سال با تحمل سختی‌ها به دست آورده‌اند و دادند دست شما، شما آن را چه کردید؟ ما رفته‌ایم روی خط قرمزها. حالا آنها شروع می‌کنند، شما غنی‌سازی را برای چه می‌خواهی؟ در ژنو نوشته شده غنی‌سازی براساس نیاز ایران. نیاز ایران را قرار است آمریکا تشخیص بدهد!!
در همان بندهای ژنو نوشته شده برنامه غنی‌سازی که تعریفش باید با ما توافق شود، اندازه‌‌اش باید با ما توافق شود، مکانش بایدبا ما توافق شود و... این یعنی شیر بی‌یال و دم و اشکم. آخر کار می‌گویند با غنی‌سازی شما موافقت کردیم و 30-20 سانتریفیوژ- که یک چیز دکوری است- را به ما می‌دهند.
ما برای اینکه بتوانیم غنی‌سازی صنعتی کنیم به چند ده هزار سانتریفیوژ نیاز داریم تا بتوانیم سوخت یک نیروگاه 500 مگاواتی را تامین کنیم. 19 هزار سانتریفیوژ برای این کار فایده‌ای ندارد و باید چند سال کار کند تا بتواند سوخت یک سال نیروگاه را تامین کند.
آمریکایی‌ها درخت هسته‌ای لیبی را قطع کردند ولی درایران می‌خواهند آن را خشک کنند. وقتی تولید صنعتی نکنی که بتوانی نیروگاه را بچرخانی برای مقیاس آزمایشگاهی هم 10 تا سانتریفیوژ کافی است، خودت می‌گویی این تعداد به چه درد من می‌خورد و خود به خود از رده خارج می‌شود، استراتژی آمریکایی‌ها این است. اصلا این با حاکمیت سیاسی ما در تضاد است. آمریکایی‌ها باید تعیین کنند ما چقدر نیاز داریم؟»
سوال اینجاست که چرا آنچه ما باید انجام می‌دادیم کوتاه‌مدت و 6 ماهه است ولی تعهدات آنها بلندمدت و 10 ساله؟ توازن استراتژیک هم در زمان و هم در مقدار و... باید مساوی باشد.
سوال دیگر اینکه ما در درازمدت قرار است چکار کنیم، ما که همه نگرانی آنها را در 6 ماه برطرف کردیم. نکند برای مذاکرات آینده باید برویم سراغ مسائل حقوق بشری و سوریه و...؟»
پس از سخنرانی وی سه تن از دانشجویان پشت تریبون رفتند و سپس مناظره ادامه پیداکرد. در ادامه نوبری گفت: «استراتژی دوستان ما اعتمادسازی است، آنها می‌گویند هرچه آنها می‌خواهند را بدهیم منتظر باشیم تا از ما خوششان بیاید؛ این مدل قاجار است. من می‌گویم یکی بدهیم یکی بگیریم. ما یک بار 10 سال پیش با همین تیم و همین استراتژی امتحان کردیم. گفتند اگر می‌خواهید به شما اعتماد کنیم کل انرژی هسته‌ای را تعطیل کنید.»
وی ادامه داد: «اوباما در پاسخ به کنگره می‌گوید عدم اعتماد میان کشورها همچنان به قوت خود باقی است؛ این مذاکرات بر پایه اعتماد نیست. ما در بلندمدت باید ایران را مهار کنیم».
10 سال پیش هم همین کار را کردید که این همه بلا بر سر ایران آمد. الآن دوستان دوباره همان استراتژی کهنه قجری را دارند اجرا می‌کنند. جهان، جهان تعامل است با اهرم‌های متعادل. بین ما و آمریکا تا ابد اعتماد نخواهد بود اما تعادل می‌تواند باشد.