یک کارشناس معماری:
مفاهیم اسلامی باید به کمیت تبدیل شوند تا قابل طراحی معماری باشند
گفت‌وگو‌ی اختصاصی روزنامه «وطن‌امروز» با دکتر نادر روزرخ، متخصص برنامه‌ریزی معماری و مدرس دانشگاه آزاد قزوین حول محور تعریف کمیت‌های معماری بر اساس کیفیت‌های مفهومی بود. تبدیل مفاهیم به کیفیت‌های معمارانه از مهم‌ترین دغدغه‌های ایشان است که بیشترین بخش فعالیت‌های وی نیز به همین موضوع اختصاص دارد. نگاهی به نتایج همایش «مدرسه ایرانی- هویت ایرانی» و بررسی راهکارهای رسیدن به آن از مهم‌ترین بخش‌های این گفت‌وگو بود.
در آخرین دوره همایش مدرسه‌سازی از هویت‌بخشی به معماری مدارس صحبت شد، به نظرتان چه جایگاهی برای طراحی چنین ایده‌ای نیاز است؟
در بحث مدرسه‌سازی باید مکانیزمی را برای تصمیم‌گیری مشخص کنیم. اگر کسی امروز از هویت‌بخشی در ساخت و ساز مدارس می‌گوید باید راهکارهای عملی شدن آن را هم بگوید و اگر در مقامی نیست که چنین راهکارهایی را معرفی کند، پس باید همت کند تا جمع متخصصان در این موضوع را تشکیل دهد و از نظرات آنها استفاده کند.
پس نقش و هدف از برگزاری چنین همایش‌هایی چیست؟
اگر برگزاری چنین سمینارها و همایش‌هایی در راستای تداوم بخشی به دستاورد‌های قبلی و اصلاح، تکمیل و ارتقای آنها باشد، مفید است اما اگر بخواهیم در چنین جمع‌هایی پیشنهادهای تازه مطرح کنیم باید پیش از هر چیز به سوابق آن در نظام فنی و اجرایی کشور مراجعه کنیم. در بحث مدرسه‌سازی آیین‌نامه و دستور‌العمل تنظیم شده وجود دارد که در سال 82 از سوی سازمان مدیریت تنظیم و ابلاغ شده و برای مدیران، مجریان و مهندسان مشاور طرح‌ها لازم‌الاجراست. با این حساب اگر دستگاهی می‌خواهد آن را کامل کند، مسیر اقدامات باز است.
برای بررسی و حل مشکل مدرسه‌سازی در کشور چه باید کرد؟
نخستین و مهم‌ترین اقدام این است که متدولوژی برخورد با موضوع را مشخص کنیم، مثلا در بخش پزشکی دنیا، پزشکی تشخیص ایجاد شده که از پزشکی درمان جداست یعنی فعالیت‌های پزشکی دنیا به این مطلب رسیده است که فعالیت تشخیص بیماری از تلاش برای درمان آن جداست. این بحث در مدرسه‌سازی ما هم قابل انتقال است. اگر در حال حاضر مشکلی برای بحث مدرسه‌سازی احساس می‌شود باید در مرحله اول، مشکل مشخص شده و در مرحله بعدی نوع درمان آن تعیین شود. طبیعتا این فرآیند سنگین است و هزینه‌های مربوط به خود را دارد، اما در درازمدت نتیجه‌بخشی بیشتری دارد. در بحث مدرسه‌سازی، اولویت بر ایجاد متدولوژی است یا همان روشمند کردن اقدامات. در این میان وظیفه رسانه این است که به جای انتقال موضوع به سطوح پایین، خرد و هرز رفتن تلاش‌ها، دستگاه‌های مرجع را به سمت اقدامات اساسی و مدیرانه دعوت کند.
به نظر شما در حال حاضر مدرسه‌سازی در کشور روندی منطبق بر معماری اسلامی دارد یا خیر؟
موضوع مدرسه‌سازی هم باید از اقدامات خرد به سمت اقدامات کلی و پایه‌ای برسد. هرگونه تعریف و مفهومی که در این عرصه نیاز است باید به دستورالعمل‌های مهندسی و فنی بدل شود. می‌پرسید، مدارس ما اسلامی هستند یا خیر؟ من از شما می‌پرسم که مسؤولیت تشخیص اسلامی بودن فضاها را چه کسی به‌عهده دارد؟ باید این مساله توسط افراد متخصص به سمت یک رویکرد مهندسی برود تا معیارهای آن برای افرادی که قصد ساخت چنین مکان‌هایی را دارند قابل استفاده باشد.
پس ادعای سازمان نوسازی برای بهبود شرایط معماری در مدارس برای چیست؟
همانطور که اشاره کردم، در حال حاضر آیین‌نامه لازم‌الاجرایی درباره مدرسه‌سازی داریم که ضوابط طراحی ساختمان‌های آموزشی، مصوبه سال 1382 است و همین آیین‌نامه در حال حاضر چارچوب مدرسه‌سازی در کشور ما است تا زمانی که یا اصلاح یا تغییر کند، چون سازمان نوسازی مدارس کشور در طراحی این آیین‌نامه دخیل بوده و اگر نقدی به آن دارد یا می‌خواهد طرح را اصلاح کند باید از نتایج و خروجی کار کارشناسی یک تیم فنی و تخصصی استفاده کند. مرحله بعد کمیسیونی است که مفاهیم به‌دست آمده در کمیته فنی را عملی می‌کند.
آیا شما با این رویکرد مطرح شده که باید معماری مدارس به سمت اسلامی شدن پیش برود، موافقید؟
بله، این بحث به نظرم کاملا درست است چرا که اسلامی بودن معماری جزئی از فرهنگ ما است اما مشکل ما این است که درباره اسلامی کردن معماری اجماع نداریم. مشکل کار هم همین جاست! تا این مشکل حل نشود، اقدامات بعدی ما زیر سوال می‌رود، بنابراین من در جایگاه یک مهندس معتقدم، باید در این حوزه مسائل حل شود، تعریفی از معماری اسلامی در ساخت مدارس، ساختمان‌های دولتی و ... ارائه و در نهایت این تعاریف به مدل‌های ساخت و ساز بدل شوند.
راهکار نهایی در بحث مدرسه‌سازی چیست؟
آموزش و پرورش بر مبنای افقی که دارد، می‌تواند طرح جامعی درباره ساختمان‌های مدارس کل کشور تهیه کرده و با در نظر گرفتن پارامترهایی مانند فضاهای آموزشی موجود، نظام آموزش و تغییرات احتمالی آن، تعداد دانش آموزان و... به این مهم دست یابد. یادمان نرود اثربخش‌ترین نوع خدمت، قانونگذاری است و این موضوع نیز باید به سمت ایجاد و شکل دادن سندها در دستگاه‌های اجرایی پیش برود. گفت و گو
یک کارشناس معماری:
مفاهیم اسلامی باید به کمیت تبدیل شوند تا قابل طراحی معماری باشند
گفت‌وگو‌ی اختصاصی روزنامه «وطن‌امروز» با دکتر نادر روزرخ، متخصص برنامه‌ریزی معماری و مدرس دانشگاه آزاد قزوین حول محور تعریف کمیت‌های معماری بر اساس کیفیت‌های مفهومی بود. تبدیل مفاهیم به کیفیت‌های معمارانه از مهم‌ترین دغدغه‌های ایشان است که بیشترین بخش فعالیت‌های وی نیز به همین موضوع اختصاص دارد. نگاهی به نتایج همایش «مدرسه ایرانی- هویت ایرانی» و بررسی راهکارهای رسیدن به آن از مهم‌ترین بخش‌های این گفت‌وگو بود.
در آخرین دوره همایش مدرسه‌سازی از هویت‌بخشی به معماری مدارس صحبت شد، به نظرتان چه جایگاهی برای طراحی چنین ایده‌ای نیاز است؟
در بحث مدرسه‌سازی باید مکانیزمی را برای تصمیم‌گیری مشخص کنیم. اگر کسی امروز از هویت‌بخشی در ساخت و ساز مدارس می‌گوید باید راهکارهای عملی شدن آن را هم بگوید و اگر در مقامی نیست که چنین راهکارهایی را معرفی کند، پس باید همت کند تا جمع متخصصان در این موضوع را تشکیل دهد و از نظرات آنها استفاده کند.
پس نقش و هدف از برگزاری چنین همایش‌هایی چیست؟
اگر برگزاری چنین سمینارها و همایش‌هایی در راستای تداوم بخشی به دستاورد‌های قبلی و اصلاح، تکمیل و ارتقای آنها باشد، مفید است اما اگر بخواهیم در چنین جمع‌هایی پیشنهادهای تازه مطرح کنیم باید پیش از هر چیز به سوابق آن در نظام فنی و اجرایی کشور مراجعه کنیم. در بحث مدرسه‌سازی آیین‌نامه و دستور‌العمل تنظیم شده وجود دارد که در سال 82 از سوی سازمان مدیریت تنظیم و ابلاغ شده و برای مدیران، مجریان و مهندسان مشاور طرح‌ها لازم‌الاجراست. با این حساب اگر دستگاهی می‌خواهد آن را کامل کند، مسیر اقدامات باز است.
برای بررسی و حل مشکل مدرسه‌سازی در کشور چه باید کرد؟
نخستین و مهم‌ترین اقدام این است که متدولوژی برخورد با موضوع را مشخص کنیم، مثلا در بخش پزشکی دنیا، پزشکی تشخیص ایجاد شده که از پزشکی درمان جداست یعنی فعالیت‌های پزشکی دنیا به این مطلب رسیده است که فعالیت تشخیص بیماری از تلاش برای درمان آن جداست. این بحث در مدرسه‌سازی ما هم قابل انتقال است. اگر در حال حاضر مشکلی برای بحث مدرسه‌سازی احساس می‌شود باید در مرحله اول، مشکل مشخص شده و در مرحله بعدی نوع درمان آن تعیین شود. طبیعتا این فرآیند سنگین است و هزینه‌های مربوط به خود را دارد، اما در درازمدت نتیجه‌بخشی بیشتری دارد. در بحث مدرسه‌سازی، اولویت بر ایجاد متدولوژی است یا همان روشمند کردن اقدامات. در این میان وظیفه رسانه این است که به جای انتقال موضوع به سطوح پایین، خرد و هرز رفتن تلاش‌ها، دستگاه‌های مرجع را به سمت اقدامات اساسی و مدیرانه دعوت کند.
به نظر شما در حال حاضر مدرسه‌سازی در کشور روندی منطبق بر معماری اسلامی دارد یا خیر؟
موضوع مدرسه‌سازی هم باید از اقدامات خرد به سمت اقدامات کلی و پایه‌ای برسد. هرگونه تعریف و مفهومی که در این عرصه نیاز است باید به دستورالعمل‌های مهندسی و فنی بدل شود. می‌پرسید، مدارس ما اسلامی هستند یا خیر؟ من از شما می‌پرسم که مسؤولیت تشخیص اسلامی بودن فضاها را چه کسی به‌عهده دارد؟ باید این مساله توسط افراد متخصص به سمت یک رویکرد مهندسی برود تا معیارهای آن برای افرادی که قصد ساخت چنین مکان‌هایی را دارند قابل استفاده باشد.
پس ادعای سازمان نوسازی برای بهبود شرایط معماری در مدارس برای چیست؟
همانطور که اشاره کردم، در حال حاضر آیین‌نامه لازم‌الاجرایی درباره مدرسه‌سازی داریم که ضوابط طراحی ساختمان‌های آموزشی، مصوبه سال 1382 است و همین آیین‌نامه در حال حاضر چارچوب مدرسه‌سازی در کشور ما است تا زمانی که یا اصلاح یا تغییر کند، چون سازمان نوسازی مدارس کشور در طراحی این آیین‌نامه دخیل بوده و اگر نقدی به آن دارد یا می‌خواهد طرح را اصلاح کند باید از نتایج و خروجی کار کارشناسی یک تیم فنی و تخصصی استفاده کند. مرحله بعد کمیسیونی است که مفاهیم به‌دست آمده در کمیته فنی را عملی می‌کند.
آیا شما با این رویکرد مطرح شده که باید معماری مدارس به سمت اسلامی شدن پیش برود، موافقید؟
بله، این بحث به نظرم کاملا درست است چرا که اسلامی بودن معماری جزئی از فرهنگ ما است اما مشکل ما این است که درباره اسلامی کردن معماری اجماع نداریم. مشکل کار هم همین جاست! تا این مشکل حل نشود، اقدامات بعدی ما زیر سوال می‌رود، بنابراین من در جایگاه یک مهندس معتقدم، باید در این حوزه مسائل حل شود، تعریفی از معماری اسلامی در ساخت مدارس، ساختمان‌های دولتی و ... ارائه و در نهایت این تعاریف به مدل‌های ساخت و ساز بدل شوند.
راهکار نهایی در بحث مدرسه‌سازی چیست؟
آموزش و پرورش بر مبنای افقی که دارد، می‌تواند طرح جامعی درباره ساختمان‌های مدارس کل کشور تهیه کرده و با در نظر گرفتن پارامترهایی مانند فضاهای آموزشی موجود، نظام آموزش و تغییرات احتمالی آن، تعداد دانش آموزان و... به این مهم دست یابد. یادمان نرود اثربخش‌ترین نوع خدمت، قانونگذاری است و این موضوع نیز باید به سمت ایجاد و شکل دادن سندها در دستگاه‌های اجرایی پیش برود. ارسال نظر
پربیننده