شعر عاشقانه به معنای واقعی کلمه، شعری است که ظاهرا یک تن را می‌سراید،اما این یک تن،همه تن است و به همه تنها بازمی‌گردد، زیرا عشق یک امر عمومی است. یعنی عشق امری است فردی که به فرهنگ جمعی- یعنی به همان فطری بودن- بازمی‌گردد و همین امر عشق را قائم به ذات می‌کند.
شعر عاشقانه، شعر وحدت و یکی شدن و در واقع به نوعی تبیین کائنات است که همیشه و همواره در نظمی مدام در مسیر تکاملی خود به وحدت رسیده‌اند و می‌رسند. حتی در زندگی مادی و معمولی انسان همه چیز در آن مسیر طبیعی قرار می‌گیرد. بنابراین شعری این‌چنین، چگونه می‌تواند سطحی و حتی غیر متفکرانه باشد؟! آیا شهودی که جلوه‌های عاشقانه دارد و با کشف همراه است، می‌تواند سطحی باشد؟! در واقع کسی که می‌تواند یک نفر را دوست بدارد، می‌تواند به مرور به شکلی جهان و جهانی را دوست بدارد و بالعکس، کسی که تمرین نفرت می‌کند با شخصی، آمادگی نفرت ورزیدن به دیگران را به مرور پیدا خواهد کرد...
اتفاقات جهان زاییده کشش و جذبه است. در عاشقانه‌ها، انسان به اصل اصل، به نیروی غیبی و به آنچه را که از او بزرگ‌تر و برتر است می‌رسد و به آنچه را که کل و همه سمت‌ها را در برمی‌گیرد نظر دارد،از بالا تا پایین و از چپ تا راست و از هر سوی دیگر و همچنین همه چیزهایی را که به تبدیل و استحاله و رویا و آغاز جهان و یادآوری و ... برمی‌گردد.
بخش عظیمی از فرهنگ جوامع را تنها با شاهکارهایشان می‌توان فهمید و این شاهکارها نیز بخش عظیمشان آن دست از آثاری است که عاشقانه‌اند یا به نحوی مایه‌هایی از عاشقانگی را در خود دارند. مضاف بر این، شعرهای انتزاعی و فرمیک و ساختارمند که ذاتا وحدت‌گرایند و اجزایشان بشدت یکدیگر را جذب می‌کنند، می‌توانند خود نوعی از جلوه‌های عاشقانه باشند و همچنین تلطیف یافتگی عمیق و نیز زیبایی یک اثر در اوج، اگر عاشقانه نیست، پس چیست؟
متاسفانه اکثر منتقدان امروز توجه به غیرعاشقانه‌ها دارند و این در صورتی است که می‌توان شعرهای به اصطلاح سیاسی، اجتماعی، فلسفی و ... را پیدا کرد که برمبنای پنهانی‌هایی از عشق و عاشقانه‌ها بنا شده‌اند، زیرا شعر فی‌نفسه شخصی و از سر معرفت شخصی و فردی سرچشمه گرفته، لذا سرچشمه آن جز عاشقانه، انتزاع، ساختارمندی و ... نمی‌تواند باشد، چراکه انزواهای درونی آن وقتی که بروز می‌کنند در واقع لایه‌های اصلی و حقیقی اجتماع را تشکیل می‌دهند و شناخت فردی را تبدیل به معرفت، شناخت و فرهنگ جمعی خواهند کرد.
ما به مضامین عاشقانه‌ای که از فراق و دوری و از سوز و گداز سخن می‌گویند، کاری نداریم- که به نوعی با آنها نیز کار داریم- بلکه سخن اصلی ما متوجه ناب کلام و ناب فضایی است که ایجاد فضایی عاطفی و ملموس می‌کنند و در واقع نوعی عاشقانه محض هستند. ما به تقسیم‌بندی‌های رایج کاری نداریم که ممکن است عاشقانه‌ها را در بعضی از تقسیمات منظور نکنند، اگرچه شعرهای حضرت حافظ ظاهر و باطنش عاشقانه باشد و مابقی مسائل جزو زیر مجموعه‌های این عاشقانگی شعر او، اگرچه بخشی از فرهنگ دینی ما را داستان یوسف و زلیخا و بخش‌هایی از فرهنگ ملی ما را همین داستان‌های عاشقانه لیلی و مجنون و ... ساخته‌اند.
اساسا شعر برای ساختن و پروریدن و پروراندن است و نه تولید فلسفه و فکر فلسفی و امثالهم؛ چرا که شعر،جان کندن است و جان پروریدن و عاشقانه یعنی نظم بلامنازع جهان که از دید طنزآلود رئالیسم یعنی رویا و غیرواقعی، زیرا که رئالیسم بر پایه آنچه را که وجود دارد،هست و هستی گرفته و نه آنچه را که فطرتا وجود دارد و مثلا حالا مسخ شده یا به نوعی از بین رفته یا... . رئالیسم اگر مسخ شدن را هم نشان دهد آن را به فطرت باز نمی‌گرداند، بلکه آن را به نهیلیسم می‌برد و ... .
تمام رفتارهای اجتماعی ما حتی به نوعی ریشه در عاشقانه‌ها و عاشقانگی ما دارد و حتی آنجا که ضد آن عمل می‌کنیم در واقع به نوعی می‌خواهیم از عاشقانه نبودن و نبود عاشقانگی انتقام بگیریم.
در پایان، به عبارتی دیگر باید گفت: آیا شعرهایی که اجزایش آنچنان درهم تنیده و ساختارش معمارگونه است، جز این است که پیوندی عاشقانه را نشان می‌دهد یا اینکه جز این است که این پیوند را یک عاشق به وجود آورده است؟ آیا شعری اینگونه، جز تلطیف ایجاد می‌کند که کاری است عاشقانه و از سر عشق؟ در واقع نصرت رحمانی نیز (و مثلا در زمینه داستان‌نویسی، صادق هدایت) با تاریک و سیاه و بد دیدن می‌خواهد همان نقطه‌ای را نشان دهد که سپهری با سبز و روشن و سپید دیدن خود نشان می‌دهد. نصرت رحمانی سیاهی را می‌گوید تا تو سبزی و سپیدی سپهری را بهتر دریابی. یعنی نصرت چه بخواهد و چه نخواهد، چیزی جز بیان ناخودآگاه زیبایی و عاشقانه دیدن را به صورت طبیعی و فطری بیان نمی‌کند و از چیزی جز آن طرفداری نمی‌کند. شعر عاشقانه، تبیین کائنات
شعر عاشقانه به معنای واقعی کلمه، شعری است که ظاهرا یک تن را می‌سراید،اما این یک تن،همه تن است و به همه تنها بازمی‌گردد، زیرا عشق یک امر عمومی است. یعنی عشق امری است فردی که به فرهنگ جمعی- یعنی به همان فطری بودن- بازمی‌گردد و همین امر عشق را قائم به ذات می‌کند.
شعر عاشقانه، شعر وحدت و یکی شدن و در واقع به نوعی تبیین کائنات است که همیشه و همواره در نظمی مدام در مسیر تکاملی خود به وحدت رسیده‌اند و می‌رسند. حتی در زندگی مادی و معمولی انسان همه چیز در آن مسیر طبیعی قرار می‌گیرد. بنابراین شعری این‌چنین، چگونه می‌تواند سطحی و حتی غیر متفکرانه باشد؟! آیا شهودی که جلوه‌های عاشقانه دارد و با کشف همراه است، می‌تواند سطحی باشد؟! در واقع کسی که می‌تواند یک نفر را دوست بدارد، می‌تواند به مرور به شکلی جهان و جهانی را دوست بدارد و بالعکس، کسی که تمرین نفرت می‌کند با شخصی، آمادگی نفرت ورزیدن به دیگران را به مرور پیدا خواهد کرد...
اتفاقات جهان زاییده کشش و جذبه است. در عاشقانه‌ها، انسان به اصل اصل، به نیروی غیبی و به آنچه را که از او بزرگ‌تر و برتر است می‌رسد و به آنچه را که کل و همه سمت‌ها را در برمی‌گیرد نظر دارد،از بالا تا پایین و از چپ تا راست و از هر سوی دیگر و همچنین همه چیزهایی را که به تبدیل و استحاله و رویا و آغاز جهان و یادآوری و ... برمی‌گردد.
بخش عظیمی از فرهنگ جوامع را تنها با شاهکارهایشان می‌توان فهمید و این شاهکارها نیز بخش عظیمشان آن دست از آثاری است که عاشقانه‌اند یا به نحوی مایه‌هایی از عاشقانگی را در خود دارند. مضاف بر این، شعرهای انتزاعی و فرمیک و ساختارمند که ذاتا وحدت‌گرایند و اجزایشان بشدت یکدیگر را جذب می‌کنند، می‌توانند خود نوعی از جلوه‌های عاشقانه باشند و همچنین تلطیف یافتگی عمیق و نیز زیبایی یک اثر در اوج، اگر عاشقانه نیست، پس چیست؟
متاسفانه اکثر منتقدان امروز توجه به غیرعاشقانه‌ها دارند و این در صورتی است که می‌توان شعرهای به اصطلاح سیاسی، اجتماعی، فلسفی و ... را پیدا کرد که برمبنای پنهانی‌هایی از عشق و عاشقانه‌ها بنا شده‌اند، زیرا شعر فی‌نفسه شخصی و از سر معرفت شخصی و فردی سرچشمه گرفته، لذا سرچشمه آن جز عاشقانه، انتزاع، ساختارمندی و ... نمی‌تواند باشد، چراکه انزواهای درونی آن وقتی که بروز می‌کنند در واقع لایه‌های اصلی و حقیقی اجتماع را تشکیل می‌دهند و شناخت فردی را تبدیل به معرفت، شناخت و فرهنگ جمعی خواهند کرد.
ما به مضامین عاشقانه‌ای که از فراق و دوری و از سوز و گداز سخن می‌گویند، کاری نداریم- که به نوعی با آنها نیز کار داریم- بلکه سخن اصلی ما متوجه ناب کلام و ناب فضایی است که ایجاد فضایی عاطفی و ملموس می‌کنند و در واقع نوعی عاشقانه محض هستند. ما به تقسیم‌بندی‌های رایج کاری نداریم که ممکن است عاشقانه‌ها را در بعضی از تقسیمات منظور نکنند، اگرچه شعرهای حضرت حافظ ظاهر و باطنش عاشقانه باشد و مابقی مسائل جزو زیر مجموعه‌های این عاشقانگی شعر او، اگرچه بخشی از فرهنگ دینی ما را داستان یوسف و زلیخا و بخش‌هایی از فرهنگ ملی ما را همین داستان‌های عاشقانه لیلی و مجنون و ... ساخته‌اند.
اساسا شعر برای ساختن و پروریدن و پروراندن است و نه تولید فلسفه و فکر فلسفی و امثالهم؛ چرا که شعر،جان کندن است و جان پروریدن و عاشقانه یعنی نظم بلامنازع جهان که از دید طنزآلود رئالیسم یعنی رویا و غیرواقعی، زیرا که رئالیسم بر پایه آنچه را که وجود دارد،هست و هستی گرفته و نه آنچه را که فطرتا وجود دارد و مثلا حالا مسخ شده یا به نوعی از بین رفته یا... . رئالیسم اگر مسخ شدن را هم نشان دهد آن را به فطرت باز نمی‌گرداند، بلکه آن را به نهیلیسم می‌برد و ... .
تمام رفتارهای اجتماعی ما حتی به نوعی ریشه در عاشقانه‌ها و عاشقانگی ما دارد و حتی آنجا که ضد آن عمل می‌کنیم در واقع به نوعی می‌خواهیم از عاشقانه نبودن و نبود عاشقانگی انتقام بگیریم.
در پایان، به عبارتی دیگر باید گفت: آیا شعرهایی که اجزایش آنچنان درهم تنیده و ساختارش معمارگونه است، جز این است که پیوندی عاشقانه را نشان می‌دهد یا اینکه جز این است که این پیوند را یک عاشق به وجود آورده است؟ آیا شعری اینگونه، جز تلطیف ایجاد می‌کند که کاری است عاشقانه و از سر عشق؟ در واقع نصرت رحمانی نیز (و مثلا در زمینه داستان‌نویسی، صادق هدایت) با تاریک و سیاه و بد دیدن می‌خواهد همان نقطه‌ای را نشان دهد که سپهری با سبز و روشن و سپید دیدن خود نشان می‌دهد. نصرت رحمانی سیاهی را می‌گوید تا تو سبزی و سپیدی سپهری را بهتر دریابی. یعنی نصرت چه بخواهد و چه نخواهد، چیزی جز بیان ناخودآگاه زیبایی و عاشقانه دیدن را به صورت طبیعی و فطری بیان نمی‌کند و از چیزی جز آن طرفداری نمی‌کند. ارسال نظر
پربیننده