مجید فلاح: فیلم «کپی برابر اصل» با قصه‌ای فریبنده؛ عمیق و پرمغز به نظر می‌رسد، درصورتی که پس از شکافتن هسته فیلم درخواهیم یافت برداشت‌ها و تحلیل‌های اجتماعی فیلم از روابط انسانی کاملا سطحی است و کپی بدون نسخه اصل فیلم صرفا ساخته شده برای دلبری کردن از دیو و ددان جشنواره‌ای. مخاطب با دیدن جهان سطحی فیلم و روابط کاملا یکسویه و نازل پرسوناژ‌ها احساس می‌کند که با دیدن این فیلم وقتش را تلف کرده است همانطور که راجر ایبرت فقید نوشت: «کپی برابر اصل» ما را به دنیای جذاب و پرکششی دعوت می‌کند و بعد، برای تفسیر و تعبیر داستان، تنهای‌مان می‌گذارد. کارگردان، شخصیت‌هایی کامل و جاندار خلق می‌کند اما سپس آنها را وارد داستانی می‌کند که کم‌مایه و ضعیف است. فیلم «کپی برابر اصل» با معرفی شخصیت زن و پسرش و ورود جیمز نویسنده در کنفرانس خبری آغاز می‌شود. در ادامه جیمز وارد قلمرو تاریک زن می‌شود و ادامه فیلم، گفت‌وگویی طولانی و 2 نفره است که به صورت مستقیم از سه‌گانه پیش از غروب، پیش از طلوع و پیش از نیمه‌شب ریچارد لینک لیتر اقتباس شده است. گفت‌وگوهایی که سعی می‌کند روابط زناشویی را در سطحی واپسگرایانه بررسی کند. فیلم در یک سطح می‌شود داستان آشنایی نویسنده با شخصیتی که الهامبخش کتاب اوست و پس از باز شدن گره تعلیق آنتونیونی‌وارش می‌شود یک لایه داستانی از 15 سال زندگی زناشویی؛ بدون آنکه فلاش‌بکی داشته باشیم نویسنده با زندگی فراموش شده‌اش روبه‌رو می‌شود، تناقض نمایشی ناقص از 2 سطح روایی و موازی فیلم آغاز می‌شود و درک زبان فیلم به دلیل گرته برداشتن از سبک‌های مختلف سینمایی بسیار دشوار می‌شود. تماشای کپی برابر اصل بسان نمایش تابلوی هنری لبریز از رنگ و لعاب است که جهانش نه قصه‌ای دارد، نه مفهومی در پس رنگ و لعاب. فرم پوچ فیلم نیز مبتنی می‌شود بر همان نمایی که موتیف فرمالیستی سازنده است برای نمایش جاده و خودرو. سازنده در ایران بهانه‌اش این بود که نمی‌تواند روابط زن و شوهر را با حجاب عرفی در آپارتمان نمایش دهد و در فیلم کپی برابر اصل با وجود آزادی‌های فراوان در ساخت، نمی‌تواند به هیچکدام از شخصیت‌هایش نزدیک شود. فیلم با همان جاده و نماهای مورد علاقه فیلمساز برای فیلمبرداری از درون ماشین ادامه پیدا می‌کند. مشخص است که پس از فیلم «ده»، کیارستمی حاضر نیست دوربینش را از روی کاپوت ماشین جدا کند. جاده‌ای که 2 شخصیت اصلی طی می‌کنند به ظرفی محتوایی بدل می‌شود برای اینکه کیارستمی از طریق شخصیت‌ها نظرات شخصی خود را درباره هنر و زندگی به صورت دیالوگ ادا کند و اوج خودشیفتگی و اعتماد به نفس کارگردان در دیالوگ‌هایی منولوگ‌وار تجلی پیدا می‌کند. فیلمساز نظرات شخصی مردانه‌اش را از طریق شخصیت جیمز ادا می‌کند. جیمز در بخشی از دیالوگ‌هایش به زن اشاره می‌کند که بشر امروز، همه هدف و معنی زندگی را که لذت بردن از زندگی هست فراموش کرده و اگر کسی به شیوه خودش از زندگی لذت ببرد نباید او را نقد کرد. اگر کسی خوشحال باشد و از زندگی‌اش لذت ببرد باید به او تبریک گفت و سپس جیمز جوکی درباره جن چراغ جادو و کوکاکولا می‌گوید و از قوطی کوکاکولا به اندی وارهول می‌رسند. در همان منولوگ شبه‌دیالوگ، سازنده به صراحت پیام می‌دهد که من به این شیوه کپی‌کاری فیلم می‌سازم، بی‌آنکه مفهومی داشته باشد؛ بیهوده، و مخاطب باید از آن لذت ببرد بدون آنکه متن اثر را قضاوت کند. اگر فیلم‌های سینمایی بلند کیارستمی را تحلیل کنیم، درخواهیم یافت او در طول دوران فعالیت سینمایی‌اش به غیر از چند فیلمی که در شمال کشور ساخت، سایر آثارش درباره روابط زناشویی است اما این دغدغه را با فرمی الکن نمایش می‌دهد. «گزارش»، «زیر درختان زیتون»، «ده»، «بلیط‌ها» و «شیرین» تا «کپی برابر اصل» به رابطه زن و مرد می‌پردازد اما اغلب این فیلم‌ها در فرم الکن و در پرداخت محتوا بر رابطه زن و مرد بیشتر نگاهی تردیدآمیز دارند. یعنی با نگاهی آلوده به مکتب نیچه بر تمامیت‌خواهی مردانه دلالت دارد با محوریتی کاملا مردانه. شکل رابطه زن و شوهر در فیلم گزارش با حداقل گفت‌وگو و ارتباط کلامی نمایشی از زندگی مشترک همراه است، بی‌آنکه مفهومی در پیامد وضعیت نمایشی باشد. یا تبیین نقش فرزندان نیز موضوع مهمی است. فرزندان در فیلم گزارش، گاهی نقش پیک و رابط را دارند و گاهی ابزاری برای کشمکش‌اند یا وجه‌المصالحه! هر کدام از زن و مرد زندگی خودشان را دارند و تنها قاب مشترک‌شان، بستر است. در فیلم «ده»، رابطه زن و مرد گسیخته شده و رسما طلاق گرفته‌اند و رابط میان زن و مرد کودک است. در کپی برابر اصل 2 قطب مرد و زن، بی‌واسطه با یکدیگر مواجهه دارند اما برای نخستین بار مشخص می‌شود که کارگردان با همه دک‌وپز جهانی ساختگی‌اش هیچ آشنایی مکتبی یا تجربی با روابط انسانی میان زن و مرد ندارد. اغلب قضاوت‌های درباره زنان، قضاوت‌های جعلی و واپسگرایانه است. کیارستمی ضد زن‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما را ساخته است. برای مثال کافیست به این مهم اشاره کنیم که زن فیلم کپی برابراصل بدون نام است و مرد نامی مشهور دارد! در اغلب آثار کیارستمی هم، زن‌ها بدون نام هستند؟ حضور زن در سراسر فیلم زیرسایه مرد قرار دارد. گویی جیمز میلر است که داستان کپی برابر اصل را روایت می‌کند و از همان آغاز، فیلم با برجسته کردن نام و عنوان وی آغاز می‌شود.
در نخستین نما، کتاب او معرفی می‌شود، اوست که در یک‌سوی میکروفن با حضار صحبت می‌کند. چند بار نام مرد، هم در نوشته، هم با صدا و هم به زبان دیگری، تکرار می‌شود و تمام این المان‌ها دلالت بر قدرت و سلطه افزوده او دارد! در مقایسه با زنِ قصه که ابتدا در ته سالن او را می‌بینیم که با خضوع و خشوع با صدایی آرام تمنای دیدار با جیمز را دارد در آغاز و پایان فیلم از قدرت نامتعادل مرد و زن، صحبت می‌شود، نکته مهمی که در رابطه زن و مرد در فیلم‌های کیارستمی، به‌نظر می‌رسد، زن و مرد در میدان نبرد هستند و تلاش می‌کنند پشت هم را به خاک بمالند.در «گزارش»، ما زن و مردی را مدام در حال دعوا می‌بینیم. در فیلم «ده»، تراژدی طلاق و جدل پس از جدایی نمایش داده می‌شود. در فیلم «بلیط» به سلطه و تحکم و پرخاشگری مرد تاکید می‌شود. هیچ وقت هیچ آرامش و تعادلی میان زن و مرد در فیلم‌های کیارستمی نیست و نمایش نوعی پرخاشگری زناشویی موجب التیام سازنده است؛ نوعی مازوخیسم هنری- روشنفکری. با این حساب اگر بگوییم او ضد زن‌ترین کارگردان سینمای شبه روشنفکری است پربیراه نگفته‌ایم.