صابون آشپزخانه‌ای بسازیم
«دانش در آشپزخانه» امروز به روش ساخت صابون اختصاص دارد. آزمایش حدودا سه ساعت طول می‌کشد، اما باید چهار تا شش هفته صبر کنید تا بتوانید از صابون استفاده کنید.
مواد لازم برای درست کردن 250 گرم صابون
32 گرم سود سوزآور (هیدروکسید سدیم) جامد، 125 گرم روغن نباتی، 55 گرم روغن زیتون خالص، 55 گرم روغن نارگیل، 200 میلی لیتر آب مقطر یا آب باران (از آب لوله کشی استفاده نکنید)، 5گرم آبلیمو یا اسانس برای معطر کردن صابون، عینک آزمایشگاه ، دستکش پلاستیکی، پیشبند پارچه‌ای (نه نایلونی)، پیمانه پلاستیکی یا شیشه‌ای، دو ظرف شیشه‌ای مقاوم در برابر حرارت به حجم یک لیتر، دو قاشق غذاخوری پلاستیکی (یکی برای روغن و یکی برای محلول هیدروکسید سدیم)، دماسنج (صفر تا 100 درجه سانتیگراد)، قالب و روزنامه. این مواد را می‌توانید از مغازه‌های مواد شیمیایی یا مواد غذایی تهیه کنید.
قبل از شروع کار حتما به موارد زیر توجه کنید:
• حتما از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید. پیشبند را هم ببندید که وقتی محلول داغ می‌جوشد، روی لباستان نریزد.
• پیش از اینکه در ظرف حاوی هیدروکسید سدیم را باز کنید توصیه‌های ایمنی روی آن را کاملا مطالعه کنید. هیدروکسید سدیم یک قلیای قوی است و در صورت تماس با پوست آن را می‌سوزاند. علاوه بر این به بیشتر ظرف‌های آشپزخانه نیز صدمه می‌زند.
اگر سود روی پوست‌تان ریخت تا زمانی که دیگر احساس نکنید پوست‌تان صابونی است آن را با آب بشویید. اگر با چشم‌تان تماس پیدا کرد سریعا چشم را با آب سرد بشویید و فورا به پزشک مراجعه کنید.
اگر با دهان‌تان تماس پیدا کرد آن را با آب بشویید و این کار را تا زمانی که طعم ناخوشایند آن برطرف شود، ادامه دهید.
هرگز از ظرف آلومینیومی یا روی استفاده نکنید چون به سود سوزآور واکنش نشان می‌دهند.
یک ظرف بزرگ پر از آب سرد پیش خود نگه‌دارید تا در صورت وقوع حادثه از آن استفاده کنید.
• موقع کار چیزی نخورید و نیاشامید. کودکان را از محل انجام آزمایش دور نگه‌دارید و مواد شیمیایی را در دسترس آنها قرار ندهید.
• در محیطی کار کنید که هوا جریان داشته باشد تا بخار مواد شیمیایی را تنفس نکنید.
روند کار
ابتدا دستکش را دست کنید و پیشبند را ببندید و عینک را به چشم بزنید.
1- توصیه می‌کنیم این مرحله را در فضای باز انجام دهید. 200 میلی لیتر آب مقطر سرد را در یکی از ظرف‌ها بریزید و سود را به آرامی و در حالی که محلول را هم می‌زنید به آن بیفزایید. هیچ وقت آب را روی سود نریزید و بخار ناشی از هم زدن را تنفس نکنید. دمای محلول به تدریج بالا می‌رود و تمام سود در آب حل می‌شود. صبر کنید تا محلول خنک شود و دمای آن به حدود 45 درجه سانتیگراد برسد.
2- روغن نباتی، روغن زیتون و روغن نارگیل را وزن کنید و در ظرف دوم بریزید. ظرف را در آب گرم بگذارید تا کم‌کم گرم شود و دمای آن به 45 درجه سانتیگراد برسد. دقت کنید که دما از 50 درجه سانتیگراد بالاتر نرود.
3- وقتی دمای هر دو ظرف حدود 45 درجه سانتیگراد شد به آرامی محلول هیدروکسیدسدیم را به روغن‌ها اضافه کنید. مخلوط را با یک قاشق به مدت 15 دقیقه به خوبی هم بزنید.
4- پیشرفت واکنش به زمان احتیاج دارد. درست کردن صابون از بعضی روغن‌ها ممکن است چند هفته طول بکشد، اما به هر حال بعد از 5 الی 10 دقیقه متوجه تغییراتی خواهید شد. مخلوط کم‌کم غلیظ می‌شود.
محلول را به آرامی هم بزنید. این کار را به مدت 5 دقیقه ادامه دهید و بعد از 15 دقیقه آن را به حال خود بگذارید. این سیر را به همین شکل ادامه دهید. پس از گذشت حدود یک ساعت مخلوط مانند فرنی غلیظ می‌شود.
ممکن است فکر کنید اینکه مثل آشپزی بود، اما در واقع شما یک آزمایش شیمیایی انجام داده‌اید. با پیشرفت واکنش، روغن و چربی با سود واکنش می‌دهد و گرما تولید می‌کند، حرارت باعث تبخیر آب شده و صابون به تدریج سفت می‌شود.
5- اگر می‌خواهید صابون بوی خوبی داشته باشد، اسانس یا آبلیمو را در این مرحله به آن اضافه کنید.
6- محتوای ظرف را در قالب بریزید و آن را در محل گرم و خشکی قرار دهید.
7- بعد از گذشت حدودا یک هفته، صابون به اندازه کافی سفت می‌شود و می‌توانید آن را از قالب جدا کنید. برای این کار از دستکش استفاده کنید، چون هنوز مقداری از سود که در واکنش شرکت نکرده است داخل صابون وجود دارد. برای اینکه بتوانید از صابون استفاده کنید باید دو یا سه هفته دیگر صبر کنید. صابون را روی روزنامه بگذارید و آن را در هوای باز و در محلی با دمای 20 تا 25 درجه سانتیگراد قرار دهید تا واکنش به‌طور کامل انجام شود. هر چه بیشتر صبر کنید صابون بهتری خواهید داشت.
تا زمانی که مطمئن نشده‌اید کل سود مصرف شده از صابون استفاده نکنید! حتی وقتی مطمئن شدید از آن برای شستن صورت استفاده نکنید، اما می‌توانید دست‌هایتان را با آن بشویید. صابون آشپزخانه‌ای بسازیم
صابون آشپزخانه‌ای بسازیم
«دانش در آشپزخانه» امروز به روش ساخت صابون اختصاص دارد. آزمایش حدودا سه ساعت طول می‌کشد، اما باید چهار تا شش هفته صبر کنید تا بتوانید از صابون استفاده کنید.
مواد لازم برای درست کردن 250 گرم صابون
32 گرم سود سوزآور (هیدروکسید سدیم) جامد، 125 گرم روغن نباتی، 55 گرم روغن زیتون خالص، 55 گرم روغن نارگیل، 200 میلی لیتر آب مقطر یا آب باران (از آب لوله کشی استفاده نکنید)، 5گرم آبلیمو یا اسانس برای معطر کردن صابون، عینک آزمایشگاه ، دستکش پلاستیکی، پیشبند پارچه‌ای (نه نایلونی)، پیمانه پلاستیکی یا شیشه‌ای، دو ظرف شیشه‌ای مقاوم در برابر حرارت به حجم یک لیتر، دو قاشق غذاخوری پلاستیکی (یکی برای روغن و یکی برای محلول هیدروکسید سدیم)، دماسنج (صفر تا 100 درجه سانتیگراد)، قالب و روزنامه. این مواد را می‌توانید از مغازه‌های مواد شیمیایی یا مواد غذایی تهیه کنید.
قبل از شروع کار حتما به موارد زیر توجه کنید:
• حتما از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید. پیشبند را هم ببندید که وقتی محلول داغ می‌جوشد، روی لباستان نریزد.
• پیش از اینکه در ظرف حاوی هیدروکسید سدیم را باز کنید توصیه‌های ایمنی روی آن را کاملا مطالعه کنید. هیدروکسید سدیم یک قلیای قوی است و در صورت تماس با پوست آن را می‌سوزاند. علاوه بر این به بیشتر ظرف‌های آشپزخانه نیز صدمه می‌زند.
اگر سود روی پوست‌تان ریخت تا زمانی که دیگر احساس نکنید پوست‌تان صابونی است آن را با آب بشویید. اگر با چشم‌تان تماس پیدا کرد سریعا چشم را با آب سرد بشویید و فورا به پزشک مراجعه کنید.
اگر با دهان‌تان تماس پیدا کرد آن را با آب بشویید و این کار را تا زمانی که طعم ناخوشایند آن برطرف شود، ادامه دهید.
هرگز از ظرف آلومینیومی یا روی استفاده نکنید چون به سود سوزآور واکنش نشان می‌دهند.
یک ظرف بزرگ پر از آب سرد پیش خود نگه‌دارید تا در صورت وقوع حادثه از آن استفاده کنید.
• موقع کار چیزی نخورید و نیاشامید. کودکان را از محل انجام آزمایش دور نگه‌دارید و مواد شیمیایی را در دسترس آنها قرار ندهید.
• در محیطی کار کنید که هوا جریان داشته باشد تا بخار مواد شیمیایی را تنفس نکنید.
روند کار
ابتدا دستکش را دست کنید و پیشبند را ببندید و عینک را به چشم بزنید.
1- توصیه می‌کنیم این مرحله را در فضای باز انجام دهید. 200 میلی لیتر آب مقطر سرد را در یکی از ظرف‌ها بریزید و سود را به آرامی و در حالی که محلول را هم می‌زنید به آن بیفزایید. هیچ وقت آب را روی سود نریزید و بخار ناشی از هم زدن را تنفس نکنید. دمای محلول به تدریج بالا می‌رود و تمام سود در آب حل می‌شود. صبر کنید تا محلول خنک شود و دمای آن به حدود 45 درجه سانتیگراد برسد.
2- روغن نباتی، روغن زیتون و روغن نارگیل را وزن کنید و در ظرف دوم بریزید. ظرف را در آب گرم بگذارید تا کم‌کم گرم شود و دمای آن به 45 درجه سانتیگراد برسد. دقت کنید که دما از 50 درجه سانتیگراد بالاتر نرود.
3- وقتی دمای هر دو ظرف حدود 45 درجه سانتیگراد شد به آرامی محلول هیدروکسیدسدیم را به روغن‌ها اضافه کنید. مخلوط را با یک قاشق به مدت 15 دقیقه به خوبی هم بزنید.
4- پیشرفت واکنش به زمان احتیاج دارد. درست کردن صابون از بعضی روغن‌ها ممکن است چند هفته طول بکشد، اما به هر حال بعد از 5 الی 10 دقیقه متوجه تغییراتی خواهید شد. مخلوط کم‌کم غلیظ می‌شود.
محلول را به آرامی هم بزنید. این کار را به مدت 5 دقیقه ادامه دهید و بعد از 15 دقیقه آن را به حال خود بگذارید. این سیر را به همین شکل ادامه دهید. پس از گذشت حدود یک ساعت مخلوط مانند فرنی غلیظ می‌شود.
ممکن است فکر کنید اینکه مثل آشپزی بود، اما در واقع شما یک آزمایش شیمیایی انجام داده‌اید. با پیشرفت واکنش، روغن و چربی با سود واکنش می‌دهد و گرما تولید می‌کند، حرارت باعث تبخیر آب شده و صابون به تدریج سفت می‌شود.
5- اگر می‌خواهید صابون بوی خوبی داشته باشد، اسانس یا آبلیمو را در این مرحله به آن اضافه کنید.
6- محتوای ظرف را در قالب بریزید و آن را در محل گرم و خشکی قرار دهید.
7- بعد از گذشت حدودا یک هفته، صابون به اندازه کافی سفت می‌شود و می‌توانید آن را از قالب جدا کنید. برای این کار از دستکش استفاده کنید، چون هنوز مقداری از سود که در واکنش شرکت نکرده است داخل صابون وجود دارد. برای اینکه بتوانید از صابون استفاده کنید باید دو یا سه هفته دیگر صبر کنید. صابون را روی روزنامه بگذارید و آن را در هوای باز و در محلی با دمای 20 تا 25 درجه سانتیگراد قرار دهید تا واکنش به‌طور کامل انجام شود. هر چه بیشتر صبر کنید صابون بهتری خواهید داشت.
تا زمانی که مطمئن نشده‌اید کل سود مصرف شده از صابون استفاده نکنید! حتی وقتی مطمئن شدید از آن برای شستن صورت استفاده نکنید، اما می‌توانید دست‌هایتان را با آن بشویید. ارسال نظر
پربیننده