۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۵:۴۶

چرخش لاتینی اوباما

احمد نظری: در سال 2001 و پس از حملات 11 سپتامبر، جورج بوش با تصمیم‌‌گیری برای حمله به افغانستان عملا همسایگان خود را در آمریکای لاتین به فراموشی سپرد. وی در آن برهه می‌اندیشید که این همسایگان هیچ تهدیدی برای کشورش محسوب نمی‌شوند، اما موج چپگرایی و رویکردهای ضد آمریکایی که به تازگی در این منطقه آغاز شده بود، به مرور زمان شدت گرفت و با برگزاری هر انتخاباتی در آمریکای لاتین یک دولت ضد آمریکایی بر دولت‌های این منطقه افزوده شد. در زمان حمله ایالات متحده به افغانستان تقریبا تنها کوبا به رهبری فیدل کاسترو و ونزوئلا به رهبری هوگو چاوز دولت‌های چپگرا و ضد آمریکایی منطقه محسوب می‌شدند که پس از مدتی مورالس هم به آنها اضافه شد. اما این موج همچنان ادامه یافت و در نتیجه برگزاری انتخابات در کشورهای این منطقه، اورتگای ساندنیست در نیکاراگوئه به پیروزی دست یافت و رافائل کورئای چپگرا در اکوادور قدرت را در دست گرفت، کریستینا کرشنر در آرژانتین و لولا در برزیل حکومت را از آن چپگراها کردند. موج گردش به چپ در این قاره به این کشورها خاتمه نیافت و حتی در هندوراس و السالوادور نیز حکومت به دست چپگرایانی افتاد که گرایش‌های ضد آمریکایی آنها کاملا محسوس بود. از این رو دیگر سیاست‌های نامتجانس ایالات متحده در آمریکای لاتين جواب نمی‌داد و حتی سیا نیز بر خلاف عادت همیشگی‌اش از ایجاد کودتا علیه دولت‌های مردمی این کشورها عاجز مانده بود. این بستر ضد آمریکایی موجود در آمریکای لاتین شرایط را برای همگرایی مردم این منطقه با رقبای جهانی ایالات متحده فراهم کرد، از این رو پیوندهای نزدیکی میان آمریکای لاتین و رقبای واشنگتن نظیر روسیه، چین و ایران بسته شد. کار به جایی رسید که روسیه به‌عنوان مهم‌ترین رقیب ایالات متحده با ناو جنگی خود پس از عبور از کانال سوئز وارد آمریکای لاتین شد و در این منطقه که روزی حیاط خلوت آمریکا محسوب می‌شد، با ونزوئلا رزمایش نظامی برگزار کرد. اما اوباما در دوران تبلیغات انتخاباتی خود و زمانی که شعار تغییر را به کرات مطرح می‌کرد، از ایجاد دگرگونی در روابط ایالات متحده و آمریکای لاتین سخن گفت، از این‌رو در حال حاضر و در مقام رئیس‌جمهوری آمریکا می‌کوشد که این شعار خود را عملی سازد. دیدار وی با رهبران آمریکای لاتین نیز در همین راستا قابل ارزیابی است. به واقع رئیس‌جمهور ایالات متحده به منظور حل مناقشات دیپلماتیک با کشورهای حوزه آمریکای لاتین به جزیره ترینیداد سفر کرد تا بتواند روابط را از رکود فعلی خارج کند. سفر باراک اوباما به ترینیداد و توباگو نشان داد که آمریکا نه‌تنها به دنبال دفع کردن تهدیدهای پیش روی ایالات متحده بوده بلکه به دنبال بهبود وجهه مخدوش شده آمریکا در این منطقه نیز هست. در حال حاضر اوباما می‌کوشد با برقراری روابط با آمریکای لاتین از رشد جایگاه رقبای سنتی خود (چین و روسیه) در همسایگی‌اش ممانعت به عمل آورد. اما به هر حال وی در این راه با مخاطرات بسیاری مواجه است. روابط سلطه‌طلبانه ایالات متحده با آمریکای لاتین سبب شده است که ذهنیتی بسیار منفی از کاخ سفید در اذهان مردم و سران این منطقه نقش ببندد. در حال حاضر اوباما برای تغییر این ذهنیت با دشواری‌های زیادی رو به‌رو است، لذا دولت‌های آمریکای لاتین برای آنکه بتوانند به واشنگتن اعتماد کنند، به دنبال اقدامی عملی از جانب ایالات متحده هستند. تصمیم کاخ سفید نیز در زمینه کاهش تحریم‌های کوبا در همین زمینه قابل ارزیابی است. با این وجود به نظر نمی‌رسد که این اقدام ایالات متحده نیز بتواند یخ روابط کاخ سفید با آمریکای لاتین را به طور کامل ذوب و روابط دو طرف را احیا کند بویژه اینکه سران آمریکای لاتین پیش از آنکه به دنبال احیای روابط باشند، به دنبال بازتعریف روابط دو طرف و خواهان آن هستند که روابط دو طرف مجددا تعریف و روابطی توأم با احترام متقابل حاکم شود. در حال حاضر و پس از دیدار اوباما با برخی از رهبران آمریکای لاتین انتظار آن می‌رود که برای گفت‌وگوهای گسترده‌تر و حل و فصل مشکلات موجود میان آمریکا و کوبا، بولیوی، نیکاراگوئه و ونزوئلا گام‌هایی اساسی‌تر برداشته شود و احتمال می‌رود که سایه مشکلات ناشی از تحریم‌های اقتصادی که بيش از 50 سال (از 1962 تاکنون) بر کوبا سایه افکنده بود، محو شود. این در حالی است که برخی دیگر از کشورهای حوزه آمریکای لاتین نیز انتظار گام‌های عملی دیگری از ایالات متحده دارند. تعدادی از این کشورها نظیر اکوادور، سال‌هاست که به ایالات متحده مقروض هستند و به رغم آنکه بسیار بیش از اصل مبلغ دریافتی خود را پرداخت کرده‌اند کماکان به واشنگتن سود این وام‌ها را پرداخت می‌کنند که این موضوع برای اقتصاد ضعیف این دست از کشورها بشدت مشکل ساز شده است. از طرف دیگر برخی از کشورها نیز با توجه به بحران مالی جهان که اقتصاد نابسامان آمریکای لاتین را نابسامان‌تر از قبل کرده است، خواهان حمایت مالی کاخ سفید هستند. اما حتی اگر اوباما با این خواسته‌ها کنار بیاید و گام‌های عملی نیز برای جلب نظر دولت‌های حوزه آمریکای لاتین بردارد، مردم این منطقه که سال‌ها اقدامات آمریکا نظیر کودتاهای متعدد و براندازی دولت‌های دموکراتیک را تجربه کرده‌اند، بسیار سخت‌تر از دولت‌هایشان می‌توانند به این کشور اعتماد کنند. این در حالی است که آمریکا نیز در حال حاضر بشدت نیازمند آمریکای لاتین است، به عنوان نمونه اوباما بشدت به ونزوئلا محتاج است. ونزوئلا یکی از مهم‌ترین تامین‌کنندگان نفت آمریکا محسوب شده و یک‌پنجم از نفت مورد نیاز ایالات متحده را تامین می‌کند. نزدیک شدن به چاوز در حالی که وی از محبوبیت زیادی در منطقه برخوردار است علاوه بر داشتن مزیت‌های اقتصادی در بهبود وجهه آمریکا در منطقه نیز تاثیرگذار خواهد بود. مکزیک نیز از دیگر کشورهای این منطقه است که مورد توجه آمریکا است. در حال حاضر اصلی‌ترین محموله‌های مواد مخدر از مرزهای این کشور راهی آمریکا می‌شود و میلیارد‌ها دلار پول و سلاح‌های آمریکا نیز اغلب وارد این کشور و گواتمالا می‌شود، به گونه‌ای که می‌توان گفت غالب قتل‌های صورت گرفته در مکزیک و گواتمالا با سلاح‌های عرضه شده از سوی آمریکا انجام می‌شود. آمریکا اکنون یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان کوکائین، ماری‌جوانا و بزرگ‌ترین عرضه کننده انواع اسلحه، تفنگ و نارنجک به شمار می‌آید، از این رو اوباما برای کنترل مرزهای مشترکش با مکزیک به دولت این کشور نیازمند است. اما به هر حال آنچه مسلم است اینکه ایالات متحده اگر بتواند به رکود در روابط خود با این منطقه نیز پایان دهد، آمریکای لاتین دیگر حیاط خلوت واشنگتن نمی‌شود.
ارسال نظر
captcha
پربیننده