صنعت دزدی دریایی!
آزادی پرمخاطره ریچارد فیلیپس، کاپیتان آمریکایی اسیر شده توسط دزدان دريايي سومالیایی در آبهای منطقه، حساسترین داستان تاریخ کشتیرانی ایالات متحده را به اتمام رساند. مسالهای که میتوانست به ماجرایی پرپیچ و خم تبدیل شود. عملیات آزادی این کاپیتان آمریکایی عملا ثابت کرد که امکان مبارزه با دزدان دریایی در صورت فراهم شدن زمینهها و امکانات کافی از طریق نظامی امکانپذیر است، اما این مساله نیز به اثبات رسید که نبرد با دزدان ماهر و زیرک سومالی چالشی بزرگ است که فائق آمدن بر آن به راحتی امکانپذیر نخواهد بود. بنابر آمارهای موجود و ارقام منتشر شده از سوی دفتر جهانی کشتیرانی، 111 مورد از 293 مورد دزدی دریایی اتفاق افتاده در سال 2008 در سواحل سومالی صورت پذیرفته که نسبت به سال قبل از آن رشد دوبرابری را نشان میدهد و با شرایط موجود احتمالا در سال 2009 دورنمای وحشتناکی در این باره در انتظار دولتهای مختلف است. شرایط بد آب و هوایی نیز به یکی از برتریهای دزدان دریایی تبدیل شده که این چالش را جدیتر میکند. واقعیت این است که دزدان دریایی صرفا از روی بخت و اقبال و خوششانسی به این سطح از توانایی نرسیدهاند بلکه این پدیده در سومالی دقیقا عکس آن چیزی که در رسانهها بازتاب داده میشود و مسالهای بسیار پیچیده و سازمان یافته است که از اتحادیهها و سندیکاهای مختلفی تشکیل شده و ساختار بسیار پیچیدهای در این کشور فقیر دارد. واحدهای کوچک و بزرگ این سازمان پیچیده با یک هماهنگی مثالزدنی کار را به انجام میرسانند و آنقدر این مجموعه بزرگ شده که به قول بانکیمون، دبیر کل سازمان ملل این تشکیلات شبهنظامی توانایی مقابله و فائق شدن بر ارتش ملی سومالی را نیز دارد. در توانایی این دزدان همان بس که تهدیدهای گاه و بیگاه مقامات نیروی دریایی آمریکا نهتنها آن را نترسانده بلکه جدیت بیشتری به کار آنها بخشیده و کار را برای ایالات متحده سختتر کرده است چرا که در نتیجه کشف پایگاهای قبلی، دزدان دریایی سومالی تشکیلات خود را به مکانهای دورتری منتقل کرده و تحرکات خود را از نواحی گنگ و دور از دسترس سامان میدهند و دیگر پایگاه آنها مناطق نزدیک ساحلی نیست بلکه عملیات اخیر آنها از مناطق مرتفعتر اقیانوس هند صورت گرفته است و کشتیهای پشتیبانی کننده از قایقهای تندرو دیگر به جای استقرار در سواحل سومالی برای سوختگیری و آمادگی دوباره در سواحل دیگر کشورها پهلو میگیرند. به لحاظ تاریخی، دزدی دریایی مسالهای است ناشی از فرصتطلبی محض گردانندگان این پدیده، چه اینکه نقاط کمی چون سومالی برای انجام عملیات این عده وجود دارد و شرایط مطلوب فعلی در سومالی حاصل اوضاع آشفتهای است که پس از سقوط دولت این کشور در 1991 به وجود آمده است. در این کشور در حال حاضر بسیاری از افراد حقیقی و حقوقی از منافع حاصل از دزدی دریایی سود میبرند و در ازای دریافت رشوههای کلان از دولتها برای آزادی کشتیها و گروگانها، تجار این کشور مبالغ هنگفتی را برای پشتیبانی این صنعت در کشور خود هزینه میکنند و این هزینه گاهی به جیب کشورهای همسایه نیز میرود و بنادر همسایه با ارائه اطلاعاتی در قبال زمان و مسیر حرکت کشتیها به دزدان سومالیایی مبالغی را دریافت میکنند. برای مثال در داستان ربودن کشتی آلاباما، این کشتی حدود دو روز قبل از ربوده شدن، بندر جیبوتی را به مقصد مومباسا در کنیا ترک میکند که در مسیر هدف دزدان قرار میگیرد و ربوده میشود و به نظر میرسد اطلاعات ارائه شده از سوی بنادر مبدأ و مقصد کمک فراوانی به دزدان کرده است و کشتی آمریکایی با همه تکنولوژی پیشرفتهای که در اختیار داشته عملا غافلگیر شده و نتوانسته خود را از مهلکه بیرون بیاورد. حال وقتی یک کشتی ربوده میشود و به پایگاه اصلی دزدان برای اختفا وارد میشود، مذاکره میان دزدان و صاحبان کشتی و همچنین بیمه کنندگان آن آغاز میشود و پس از کش و قوسهای معمول رشوههایی بالغ بر یک تا 3 میلیون دلار به دزدان پرداخت میشود که در مسیر پرداخت این پولها مشاوران زبده امنیتی نیز میانجیگری میکنند تا مساله خاصی رخ ندهد.
اگرچه در این فرآیند افراد زیادی دخیل هستند اما برخی آستانه تحمل کمتری دارند و به راحتی تحتتاثیر فشارهای بینالمللی قرار میگیرند. برخی نیز بیشتر مقاومت کرده و مبالغ بیشتری را به جیب میزنند اما در این میان اوضاع روز به روز بدتر میشود و با پولی که بیمهها بر مبنای قانون برای نجات کشتی به دزدان پرداخت میکنند طمع آنها هر روز بیشتر و بیشتر شده و انگیزه آنها برای ربودن کشتیهای دیگر افزایش مییابد.
در این میان مبالغی نیز باید به مقامات محلی برای مشارکت در تعقیب و میانجیگری برای آزادسازی کشتیها پرداخت شود که رقم
صورت حساب را نجومی میکند. پس به نظر میرسد که ادامه حیات صنعت کشتیربایی امری بسیار مهم در بقای اقتصاد کشورهایی فقیر چون سومالی است و علاوه بر انگیزههای اقتصادی، انگیزههای دیگري چون حس آمریکایی ستیزی نیز در این مساله نقش دارند و اگر آمریکا در عمل میخواهد کاری برای مبارزه با این جریان انجام دهد، نمیتواند صرفا روی جنبههای اطلاعاتی و نظامی خود حساب کند بلکه باید از در دیگری وارد این جریان شود چرا که دزدی دریایی و کشتیربایی بسیار پیچیدهتر از منطق گشتزنیهای دریایی موجود است و برای ریشهکن شدن آن از خاک سومالی به چیزی بیش از اتکا به زور نیاز خواهد بود. صنعت دزدی دریایی!
صنعت دزدی دریایی!
آزادی پرمخاطره ریچارد فیلیپس، کاپیتان آمریکایی اسیر شده توسط دزدان دريايي سومالیایی در آبهای منطقه، حساسترین داستان تاریخ کشتیرانی ایالات متحده را به اتمام رساند. مسالهای که میتوانست به ماجرایی پرپیچ و خم تبدیل شود. عملیات آزادی این کاپیتان آمریکایی عملا ثابت کرد که امکان مبارزه با دزدان دریایی در صورت فراهم شدن زمینهها و امکانات کافی از طریق نظامی امکانپذیر است، اما این مساله نیز به اثبات رسید که نبرد با دزدان ماهر و زیرک سومالی چالشی بزرگ است که فائق آمدن بر آن به راحتی امکانپذیر نخواهد بود. بنابر آمارهای موجود و ارقام منتشر شده از سوی دفتر جهانی کشتیرانی، 111 مورد از 293 مورد دزدی دریایی اتفاق افتاده در سال 2008 در سواحل سومالی صورت پذیرفته که نسبت به سال قبل از آن رشد دوبرابری را نشان میدهد و با شرایط موجود احتمالا در سال 2009 دورنمای وحشتناکی در این باره در انتظار دولتهای مختلف است. شرایط بد آب و هوایی نیز به یکی از برتریهای دزدان دریایی تبدیل شده که این چالش را جدیتر میکند. واقعیت این است که دزدان دریایی صرفا از روی بخت و اقبال و خوششانسی به این سطح از توانایی نرسیدهاند بلکه این پدیده در سومالی دقیقا عکس آن چیزی که در رسانهها بازتاب داده میشود و مسالهای بسیار پیچیده و سازمان یافته است که از اتحادیهها و سندیکاهای مختلفی تشکیل شده و ساختار بسیار پیچیدهای در این کشور فقیر دارد. واحدهای کوچک و بزرگ این سازمان پیچیده با یک هماهنگی مثالزدنی کار را به انجام میرسانند و آنقدر این مجموعه بزرگ شده که به قول بانکیمون، دبیر کل سازمان ملل این تشکیلات شبهنظامی توانایی مقابله و فائق شدن بر ارتش ملی سومالی را نیز دارد. در توانایی این دزدان همان بس که تهدیدهای گاه و بیگاه مقامات نیروی دریایی آمریکا نهتنها آن را نترسانده بلکه جدیت بیشتری به کار آنها بخشیده و کار را برای ایالات متحده سختتر کرده است چرا که در نتیجه کشف پایگاهای قبلی، دزدان دریایی سومالی تشکیلات خود را به مکانهای دورتری منتقل کرده و تحرکات خود را از نواحی گنگ و دور از دسترس سامان میدهند و دیگر پایگاه آنها مناطق نزدیک ساحلی نیست بلکه عملیات اخیر آنها از مناطق مرتفعتر اقیانوس هند صورت گرفته است و کشتیهای پشتیبانی کننده از قایقهای تندرو دیگر به جای استقرار در سواحل سومالی برای سوختگیری و آمادگی دوباره در سواحل دیگر کشورها پهلو میگیرند. به لحاظ تاریخی، دزدی دریایی مسالهای است ناشی از فرصتطلبی محض گردانندگان این پدیده، چه اینکه نقاط کمی چون سومالی برای انجام عملیات این عده وجود دارد و شرایط مطلوب فعلی در سومالی حاصل اوضاع آشفتهای است که پس از سقوط دولت این کشور در 1991 به وجود آمده است. در این کشور در حال حاضر بسیاری از افراد حقیقی و حقوقی از منافع حاصل از دزدی دریایی سود میبرند و در ازای دریافت رشوههای کلان از دولتها برای آزادی کشتیها و گروگانها، تجار این کشور مبالغ هنگفتی را برای پشتیبانی این صنعت در کشور خود هزینه میکنند و این هزینه گاهی به جیب کشورهای همسایه نیز میرود و بنادر همسایه با ارائه اطلاعاتی در قبال زمان و مسیر حرکت کشتیها به دزدان سومالیایی مبالغی را دریافت میکنند. برای مثال در داستان ربودن کشتی آلاباما، این کشتی حدود دو روز قبل از ربوده شدن، بندر جیبوتی را به مقصد مومباسا در کنیا ترک میکند که در مسیر هدف دزدان قرار میگیرد و ربوده میشود و به نظر میرسد اطلاعات ارائه شده از سوی بنادر مبدأ و مقصد کمک فراوانی به دزدان کرده است و کشتی آمریکایی با همه تکنولوژی پیشرفتهای که در اختیار داشته عملا غافلگیر شده و نتوانسته خود را از مهلکه بیرون بیاورد. حال وقتی یک کشتی ربوده میشود و به پایگاه اصلی دزدان برای اختفا وارد میشود، مذاکره میان دزدان و صاحبان کشتی و همچنین بیمه کنندگان آن آغاز میشود و پس از کش و قوسهای معمول رشوههایی بالغ بر یک تا 3 میلیون دلار به دزدان پرداخت میشود که در مسیر پرداخت این پولها مشاوران زبده امنیتی نیز میانجیگری میکنند تا مساله خاصی رخ ندهد.
اگرچه در این فرآیند افراد زیادی دخیل هستند اما برخی آستانه تحمل کمتری دارند و به راحتی تحتتاثیر فشارهای بینالمللی قرار میگیرند. برخی نیز بیشتر مقاومت کرده و مبالغ بیشتری را به جیب میزنند اما در این میان اوضاع روز به روز بدتر میشود و با پولی که بیمهها بر مبنای قانون برای نجات کشتی به دزدان پرداخت میکنند طمع آنها هر روز بیشتر و بیشتر شده و انگیزه آنها برای ربودن کشتیهای دیگر افزایش مییابد.
در این میان مبالغی نیز باید به مقامات محلی برای مشارکت در تعقیب و میانجیگری برای آزادسازی کشتیها پرداخت شود که رقم
صورت حساب را نجومی میکند. پس به نظر میرسد که ادامه حیات صنعت کشتیربایی امری بسیار مهم در بقای اقتصاد کشورهایی فقیر چون سومالی است و علاوه بر انگیزههای اقتصادی، انگیزههای دیگري چون حس آمریکایی ستیزی نیز در این مساله نقش دارند و اگر آمریکا در عمل میخواهد کاری برای مبارزه با این جریان انجام دهد، نمیتواند صرفا روی جنبههای اطلاعاتی و نظامی خود حساب کند بلکه باید از در دیگری وارد این جریان شود چرا که دزدی دریایی و کشتیربایی بسیار پیچیدهتر از منطق گشتزنیهای دریایی موجود است و برای ریشهکن شدن آن از خاک سومالی به چیزی بیش از اتکا به زور نیاز خواهد بود. ارسال نظر
پربیننده