۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۱:۵۸

حضور نظامی ناتو در قفقاز

حضور نظامی ناتو در قفقاز پایاني بر تعارفات سیاسی اعضای پیمان ناتو خود را برای تمرین نظامی موسوم به مشارکت برای صلح در گرجستان و آذربایجان طی روزهای ششم مه تا اول ژوئن آماده می‌کنند. این مانور از آن جهت حائز اهمیت است که نخستین رزمایش ناتو در کشورهای حوزه شوروی سابق بعد از جنگ تابستان گذشته در گرجستان است. در مقابل این اقدام نظامی ناتو، روسیه نیز واکنش شدیدی را از خود نشان داده است. علت این واکنش را می‌توان در اظهارنظرهای دولتمردان کرملین جست‌وجو کرد زیرا روسیه نزدیک شدن گرجستان به نهادهای غربی از جمله ناتو را با حساسیت‌های خاص خود دنبال می‌کند. حضور نهادهای نظامی مانند ناتو در خارج نزدیک روسیه همواره سیاستمداران روسیه را نگران کرده است و به همین علت روس‌ها به هر نوع تحرک ناتو در مرزهایشان بویژه مرزهای جنوبی با نگرانی نگاه می‌کنند. روس‌ها همواره حضور نظامی نهادهای غربی را در مرزهای خود مخل امنیت توصیف کرده‌اند و غرب اقدامات خود را ضدروسی‌ نمی‌داند اما مقامات کرملین بر این باورند که آمریکا و غرب تلاش می‌کنند تا روسیه را در مرزهای غربی خود منزوی کنند تا از این طریق بتوانند سیاست‌های کرملین را در رابطه با جمهوری‌های به جای مانده از شوروی سابق با چالش مواجه کنند. گرجستان به عنوان یکی از جمهوری‌های قفقاز جنوبی و از مجموعه کشورهای حامی غرب در منطقه قفقاز در سال‌های گذشته تلاش‌های فراوانی را در جهت نزدیکی با ناتو و محافظه‌کاران در آمریکا انجام داده است و در انتخابات ریاست‌جمهوری سال گذشته میلادی مردم این کشور در همه‌پرسی با اکثریت قابل‌توجهی با پیوستن کشورشان به ناتو موافقت کرده بودند. در همین راستا سال گذشته اعضای ناتو در جلسه‌ای توافق کردند تا مانور مشترکی متشکل از 19 کشور را در گرجستان برگزار کنند که این تصمیم قبل از تحولات آگوست سال 2008 در آبخازیا و اوستیای جنوبی از سوی اعضا اتخاذ شد. این در حالی است که جنگ پنج روزه در قفقاز را می‌توان به عنوان مهم‌ترین تحول آئوپیلک در این منطقه در سال‌های بعد از فروپاشی شوروی دانست که خود مبدأ بسیاری از تحولات دیگر بود. بر اساس این تحول، معادلات سیاسی و امنیتی قفقاز دگرگون و شرایط نوینی در منطقه ایجاد شد. حضور ناتو در قفقاز اکنون موجب تحریک بیشتر منطقه شده و اوضاع را بشدت ناامن می‌کند. با این حال، غرب به رهبری آمریکا به بهانه‌های مختلف سعی می‌کند که این حضور را تحقق بخشد که یکی از راه‌های رسیدن به اینگونه اهداف، برگزاری مانورهای برنامه‌ریزی شده است که قرار است در جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان انجام شود. تحولات فوق بر مناسبات روسیه و غرب تاثیرات قابل ملاحظه‌ای می‌گذارد. اساسا روسیه، حوزه قفقاز جنوبی را حوزه حیاط خلوت خود می‌داند و تحلیل غرب در روابط خود با مسکو بر این ستون استوار است که از فرصت‌های به وجود آمده در این منطقه باید استفاده و حلقه محاصره علیه روسیه را تنگ‌تر کند. به واقع غرب و در رأس آن آمریکا از آینده نگران است. از نظر ایالات متحده هر لحظه امکان دارد دولت تندروتری در کرملین بر مسند قدرت بنشیند و غرب نمی‌تواند در مناسبات خود با روس‌ها فرصت‌ها را از دست بدهد. متقابلا روسیه نیز چه در رابطه با سپر دفاع موشکی و چه در بحث توسعه نفوذ غرب، مخالف جدی عضویت اوکراین و گرجستان در ناتو است و برگزاری مانورهایی از این دست را بهانه‌ای برای تثبیت موقعیت غرب در منطقه قفقاز می‌داند. درباره آینده روابط روسیه و ناتو نیز به نظر می‌رسد که اساسا مشکلی جدی در روابط دوطرف وجود دارد. مدلی که ناتو در روابط خود با روسیه آن را دنبال می‌کند این است که روسیه در چارچوب ناتو به عنوان یکی از اعضای تحت رهبری آمریکا ابراز وجود کند که این مساله با مخالفت طرف‌های روسیه همراه است زیرا کرملین خواهان یک روابط برابر با ناتو است. آمریکایی‌ها همواره به روسیه به عنوان عضو بیست و نهم خود نگاه می‌کنند و بعد از پیوستن آلبانی و کرواسی به پیمان ناتو، اعضای این پیمان در جلسات خود به صورت غیرآشکار خواستار پیوستن روسیه به این سازمان شده‌اند اما روس‌ها همواره در تلاشند تا استقلال خود را در حوزه سیاسی و نظامی حفظ کرده و به عنوان یک همکار با ناتو تعامل برقرار کنند. پیش از این نیز سخنانی که از جانب سیاستمداران غربی و روسی در جهت بهبود روابط دوجانبه میان می‌آمد پیش از آنکه واقعی باشد به تعارفات سیاسی می‌ماند و اختلافات در روابط غرب و مسکو چنان ریشه دوانده است که براحتی قابل حل کردن نیست. با توجه به تحولات فوق، غرب می‌تواند این رزمایش را لغو کند و در صورتی که این اقدام از سوی ناتو صورت گیرد نشان می‌دهد که طرفین تلاش‌های تازه‌ای را در جهت تغییر ادبیات سیاسی خود آغاز کرده‌اند و در غیر این صورت اختلافات شدت خواهد گرفت و ممکن است در مقاطعی بحرانی شود و در صورت لغو، فرضیه توافق ضمنی اوباما و مدودف به واقعیت نزدیک خواهد شد زیرا ساکاشویلی با مک‌کین، نماینده جمهوریخوا‌هان روابط نزدیکی داشت و ممکن است روسیه و آمریکا برای جابه‌جایی قدرت در گرجستان با یکدیگر به توافقاتی دست یابند. *كارشناس ارشد مسائل روسيه سقوط هواپیمای ناتو فارس: مسؤولان دولت افغانستان و نیروهای سازمان آتلانتیك شمالی (ناتو) در این كشور اعلام كردند كه یك هواپیمای بدون سرنشین نیروهای ناتو دیروز در جنوب شرق افغانستان سقوط كرد. دفتر رسانه‌های فرماندهی نیروهای ناتو در استان «خوست» در جنوب شرق افغانستان اعلام كرد كه این هواپیما به علت مشكلات فنی صبح روز گذشته (سه‌شنبه) در استان «پكتیكا» در مرز با پاكستان سقوط كرده است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده