پشت دروازه‌های بسته
در نمایش‌های ایرانی- سنتی، آیینی به نام معرکه‌گیری وجود داشت. مولانا واعظ کاشنی، در کتاب کاملش به این موضوع اشاره می‌کند که معرکه در اصل یعنی حربگاه، یعنی جای جنگ یا میدان نبرد. جنگ سره از ناسره. جنگ هنر با ابتذال وبی هنری. جنگی که برنده اش در میدان هنر می ماند و دیگری می‌رفت.چرا میدان نبرد؟ شاید برای اینکه در یک معرکه خوب، هر مردی باید هنر خود را ابراز می‌کرد و اگر کسی موفق به جلب تماشاگر نمی‌شد، در این میدان نبرد شکست می‌خورد. اینکه چگونه یک نفر به تنهایی با افسانه، قصه و حکایت‌های دینی، آیینی و توانایی‌های جسمی، صدای خوش، حافظه قوی، تسلط به شاعری و شاهنامه‌خوانی و حتی ظاهر جذاب، رقیبانش را از میدان به در می‌برد، خود جای بحث دارد؛ چراکه بازیگران امروز، گاهی وقت‌ها فراموش می‌کنند که هنر بازیگری نوعی زورآزمایی در «حربگاه» است. آن زمان معرکه‌گیران ناچار بودند مدام در زورخانه‌ها تمرین شدید بدنی انجام دهند و بدن خود را برای هرگونه نمایشگری آماده و انعطاف‌پذیر نگه دارند؛ از طرفی حافظه فوق‌العاده‌ای لازم داشتند که بتوانند «بحر طویل» بخوانند، یعنی هر کس می‌توانست به شکل بداهه طولانی‌تر صحبت کند و زیباتر مردم را جذب کند، بازیگر بهتری بود.
این آیین کم‌کم جای خود را به آیین سخنوری داد؛ پدیده‌ای که خود بسیار نمایشی است. در این آیین سخنوران، حامیان و مبلغان شیعه بودند. آنها در برخی از قهوه‌خانه‌ها و پاتوق‌ها گرد می‌آمدند و با دشمنانشان یعنی مخالفان دین‌شان به رزمی شاعرانه می‌پرداختند. یعنی هر کدام باید آن‌قدر زیبا و موزون دیالوگ می‌گفت که دیگری در مقابل او کم بیاورد و هر وقت یکی از این دو حریف، دچار وقفه یا لکنتی می‌شد، باید تکه‌ای از لباس‌هایش را از تن بیرون می‌آورد و در انتها آنکه کاملا شکست می‌خورد، لنگی را که به کمر بسته بود، از کمر باز می‌کرد و به اصطلاح لنگ می‌انداخت.
اصطلاح «لنگ انداختن» از همین جا وارد ادبیات ما شده است؛ یعنی بازیگری که نمی‌توانست از لحاظ سرعت انتقال، زیبایی و صراحت بیان و انتقال احساسات، پا به پای دیگری پیش برود، خود به خود از صحنه معرکه‌گیری و سخنوری حذف می‌شد. اصلا نمایشنامه‌نویسان قدیم از همین جا به وجود آمدند. سخنور یا نقالی که از همه خلاق‌تر بود، پس از رسیدن به درجه استادی و شکست دادن همه حریفان، مجاز بود که تومار بنویسد؛ یعنی داستان بسازد. تا قبل از آن اجازه نداشت به جز بداهه‌گویی چیزی به داستان‌های کهن، (مثلا شاهنامه) اضافه کند یا از آن کم کند. اما وقتی توانایی او در سخنوری به اثبات می‌رسید، دیگر همه در برابرش لنگ می‌انداختند و او تومارنویس بسیاری از نقالان می‌شد، یعنی متن نقالی را می‌نوشت... همه اینها را گفتم که برگردم به زمان خودمان... بازیگران ما چقدر به‌تنهایی می‌توانند بداهه و خلاقیت نشان دهند و مثلا بدون متن، «بحر طویلی» را بیان کنند. چرا همه بازیگران ما، پس از 30 سالگی شکم می‌آورند؟ چرا به لباس و گریم خود بیش از توانایی بدنی و گفتاری خود توجه می‌کنند؟
و بالاخره، تومارنویسی که سال‌ها به مقام استادی رسیده و دیگران در برابرش لنگ انداخته‌اند، چرا همیشه باید در یک صف طولانی به انتظار بایستد تا نوبت معرکه‌گیری‌اش سر برسد؟ مگر نه اینکه دیگران او را به عنوان تومارنویس‌شان قبول کرده‌اند، پس چرا وقتی من نوعی، نویسنده، یک تومارنویس، برنده 4 بار جایزه اول نمایشنامه‌نویسی تئاتر فجر که به قول اساتید، به مقام تومارنویس حرفه‌ای نائل آمده‌ام، برای فهمیدن زمان اجرای خود به تئاتر شهر زنگ می‌زنم، به من می‌گویند، خانم تومارنویس، متاسفانه امسال جا نداریم، سال بعد را نمی‌دانیم، سال بعدش را هم اصلا ببین ما هستیم...
می‌گویم، پس من به جز تومار نوشتن و سخنوری که کاری بلد نیستم، چه کار کنم؟ لبخند می‌زنند و می‌گویند: «این مشکل شماست. می‌توانید تومارهایتان را برای فرزندتان بخوانید، تا به خواب رود!» از تئاتر شهر بیرون می‌آیم، صدای تمام تومارنویسان تاریخ ایران در گوشم طنین دارد که می‌گویند: «برو زن! برو نویسنده... و حتی به پشت سرت نگاه نکن وگرنه مثل زن لوط، به ستونی از نمک بدل می‌شوی! برو و مدتی گریه‌کن و بعد آرام بگیر و بدان که فقط متن تومارنویس‌ها در فرهنگ این ملت به جا مانده است و نه سخنان هیچ رئیس پشت میز نشینی...». «آخ آخ بادمجان کیلویی چند؟ امشب می‌خواهم برای خانواده، توماری از پلو و خورش بادمجان درست کنم...».
نمایش «جاده‌ها» ی كيارستمي
مستند «جاده‌ها» اثر عباس كيارستمي براي نخستين‌بار امروز در مراسم يادمان هادي ميرميران در خانه هنرمندان ايران به نمايش درميآيد.فيلم مستند «جاده‌ها» اثر عباس كيارستمي كه به موضوع نور و معماري پرداخته است، در مراسم يادمان هادي ميرميران، معمار برجسته ايراني و اهداي جوايز به برگزيدگان سومين جايزه معماري ميرميران به نمايش درميآيد.
كيارستمي كه در تركيب هيات داوران اين مسابقه قرار دارد، بنا بود فيلم مستندي درباره آثار ميرميران تهيه كند كه اين فيلم بموقع آماده نشد بنابراين وی فيلم جاده‌ها را براي نمايش در اين مراسم ارائه كرده است. مستند «جاده‌ها» به مدت 30 دقيقه و با صداي كيارستمي ساعت 18 در اين مراسم به نمايش درميآيد. پشت دروازه‌های بسته
پشت دروازه‌های بسته
در نمایش‌های ایرانی- سنتی، آیینی به نام معرکه‌گیری وجود داشت. مولانا واعظ کاشنی، در کتاب کاملش به این موضوع اشاره می‌کند که معرکه در اصل یعنی حربگاه، یعنی جای جنگ یا میدان نبرد. جنگ سره از ناسره. جنگ هنر با ابتذال وبی هنری. جنگی که برنده اش در میدان هنر می ماند و دیگری می‌رفت.چرا میدان نبرد؟ شاید برای اینکه در یک معرکه خوب، هر مردی باید هنر خود را ابراز می‌کرد و اگر کسی موفق به جلب تماشاگر نمی‌شد، در این میدان نبرد شکست می‌خورد. اینکه چگونه یک نفر به تنهایی با افسانه، قصه و حکایت‌های دینی، آیینی و توانایی‌های جسمی، صدای خوش، حافظه قوی، تسلط به شاعری و شاهنامه‌خوانی و حتی ظاهر جذاب، رقیبانش را از میدان به در می‌برد، خود جای بحث دارد؛ چراکه بازیگران امروز، گاهی وقت‌ها فراموش می‌کنند که هنر بازیگری نوعی زورآزمایی در «حربگاه» است. آن زمان معرکه‌گیران ناچار بودند مدام در زورخانه‌ها تمرین شدید بدنی انجام دهند و بدن خود را برای هرگونه نمایشگری آماده و انعطاف‌پذیر نگه دارند؛ از طرفی حافظه فوق‌العاده‌ای لازم داشتند که بتوانند «بحر طویل» بخوانند، یعنی هر کس می‌توانست به شکل بداهه طولانی‌تر صحبت کند و زیباتر مردم را جذب کند، بازیگر بهتری بود.
این آیین کم‌کم جای خود را به آیین سخنوری داد؛ پدیده‌ای که خود بسیار نمایشی است. در این آیین سخنوران، حامیان و مبلغان شیعه بودند. آنها در برخی از قهوه‌خانه‌ها و پاتوق‌ها گرد می‌آمدند و با دشمنانشان یعنی مخالفان دین‌شان به رزمی شاعرانه می‌پرداختند. یعنی هر کدام باید آن‌قدر زیبا و موزون دیالوگ می‌گفت که دیگری در مقابل او کم بیاورد و هر وقت یکی از این دو حریف، دچار وقفه یا لکنتی می‌شد، باید تکه‌ای از لباس‌هایش را از تن بیرون می‌آورد و در انتها آنکه کاملا شکست می‌خورد، لنگی را که به کمر بسته بود، از کمر باز می‌کرد و به اصطلاح لنگ می‌انداخت.
اصطلاح «لنگ انداختن» از همین جا وارد ادبیات ما شده است؛ یعنی بازیگری که نمی‌توانست از لحاظ سرعت انتقال، زیبایی و صراحت بیان و انتقال احساسات، پا به پای دیگری پیش برود، خود به خود از صحنه معرکه‌گیری و سخنوری حذف می‌شد. اصلا نمایشنامه‌نویسان قدیم از همین جا به وجود آمدند. سخنور یا نقالی که از همه خلاق‌تر بود، پس از رسیدن به درجه استادی و شکست دادن همه حریفان، مجاز بود که تومار بنویسد؛ یعنی داستان بسازد. تا قبل از آن اجازه نداشت به جز بداهه‌گویی چیزی به داستان‌های کهن، (مثلا شاهنامه) اضافه کند یا از آن کم کند. اما وقتی توانایی او در سخنوری به اثبات می‌رسید، دیگر همه در برابرش لنگ می‌انداختند و او تومارنویس بسیاری از نقالان می‌شد، یعنی متن نقالی را می‌نوشت... همه اینها را گفتم که برگردم به زمان خودمان... بازیگران ما چقدر به‌تنهایی می‌توانند بداهه و خلاقیت نشان دهند و مثلا بدون متن، «بحر طویلی» را بیان کنند. چرا همه بازیگران ما، پس از 30 سالگی شکم می‌آورند؟ چرا به لباس و گریم خود بیش از توانایی بدنی و گفتاری خود توجه می‌کنند؟
و بالاخره، تومارنویسی که سال‌ها به مقام استادی رسیده و دیگران در برابرش لنگ انداخته‌اند، چرا همیشه باید در یک صف طولانی به انتظار بایستد تا نوبت معرکه‌گیری‌اش سر برسد؟ مگر نه اینکه دیگران او را به عنوان تومارنویس‌شان قبول کرده‌اند، پس چرا وقتی من نوعی، نویسنده، یک تومارنویس، برنده 4 بار جایزه اول نمایشنامه‌نویسی تئاتر فجر که به قول اساتید، به مقام تومارنویس حرفه‌ای نائل آمده‌ام، برای فهمیدن زمان اجرای خود به تئاتر شهر زنگ می‌زنم، به من می‌گویند، خانم تومارنویس، متاسفانه امسال جا نداریم، سال بعد را نمی‌دانیم، سال بعدش را هم اصلا ببین ما هستیم...
می‌گویم، پس من به جز تومار نوشتن و سخنوری که کاری بلد نیستم، چه کار کنم؟ لبخند می‌زنند و می‌گویند: «این مشکل شماست. می‌توانید تومارهایتان را برای فرزندتان بخوانید، تا به خواب رود!» از تئاتر شهر بیرون می‌آیم، صدای تمام تومارنویسان تاریخ ایران در گوشم طنین دارد که می‌گویند: «برو زن! برو نویسنده... و حتی به پشت سرت نگاه نکن وگرنه مثل زن لوط، به ستونی از نمک بدل می‌شوی! برو و مدتی گریه‌کن و بعد آرام بگیر و بدان که فقط متن تومارنویس‌ها در فرهنگ این ملت به جا مانده است و نه سخنان هیچ رئیس پشت میز نشینی...». «آخ آخ بادمجان کیلویی چند؟ امشب می‌خواهم برای خانواده، توماری از پلو و خورش بادمجان درست کنم...».
نمایش «جاده‌ها» ی كيارستمي
مستند «جاده‌ها» اثر عباس كيارستمي براي نخستين‌بار امروز در مراسم يادمان هادي ميرميران در خانه هنرمندان ايران به نمايش درميآيد.فيلم مستند «جاده‌ها» اثر عباس كيارستمي كه به موضوع نور و معماري پرداخته است، در مراسم يادمان هادي ميرميران، معمار برجسته ايراني و اهداي جوايز به برگزيدگان سومين جايزه معماري ميرميران به نمايش درميآيد.
كيارستمي كه در تركيب هيات داوران اين مسابقه قرار دارد، بنا بود فيلم مستندي درباره آثار ميرميران تهيه كند كه اين فيلم بموقع آماده نشد بنابراين وی فيلم جاده‌ها را براي نمايش در اين مراسم ارائه كرده است. مستند «جاده‌ها» به مدت 30 دقيقه و با صداي كيارستمي ساعت 18 در اين مراسم به نمايش درميآيد. ارسال نظر
پربیننده