مرتضی اسماعیل دوست: فیلم «طناب» همچون عمده فیلم‌های هیچکاک، مبتنی بر عنصر مهم تعلیق است که البته ضرباهنگ رخداد آن متفاوت از برخی کارهای دیگرش همچون «روانی» یا «سرگیجه» است. استاد مسلم هیجان در سینما این بار با کمک تکنیک برداشت طولانی بدون قطع تصویر سعی داشته جدا از روایت‌پردازی‌های ماهرانه که منجر به جذب تماشاگر شده بود، دست به خلق نبوغی دیگر در کارگردانی بزند و با کمک سکانس‌هایی طولانی، حسی همراه‌کننده برای تماشاگر بیافریند. در فیلم «طناب»، کنش‌مندی صحنه و میزانسن کارگردان همگی در خدمت اثری روانشناختی بوده و البته همچون همیشه این استاد بزرگ سینما می‌داند چگونه با جاذبه قصه‌پردازی، تماشاگر خود را محصور کند. اولین فیلم رنگی هیچکاک برگرفته از نمایشنامه‌ای با همین نام از پاتریک همیلتن بوده که وی آن را با الهام از قتل بابی فرنکس توسط 2 تن از همکلاسی‌هایش در دانشگاه شیکاگو در سال ۱۹۲۴ نوشته است؛ داستانی جنایی از قتل یک جوان که قاتلین، جسد وی را در آپارتمانشان پنهان و دوستان و خانواده پسر را به آنجا دعوت می‌کنند تا عملیاتی روانی جهت به چالش کشیدن جرم فراهم کنند! در این روایت عجیب که می‌توان مایه‌هایی از پندار آدمی را در رویه‌ای رو به بن‌بست و نیز فلسفه اخلاق حس کرده و تحلیل داشت، با دنیایی
دیوانه‌وار از به خدشه درآمدن روابط و طعنه زدن به مناسبات روزمره مواجهیم. در فیلم «طناب»، هیچکاک برای نزدیکی مخاطب به پرسوناژها سعی داشته هر چه بیشتر از هرگونه تقطیع در فیلم دوری کند و البته این تجربه‌اش برای ایجاد سکانس- پلان با محدودیت ابزار در دهه 40 مواجه بود، اما او به سختی و با خلاقیتی منحصر به‌فرد فیلم را در 8 برداشت فیلمبرداری کرد، چرا که در آن دوران، اندازه فیلم‌های داخل دوربین 10دقیقه‌ای بود و کارگردان تمهیدی اندیشید تا در پایان هر 10 دقیقه، یک شخصیت از جلوی دوربین رد شود و در مدت‌کوتاهی که تصویر سیاه می‌شود، دوربین دیگری ادامه فیلمبرداری را از تصویر سیاه قبلی با نمای نزدیک ادامه دهد! نکته جالب در این فیلم که نمادی از حساسیت هیچکاک است، مربوط به منظره‌ای است که از پنجره آپارتمان دیده می‌شود؛ نمایی از آسمانخراش‌ها و غروب آسمان و هوایی که رو به تاریکی می‌رود. هیچکاک در گفت‌وگوی طولانی‌اش با تروفو گفته است 4 یا 5 نمای آخر فیلم را مجبور شده بود دوباره فیلمبرداری کند، چرا که از رنگ غروب که از پنجره دیده می‌شد رضایت نداشت. فیلم «طناب»، با فضایی بسته و مخوف، دیالوگ‌هایی هوشمندانه و پیش برنده و اتمسفری غبارآلود از اتفاقاتی پیش‌بینی نشده، اثری متفاوت در کارنامه هیچکاک است؛ فیلمی که در مواردی تنه به نمایش می‌زند و همراه با میزانسن تئاتری و حرکات حساب شده دوربینی است که بعدها در اثر ارزنده سیدنی لومت با نام «دوازده مرد خشمگین» نیز به چشم خورد. اما هیچکاک با هنرمندی، نبض نگاه مخاطب را به خود می‌گیرد و نمایشی از حیرت، سکون و افشاگری را روی میز تماشا می‌نهد. اضطراب «فیلیپ»، روح شیطنت‌آمیز «براندون» و نگاه حیران معلمی چون «روپرت» در این فیلم نمادی از شخصیت‌پردازی‌های ارزنده و درون‌گرا است. فیلم، انتقادی بر روشنفکری عقیم مانده افرادی همچون براندون و فیلیپ دارد که متاثر از عقاید نیچه و نظریه اَبَرانسان وی، خود را همچون مناظری از تشخص اخلاق‌گرایی می‌دانند. قابل اشاره است که تفکر فلسفی غرب، محوریت خود را در همین تبیین جایگاه انسان در جهان می‌داند و از این رو نظریات مختلفی را شکل و بسط داده است. از جمله آنها نظریات فلسفی و انسان‌شناختی نیچه بوده که در اعتراض به رویکردهای پیشین نسبت به انسان، دست به بازتعریف جدیدی از نقش وجودی انسان در جهان زد و نظریه «اراده معطوف به قدرت» در چنین بستری شکل گرفت. از زاویه این نوع نظریه، باید انسان‌های ضعیف را رها کرد تا از میان رفته و به دنبال آن از رنج و درد جهان کاسته شود! در این مکتب پوشالی، هوای نفس جای خود را به جریانی هدفمند چون خدا‌پرستی می‌دهد و انسان مختار است تا جهت برآوردن امیال‌های غریزی خود هر اقدامی را مجاز بداند! در فیلم «طناب» شاهدیم که کاراکتر براندون با چنان حقارتی نسبت به اطرافیان نگاه می‌کند که حتی ابایی از بابت نابودی آنها ندارد و این خودخواهی و بزرگ‌بینی موجب شده تا انسان‌های دیگر را پست و زاید به حساب آورد! هیچکاک با استادی، دوربین خود را به سمت نیمه تاریک وجود آدمی معطوف کرده و فرضیه‌های به بن‌بست رسیده را به چالش وا می‌دارد، همان که نماینده‌اش در فیلم، رابرت کدل با بازی ارزنده جیمز استوارت بوده که معلم سال‌های دبیرستان این جوانان و از طرفداران اصلاحات اجتماعی است. دکوپاژهای ماهرانه کارگردان و دوربین هوشیار فیلم به «طناب» شخصیت ویژه‌ای داده و تماشاگر را با نوعی مکاشفه تصویری همراه می‌کند. همچنین توجه به حفظ یک‌دستی و انطباق روایت با ریتم از هرگونه خمودگی اثر در نزد بیننده جلوگیری کرده و حسی رازگونه با حفظ تامل را در برابر دیده‌ها می‌گشاید. «طناب»، یک پذیرایی ناخوشایند از جهانی رو به انحطاط است که انسانیت در آن سلاخی می‌شود!