پیروزی‌های مطمئن(15)
کالج نوفیلد در آکسفورد از سوی لرد نوفیلد، خودروساز انگلیسی پایه‌گذاری شد. او در سال‌های پیش از مرگش رقمی هنگفت را برای کالج جدید و همچنین موقوفه‌ای هزینه کرد که یکی از اصول آن حمایت از بشریت بود. آنچه او به دست می‌آورد، کالجی پر از دانشمندان علوم اجتماعی و جامعه‌شناسان بود. پس از آنکه من ماه‌های متمادی با بازی بهم‌زن‌ها بودم، با بازیکنان و همه ماموران پلیس در آسیا صحبت کردم، به این دنیا بازگشتم و همچنان در پی یافتن روشی بودم که براساس آن می‌شد درباره انجام و زمان تبانی در یک مسابقه به یقین رسید. این روش باید این امکان را می‌داد که نشان بدهد چگونه با ظاهر شدن کمتر از حد انتظار می‌شد در یک بازی تبانی کرد.
رشته درسی جدید و روبه‌رشدی به نام «اقتصاد تحقیقی» وجود دارد. در آنجا دنیای واقعی مورد ارزیابی و تحقیق قرار می‌گیرد. بسیاری از همکاران راست‌افراطی وقتی بخواهند مدل‌هایشان را طراحی کنند، عوامل اجتماعی را کنار می‌گذارند. آنها تنها در پی جام مقدس هستند، چیزهایی مانند: «بازار بی‌عیب و نقص» و یا «نقطه تعادل». خوشبختانه این موضوع از چندسال پیش دستخوش تغییر شد. مطالعاتی برجسته درباره فساد و رشوه در ورزش انجام شده است.
جاستین تروگدون و بک تیلور، دو اقتصاددان آمریکایی در سال 2002 ثابت کردند که در فصل‌های معینی از رقابت‌های بسکتبال آمریکا چند تیم ضعیف در پایان به عمد بازی‌هایشان را واگذار کردند تا برای سال بعد بتوانند بازیکنان جوان و مستعد بهتری را به جمع خود بیاورند.
چارلز مول و جان نی از دانشگاه واشنگتن با بررسی شیوه شطرنج شوروی سابق کشف کردند که در فاصله سال‌های 1946 تا 1964 در رقابت‌های بین‌المللی شطرنج میان بازیکنان روس، قول و قرارهایی در کار بوده که به همدیگر در رقابت‌ها یاری برسانند. استیون لویت، اقتصاددان بزرگ آمریکایی و مارک دوگان همکار او هم الگویی مشابه از توافق‌های غیرقانونی در رقابت‌های کشتی کج ژاپنی موسوم به «سومو» را اثبات کردند.
خودم نیز با کمک دو همکار آمارگرم موارد مشابهی را انجام دادم. از 130 رقابت فوتبال که از قرار معلوم دستخوش تبانی بودند، نمونه‌برداری و آنها را با یک گروه کنترل که بازی‌هایی که شرافتمندانه انجام شده بودند مقایسه کردم. می‌خواستم ببینم آیا الگویی وجود دارد تا بتوان میان رقابت‌های تبانی شده و دیگر مسابقه‌ها تفاوت قائل شد.
اعتراف‌ها و بازجویی‌های انجام شده از بازیکنان رشوه‌گیر نشان می‌دادند بازیکنان اغلب از رخ دادن یک جرم حرف نمی‌زدند، جرمی همچون تبانی در مسابقه و یا... بلکه همواره بحث بر سر «اهمال» در کارها بود. اینها آدم را تا حدودی به یاد الهیات کاتولیکی می‌اندازد. برای متعهدان به این مذهب دو دسته گناه وجود دارد؛ ارتکاب و یا قصد و اهمال. ارتکاب گناه یعنی کاری را به میل خود انجام دادن: «خانه همسایه‌ام می‌سوزد، چرا که آن را به آتش کشیدم.» اما گناهان قصوری آنهایی هستند که آنچه را باید انجام داد، انجام ندهی: «خانه همسایه‌ام می‌سوزد و من به آتش‌نشانی زنگ نزدم».
اثبات قصوری که شاید بازیکنان و یا داوران انجام می‌دادند، ناشدنی است.
کارشناسان تلویزیونی، داوران و میلیون‌ها هوادار فوتبال می‌توانند نقل کنند که یک بازیکن بهتر می‌توانست حمله کند و یا توپ را از حریف بگیرد. اما در واقع قضاوت آنها ذهنی است و این طور هم می‌ماند.
تنها چیزی که توانستم بررسی کنم، گناهان و اشتباهات عمدی یا رخدادهایی در بازی بود که براساس معیارهای عینی از نظر کمی قابل اثبات یا ارزیابی بود. سه رخدادی که به خودی خود در فوتبال وجود دارد: ضربه‌های آزاد، گل به خودی و کارت‌های قرمز. باید پذیرفت که چنین چیزهایی در رقابت‌های موردتبانی بیش از بازی‌های عادی و معمول انجام می‌شود. یکی از افراد آگاه در اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) به عنوان نمونه برایم توضیح داد: «ما داوری خاصی را که در قماربازی و شرط‌بندی حضوری فعال داشت، زیر نظر گرفتیم؛ زمانی که او کارت زرد خود را نشان می‌دهد و یا تیمی که به آن اخطار می‌دهد و غیره. او در رقابت‌های مقدماتی جام ملت‌های اروپا این کار را انجام می‌داد. نمی‌خواهم نام او را فاش کنم. باید منتظر بمانم تا از او شکایت شود. اما می‌گویم او داوری از شرق اروپاست. پس از آنکه ماه‌های متمادی داده‌هایم را جمع‌آوری کردم در نهایت آمارها را به طور اجمالی مرور کردم و به نتایج جالبی برخوردم».
ضربه‌های آزاد
زمانی که بازی‌ها دچار تبانی می‌شدند دیگر ضربه‌های پنالتی واضحی در کار نبود. به عبارت دیگر، رفیق «سعد» حقیقت را به طور اساسی بیان کرد. وقتی بازیکنی بخواهد به حریفش گلی را تقدیم کند، خطا نمی‌کند بلکه به راحتی به حریف اجازه عبور می‌دهد. بازیکن خریداری شده به احتمال زیاد نمی‌خواهد با انجام خطا و دادن ضربه آزاد به حریف خودش را در کانون توجه همه قرار دهد.چنانچه بازیکنی تنها به طور غیرمحسوس اشتباه می‌کند و نمی‌خواهد که مربی بر سر او فریاد بزند و یا تماشاگران اشیایی را به میدان پرتاب کنند. لغزش‌های سهوی، تلاش برای رسیدن به توپ و حمله ناموفق به بازیکن حریف، همه با هم با تقلب‌های خوب انجام گرفته «جک پالو» یا همان «آقای تلویزیونی» بشدت موثر هستند و به ندرت اتفاق می‌افتند.
ترجمه: محمد عليجاني پیروزی‌های مطمئن(15)
پیروزی‌های مطمئن(15)
کالج نوفیلد در آکسفورد از سوی لرد نوفیلد، خودروساز انگلیسی پایه‌گذاری شد. او در سال‌های پیش از مرگش رقمی هنگفت را برای کالج جدید و همچنین موقوفه‌ای هزینه کرد که یکی از اصول آن حمایت از بشریت بود. آنچه او به دست می‌آورد، کالجی پر از دانشمندان علوم اجتماعی و جامعه‌شناسان بود. پس از آنکه من ماه‌های متمادی با بازی بهم‌زن‌ها بودم، با بازیکنان و همه ماموران پلیس در آسیا صحبت کردم، به این دنیا بازگشتم و همچنان در پی یافتن روشی بودم که براساس آن می‌شد درباره انجام و زمان تبانی در یک مسابقه به یقین رسید. این روش باید این امکان را می‌داد که نشان بدهد چگونه با ظاهر شدن کمتر از حد انتظار می‌شد در یک بازی تبانی کرد.
رشته درسی جدید و روبه‌رشدی به نام «اقتصاد تحقیقی» وجود دارد. در آنجا دنیای واقعی مورد ارزیابی و تحقیق قرار می‌گیرد. بسیاری از همکاران راست‌افراطی وقتی بخواهند مدل‌هایشان را طراحی کنند، عوامل اجتماعی را کنار می‌گذارند. آنها تنها در پی جام مقدس هستند، چیزهایی مانند: «بازار بی‌عیب و نقص» و یا «نقطه تعادل». خوشبختانه این موضوع از چندسال پیش دستخوش تغییر شد. مطالعاتی برجسته درباره فساد و رشوه در ورزش انجام شده است.
جاستین تروگدون و بک تیلور، دو اقتصاددان آمریکایی در سال 2002 ثابت کردند که در فصل‌های معینی از رقابت‌های بسکتبال آمریکا چند تیم ضعیف در پایان به عمد بازی‌هایشان را واگذار کردند تا برای سال بعد بتوانند بازیکنان جوان و مستعد بهتری را به جمع خود بیاورند.
چارلز مول و جان نی از دانشگاه واشنگتن با بررسی شیوه شطرنج شوروی سابق کشف کردند که در فاصله سال‌های 1946 تا 1964 در رقابت‌های بین‌المللی شطرنج میان بازیکنان روس، قول و قرارهایی در کار بوده که به همدیگر در رقابت‌ها یاری برسانند. استیون لویت، اقتصاددان بزرگ آمریکایی و مارک دوگان همکار او هم الگویی مشابه از توافق‌های غیرقانونی در رقابت‌های کشتی کج ژاپنی موسوم به «سومو» را اثبات کردند.
خودم نیز با کمک دو همکار آمارگرم موارد مشابهی را انجام دادم. از 130 رقابت فوتبال که از قرار معلوم دستخوش تبانی بودند، نمونه‌برداری و آنها را با یک گروه کنترل که بازی‌هایی که شرافتمندانه انجام شده بودند مقایسه کردم. می‌خواستم ببینم آیا الگویی وجود دارد تا بتوان میان رقابت‌های تبانی شده و دیگر مسابقه‌ها تفاوت قائل شد.
اعتراف‌ها و بازجویی‌های انجام شده از بازیکنان رشوه‌گیر نشان می‌دادند بازیکنان اغلب از رخ دادن یک جرم حرف نمی‌زدند، جرمی همچون تبانی در مسابقه و یا... بلکه همواره بحث بر سر «اهمال» در کارها بود. اینها آدم را تا حدودی به یاد الهیات کاتولیکی می‌اندازد. برای متعهدان به این مذهب دو دسته گناه وجود دارد؛ ارتکاب و یا قصد و اهمال. ارتکاب گناه یعنی کاری را به میل خود انجام دادن: «خانه همسایه‌ام می‌سوزد، چرا که آن را به آتش کشیدم.» اما گناهان قصوری آنهایی هستند که آنچه را باید انجام داد، انجام ندهی: «خانه همسایه‌ام می‌سوزد و من به آتش‌نشانی زنگ نزدم».
اثبات قصوری که شاید بازیکنان و یا داوران انجام می‌دادند، ناشدنی است.
کارشناسان تلویزیونی، داوران و میلیون‌ها هوادار فوتبال می‌توانند نقل کنند که یک بازیکن بهتر می‌توانست حمله کند و یا توپ را از حریف بگیرد. اما در واقع قضاوت آنها ذهنی است و این طور هم می‌ماند.
تنها چیزی که توانستم بررسی کنم، گناهان و اشتباهات عمدی یا رخدادهایی در بازی بود که براساس معیارهای عینی از نظر کمی قابل اثبات یا ارزیابی بود. سه رخدادی که به خودی خود در فوتبال وجود دارد: ضربه‌های آزاد، گل به خودی و کارت‌های قرمز. باید پذیرفت که چنین چیزهایی در رقابت‌های موردتبانی بیش از بازی‌های عادی و معمول انجام می‌شود. یکی از افراد آگاه در اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) به عنوان نمونه برایم توضیح داد: «ما داوری خاصی را که در قماربازی و شرط‌بندی حضوری فعال داشت، زیر نظر گرفتیم؛ زمانی که او کارت زرد خود را نشان می‌دهد و یا تیمی که به آن اخطار می‌دهد و غیره. او در رقابت‌های مقدماتی جام ملت‌های اروپا این کار را انجام می‌داد. نمی‌خواهم نام او را فاش کنم. باید منتظر بمانم تا از او شکایت شود. اما می‌گویم او داوری از شرق اروپاست. پس از آنکه ماه‌های متمادی داده‌هایم را جمع‌آوری کردم در نهایت آمارها را به طور اجمالی مرور کردم و به نتایج جالبی برخوردم».
ضربه‌های آزاد
زمانی که بازی‌ها دچار تبانی می‌شدند دیگر ضربه‌های پنالتی واضحی در کار نبود. به عبارت دیگر، رفیق «سعد» حقیقت را به طور اساسی بیان کرد. وقتی بازیکنی بخواهد به حریفش گلی را تقدیم کند، خطا نمی‌کند بلکه به راحتی به حریف اجازه عبور می‌دهد. بازیکن خریداری شده به احتمال زیاد نمی‌خواهد با انجام خطا و دادن ضربه آزاد به حریف خودش را در کانون توجه همه قرار دهد.چنانچه بازیکنی تنها به طور غیرمحسوس اشتباه می‌کند و نمی‌خواهد که مربی بر سر او فریاد بزند و یا تماشاگران اشیایی را به میدان پرتاب کنند. لغزش‌های سهوی، تلاش برای رسیدن به توپ و حمله ناموفق به بازیکن حریف، همه با هم با تقلب‌های خوب انجام گرفته «جک پالو» یا همان «آقای تلویزیونی» بشدت موثر هستند و به ندرت اتفاق می‌افتند.
ترجمه: محمد عليجاني ارسال نظر
پربیننده