محمدحسین سلیمی: مراسم گرامیداشت سعدی، به مناسبت یادروز این شاعر پارسی‌سرا، روز گذشته، تحت عنوان نشست تخصصی «نادره فرهنگ و ادب پارسی» با حضور دکتر سیدحمید حمیدی، دکتر بهمن نامدارمطلق، دکتر حسن بلخاری و دکتر محمد علی رجبی در تالار اجتماعات فرهنگستان هنر برگزار شد.
رضايت مخاطب عام و خاص
در این نشست دکتر حسن بلخاری با تاکید بر اینکه «سعدی، بیش از آنکه به جریان‌های عرفان اسلامی نزدیک باشد، خود سعدی است.» به ایراد سخنانی در باب تصوف سعدی پرداخت. حسن بلخاری به جریانات عرفان در تمدن اسلامی اشاره کرد و پس از اشاره به چهار جریان مختلف، درباره جریان پنجم گفت: این دسته تلاش دارند دین را با تصوف آشتی بدهند که سردسته آنها امام‌محمد‌غزالی است. وی سعدی را بیش از همه این جریان‌های عرفانی تمدن اسلامی، به دسته پنجم نزدیک دانست و نتیجه گرفت که سعدی، سعدی است و تنها به دلیل اینکه در بوستان و گلستان دغدغه اخلاقیات دارد به دسته پنجم نزدیک است، چرا که هیچ دوره‌ای در حیات بشریت نیست که فارغ از اخلاق باشد. بلخاری درباره تفاوت سعدی و امام محمد غزالی گفت: دغدغه غزالی مخاطب خاص است. مگر کسی می‌تواند کیمیای سعادت را بخواند، ولی سعدی را خواص با جان و دل قبول می‌کنند و عوام با شوق می‌خوانند. او باب خاص را به باب عام آورده بی‌آنکه معنا را نازل کند یا هتک حرمتی به معنا کند.
سخن سعدی تقلیدناپذیر است
در بخش دیگری از این نشست سید جعفر حمیدی استاد دانشگاه نیز با موضوع «راز ماندگاری سعدی» سخن گفت و تأکید کرد: راز ماندگاری سعدی در این است که سخنش تقلیدناپذیر است و بعد از او هر که آمده جا روی قلم سعدی بگذارد، ناکام بوده مثل فرهادمیرزا در منشآت و قائم‌مقام در منشآت یا قاآنی که خیلی سعی کردند در نثر مسجع مثل سعدی بنویسند اما باز هم نام سعدی بر همه آنها غلبه دارد و نمی‌توان سخن او را تکرار کرد. وی با اشاره به نامگذاری اول اردیبهشت به نام روز بزرگداشت سعدی گفت: کسی که چنین نامی را گذاشته است بسیار فرد باسلیقه‌ای بوده چراکه سعدی گلستان را از اول اردیبهشت آن هم در شیراز که اردیبهشت‌هایش معروف است شروع کرد و در اواخر خرداد سال 656 به پایان رساند. حمیدی سعدی را فردی بسیار زیرک دانست و افزود: سعدی یک ادیب، مورخ، فقید، فیلسوف و یک دانشمند است و تسلطش به زبان‌های عربی و فارسی و قرآن موجب شده ما هنوز هم از او به نیکی یاد کنیم. وی خاطرنشان کرد: اگر سعدی را نشناسیم محال است که حافظ را بشناسیم، برخی می‌گویند حافظ بزرگ‌تر از سعدی است ولی تا سعدی را نشناسیم حافظ را هم نمی‌شناسیم.
احترام خاص سعدی به فردوسی
بهمن نامورمطلق، دبیر فرهنگستان هنر نیز در این نشست به ایراد سخنانی در باب «رمز جهانگیری و جاودانی سعدی» پرداخت و گفت: احترام او به فردوسی احترام خاصی است و همین موجب می‌شود بتواند از بهترین اندوخته‌های فرهنگ ایران و اسلام استفاده کند. دبیر فرهنگستان هنر افزود: سعدی اقتباس‌های زیادی می‌کند و او حاصل اجتماع متن‌های پیش از خود است که گاهی اوقات موضوع یک متن می‌شود؛ مثل شعری که ملک‌الشعرای بهار درباره سعدی سروده است. نامورمطلق بیان داشت: اگر ما سعدی را نداشتیم هیچ متن فارسی را به این شکل نمی‌دیدیم؛ بویژه نثر که بعدها در دوره مشروطه دیدیم چقدر به کار آمد.
وی عنوان کرد: در شبه‌قاره کسی را که به ظرافتی در شعر می‌رسد لقب سعدی می‌دهند؛ مثل امیر خسرو یا اقبال لاهوری که آخرینش است. نامورمطلق افزود: این شخصیت‌ها مضامینی یافتند که کهنه نمی‌شود و تا زمانی که انسانیت هست این مضامین جاودانه است؛ مگر آنکه سرشت انسان تغییر کند. مضامینی مثل خردورزی، هنر و فرهنگ‌پروری، مدارا، تعادل و تدبیر، نوع‌دوستی و ستیز با ریا و کبر.
نامورمطلق تاکید کرد: ما هزاران سال است که حق مخاطب را خورده‌ایم. اوایل قرن 20 با پدیدارشناسی به مؤلف کمتر بها داده شد و مخاطب هم مورد توجه قرار گرفت. هر چند بار در این زمینه افراط کرد و مرگ مؤلف را اعلام کرد. سعدی، سعدی است
محمدحسین سلیمی: مراسم گرامیداشت سعدی، به مناسبت یادروز این شاعر پارسی‌سرا، روز گذشته، تحت عنوان نشست تخصصی «نادره فرهنگ و ادب پارسی» با حضور دکتر سیدحمید حمیدی، دکتر بهمن نامدارمطلق، دکتر حسن بلخاری و دکتر محمد علی رجبی در تالار اجتماعات فرهنگستان هنر برگزار شد.
رضايت مخاطب عام و خاص
در این نشست دکتر حسن بلخاری با تاکید بر اینکه «سعدی، بیش از آنکه به جریان‌های عرفان اسلامی نزدیک باشد، خود سعدی است.» به ایراد سخنانی در باب تصوف سعدی پرداخت. حسن بلخاری به جریانات عرفان در تمدن اسلامی اشاره کرد و پس از اشاره به چهار جریان مختلف، درباره جریان پنجم گفت: این دسته تلاش دارند دین را با تصوف آشتی بدهند که سردسته آنها امام‌محمد‌غزالی است. وی سعدی را بیش از همه این جریان‌های عرفانی تمدن اسلامی، به دسته پنجم نزدیک دانست و نتیجه گرفت که سعدی، سعدی است و تنها به دلیل اینکه در بوستان و گلستان دغدغه اخلاقیات دارد به دسته پنجم نزدیک است، چرا که هیچ دوره‌ای در حیات بشریت نیست که فارغ از اخلاق باشد. بلخاری درباره تفاوت سعدی و امام محمد غزالی گفت: دغدغه غزالی مخاطب خاص است. مگر کسی می‌تواند کیمیای سعادت را بخواند، ولی سعدی را خواص با جان و دل قبول می‌کنند و عوام با شوق می‌خوانند. او باب خاص را به باب عام آورده بی‌آنکه معنا را نازل کند یا هتک حرمتی به معنا کند.
سخن سعدی تقلیدناپذیر است
در بخش دیگری از این نشست سید جعفر حمیدی استاد دانشگاه نیز با موضوع «راز ماندگاری سعدی» سخن گفت و تأکید کرد: راز ماندگاری سعدی در این است که سخنش تقلیدناپذیر است و بعد از او هر که آمده جا روی قلم سعدی بگذارد، ناکام بوده مثل فرهادمیرزا در منشآت و قائم‌مقام در منشآت یا قاآنی که خیلی سعی کردند در نثر مسجع مثل سعدی بنویسند اما باز هم نام سعدی بر همه آنها غلبه دارد و نمی‌توان سخن او را تکرار کرد. وی با اشاره به نامگذاری اول اردیبهشت به نام روز بزرگداشت سعدی گفت: کسی که چنین نامی را گذاشته است بسیار فرد باسلیقه‌ای بوده چراکه سعدی گلستان را از اول اردیبهشت آن هم در شیراز که اردیبهشت‌هایش معروف است شروع کرد و در اواخر خرداد سال 656 به پایان رساند. حمیدی سعدی را فردی بسیار زیرک دانست و افزود: سعدی یک ادیب، مورخ، فقید، فیلسوف و یک دانشمند است و تسلطش به زبان‌های عربی و فارسی و قرآن موجب شده ما هنوز هم از او به نیکی یاد کنیم. وی خاطرنشان کرد: اگر سعدی را نشناسیم محال است که حافظ را بشناسیم، برخی می‌گویند حافظ بزرگ‌تر از سعدی است ولی تا سعدی را نشناسیم حافظ را هم نمی‌شناسیم.
احترام خاص سعدی به فردوسی
بهمن نامورمطلق، دبیر فرهنگستان هنر نیز در این نشست به ایراد سخنانی در باب «رمز جهانگیری و جاودانی سعدی» پرداخت و گفت: احترام او به فردوسی احترام خاصی است و همین موجب می‌شود بتواند از بهترین اندوخته‌های فرهنگ ایران و اسلام استفاده کند. دبیر فرهنگستان هنر افزود: سعدی اقتباس‌های زیادی می‌کند و او حاصل اجتماع متن‌های پیش از خود است که گاهی اوقات موضوع یک متن می‌شود؛ مثل شعری که ملک‌الشعرای بهار درباره سعدی سروده است. نامورمطلق بیان داشت: اگر ما سعدی را نداشتیم هیچ متن فارسی را به این شکل نمی‌دیدیم؛ بویژه نثر که بعدها در دوره مشروطه دیدیم چقدر به کار آمد.
وی عنوان کرد: در شبه‌قاره کسی را که به ظرافتی در شعر می‌رسد لقب سعدی می‌دهند؛ مثل امیر خسرو یا اقبال لاهوری که آخرینش است. نامورمطلق افزود: این شخصیت‌ها مضامینی یافتند که کهنه نمی‌شود و تا زمانی که انسانیت هست این مضامین جاودانه است؛ مگر آنکه سرشت انسان تغییر کند. مضامینی مثل خردورزی، هنر و فرهنگ‌پروری، مدارا، تعادل و تدبیر، نوع‌دوستی و ستیز با ریا و کبر.
نامورمطلق تاکید کرد: ما هزاران سال است که حق مخاطب را خورده‌ایم. اوایل قرن 20 با پدیدارشناسی به مؤلف کمتر بها داده شد و مخاطب هم مورد توجه قرار گرفت. هر چند بار در این زمینه افراط کرد و مرگ مؤلف را اعلام کرد. ارسال نظر
پربیننده