مرتضی اسماعیل‌دوست: فیلم «چند متر مکعب عشق» سعی داشته براساس گستره ابعاد تراژیک فیلمنامه در پیوندی از دلدادگی، اثری چالش‌برانگیز میان خواسته‌هایی رویایی و تنگناهای واقعی بیافریند، جایی که مرزهای جغرافیایی، خط‌کشی برای رسیدن شده و سوءتفاهماتی در برخورد میان فرهنگ‌های متفاوت شکل می‌گیرد. در این میان ارتباط فرهنگی مردمان ایران و افغانستان در سال‌های دور و نزدیک دوره می‌شود تا از بستر روایتی از عشق مرونا و صابر به مساله مهاجرت هم گذری داشته باشد. هر چند این سفر با توجه به دامنه شکل‌یافته به سراشیبی سقوط منتهی می‌شود و عدم نقطه‌گذاری مناسب از سوی فیلمنامه‌نویس مبنی بر زمان مناسب گره‌افکنی، به کم شدن حس تعلیق مخاطب و نیز فرصت‌سوزی بابت هم‌آوایی با ریتم درونی اثر می‌انجامد. بدین معنی که ما در یک‌سوم پایانی فیلم با مساله‌ای بحرانی مبنی بر شرایط پیش‌آمده از سفر مرونا به همراه پدرش عبدالسلام به افغانستان مواجه می‌شویم و با توجه به ترس اولیه و تردیدهای صابر مبنی بر مقابله با رخداد نابهنگام، فرصتی مناسب در جهت از بین بردن این مساله از سوی او در زمان باقیمانده از فیلم پیش نمی‌آید. اگر چه برادران محمودی در مقام کارگردان و تهیه‌کننده به دلیل اصالت افغان و زندگی در ایران، احاطه به فرهنگ مردمان هر دو منطقه داشته‌اند و این مساله می‌توانست در جهت قوام بخشیدن به پرداخت شخصیت‌ها و پیگیری روابطی چالش‌برانگیز میان فرهنگ مهاجرنشین و مهاجرپذیر کمک کند، اما توجه سازنده به طراحی رابطه عاشقانه میان صابر و مرونا، موقعیت‌های یادشده را ناتوان رها کرده است. فیلم «چند متر مکعب عشق» حول عشق پسری تنها با نام صابر و دختری مهاجر به نام مرونا میچرخد و این دستمایه‌ای برای سرک کشیدن به شکل روابطی تاریخی میان مردمان ایران و افاغنه می‌شود که هر یک در فیلم نمایندگانی ناراضی از این نوع پذیرش با نام غفور و عبدالسلام دارند و در این میان صباحی، صاحب کارگاه هم به‌عنوان رابط اتصال بر این حلقه‌های گسسته حضور دارد که در سکانسی از فیلم خطابه‌ای هم در این جهت شکل می‌دهد! توضیحاتی که از خشم عبدالسلام نسبت به رابطه‌مندی با ایرانی‌ها کم نکرده و او همچنان مخالف ازدواج دخترش، مرونا با صابر است. ارتباط فرهنگی کشورهای ایران و افغانستان که با دسیسه‌های غرب از همنشینی به گسست در مرزهای جغرافیایی پیش آمد، سال‌ها در آثار بسیاری مورد اشاره قرار گرفت و البته در آثار فیلمسازانی همچون خانواده مخملباف به بهانه‌ای در جهت سیاه‌نمایی و کسب جوایز بین‌المللی تبدیل شد، اما در فیلم «چند متر مکعب عشق»، ما با تصویری جانبدارانه از سوی فیلمساز به هر یک از 2 طرف مواجه نمی‌شویم و جمشید محمودی در اولین ساخته بلندش سعی کرد با تصویری روشن‌تر از فیلم‌های اینچنینی، اثر عاشقانه خود را بسراید. این نوع مواجهه با فرم بصری، منجر به نماهایی خوش آب و رنگ در نیمه اول فیلم خواهد شد، به نحوی که در طراحی صحنه و لباس با قاب‌هایی زیبا و چشم‌نواز روبه‌رو می‌شویم. همچنین نورپردازی هنرمندانه و ضدنورهایی که در تنهایی زوجی عاشق در کانتینر شکل می‌یابد، معرف خلاقیت گروه سازنده و عوامل فنی چیره‌دست آن است. از طرفی توجه به این جزئیات در فیلمنامه هم تا حدی صدق می‌کند، چنانکه انتخاب اسمی فرانسوی چون مرونا، حکایتی از تاثیر فرهنگ بیگانه بر افغان‌ها دارد، اما توجه فیلمساز به عشق‌آفرینی، مساله مهاجرت را نه به‌عنوان هسته‌ای روایی بلکه تنها به‌عنوان لایه‌ای گره‌افکن در بافت دراماتیک فیلمنامه به کار می‌برد.
فیلم «چند مترمکعب عشق» از کارگردانی برجسته‌ای برخوردار است، چنانکه استقرار و ارتباط عناصر بصری و فضاسازی‌های شکل‌یافته در لوکیشنی زاغه‌نشین به‌خوبی به اجرا درآمده است. از طرفی موسیقی متن و افکت‌های صوتی در خدمت روایت بوده و نشان از اثری هدفمند و نگاهی ظریف دارد. با این حال فیلمنامه چند مترمکعب عشق دچار حفره‌هایی است که گاهی از کشش‌مندی مخاطب خارج می‌شود و ریتم فیلم را در دقایقی بسیار از نیمه‌های فیلم از بین می‌برد. همچنین معنای شکل‌یافته‌ای از سکوت عبدالسلام و خشمش نسبت به ایرانی‌ها در درون متن فیلم صورت نمی‌یابد و حضور کاراکترهایی فرعی هم به علت عدم پرداخت مناسب از سوی نویسنده به حالتی معلق درمی‌آید. اما به لحاظ فرم می‌توان فیلم «چند متر مکعب عشق» را در قالبی زیبایی‌شناسانه در ترکیب‌بندی‌ها، میزانسن و عناصر بصری در خدمت تلطیف فضای سخت محیط کارگری و در جهت نوربخشی به حس شاعرانه اثر دید.
فیلم «چند مترمکعب عشق» اگرچه وجه غالب خود را عشقی شکل‌یافته میان صابر و مرونا قرار می‌دهد، اما در مسیری موازی هم به نگاهی چون عبدالسلام می‌رسد که بشدت مخالف پیوند دخترش با پسری ایرانی است و این نگاه ناشی از سوء‌تفاهمی است که میان هر شخصی از اتباع بیگانه در کشوری رخ می‌دهد، اما این بغض فروخورده در فیلم منشأ و ساختاری مناسب ندارد و زیر سایه عشق به سر می‌برد. از طرفی فیلم برای بسط اولیه فیلمنامه و رسیدن به مرزهایی نو در این پیمایش نمی‌تواند روایتی یکپارچه را دنبال کند و به لحاظ داستانی در میانه از حرکت می‌افتد. با این وجود، فیلم «چند مترمکعب عشق»، تصویری ارزنده از عشقی حقیقی و پاک را به تصویر می‌کشد و حتی تبدیل شدن پایان فیلم از فضایی رئال به سوررئال در وصال آن 2 عاشق پس از مرگ نیز در روایت فیلم خللی وارد نمی‌کند و ما با اثری خوش‌ساخت در کارگردانی مواجه می‌شویم که با رفع کمبودهایی در فیلمنامه نگاشته‌شده می‌توانست حتی تبدیل به اثری ماندگار شود.