
گروه اجتماعی: در شرایطی که بازار سخنرانیها و سمینارهای روز جهانی محیطزیست گرم است و مدیران سازمان حفاظت محیطزیست دوباره شعار حفاظت و صیانت از طبیعت را سر دادهاند در غرب ایران و بخشهایی از جنگلهای زاگرس زبانههای آتش به آسمان رسیده است و درختان جنگلهای شلم در ایلام فاصلهای تا جزغاله شدن ندارند. این در حالی است که حتی همزمان شدن این آتشسوزی با روز جهانی محیطزیست هم باعث نشد که رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در لابهلای سخنرانیهای متعدد و برنامههای محیطزیستیاش نیمنگاهی به جنگلهای ایلام بیندازند و همچنان با سکوت از کنار سوختن و نابودی هکتارها جنگل گذشت. موضوعی که اعتراض کاربران اینستاگرام را هم در پی داشته است، چرا که به جای مشاهده مطلب امیدوارکنندهای درباره آتشسوزی یا مهار آن در صفحه اینستاگرام خانم ابتکار با عکسی یادگاری از همایش رونمایی از زیست توپ مواجه شدند!
زبانه داغ آتش و خونسردی مدیران
همه ساله با فرارسیدن روزهای گرم سال سریال سوختن جنگلهای کشور هم به نوعی آغاز میشود. جالب اینجاست که تجربه سالهای گذشته و نحوه مهار آتشسوزی سنوات پیش هم درس عبرتی برای مدیران سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاههای امدادی نشده است. بعد از ظهر روز پنجشنبه و همزمان با روز جهانی محیطزیست آتش بر جان محیطزیست ایلام افتاد و درختان را در کام نابودی فرو برد اما در مقابل انتشار اخبار این آتشسوزی، هنوز هیچ واکنشی از سوی ابتکار، رئیس سازمان محیطزیست منتشر نشده است! این در حالی است که ابتکار در آخرین پست اینستاگرامی خود عکسی یادگاری از همایش رونمایی از زیست توپ را منتشر کرده است و تعدادی از کاربران در پیامهای ارسالی خود خواستار رسیدگی به آتشسوزی جنگلهای ایلام شدهاند.
حضور جدی و واقعی به جای اقدام مجازی
البته تب و تاب حضور در فضای مجازی که این روزها بین بسیاری از مدیران دولتی باب شده از این جهت که برای ارتباط بیشتر و سریعتر با مردم انجام گیرد میتواند مورد قبول واقع شود اما اینکه از فضای مجازی و شبکههای اجتماعی جوانپسند برای اقدامات نمایشی و عامهپسند سوءاستفاده شود به هیچ عنوان پذیرفته نیست، چرا که رسیدگی به وضعیت محیطزیست کشور بدون شک اقدامات میدانی و عملیاتی را نیاز دارد که به هیچ وجه از پشت میز و صفحه مانیتور رایانه ممکن نیست. خشکسالی، ریزگردها، فرسایش خاک، آلودگی منابع آب، مرگ ۴۵ تالاب و دریاچه و مرگ ۱۰ پلنگ در کمتر از 2 ماه چالشهایی است که ضرورت توجه به محیط زیست را گوشزد میکند.
خودنمایی مشکلات، یکی پس از دیگری
افزون بر این مشکلات زیستمحیطی کشور محدود به یکی دو مورد خاص و یا تنها آتشسوزی مقطعی جنگلها و زیستبومها نیست بلکه معضلات بسیاری در تمام طول سال محیطزیست را هدف گرفته و کمر به نابودی آن بسته است. کسب مقام اول فرسایش خاک در جهان، معرفی یکی از کلانشهرهای کشور بهعنوان آلودهترین شهر جهان از لحاظ هوا، نابودی جنگلها با شتاب بسیار بیشتر از متوسط جهانی، دست و پنجه نرم کردن گوشه گوشه کشور با بحران آب و خشکسالی، خشک شدن تالابها و ریزگردهایی که حالا دیگر مردم از هر نقطهای از شرق و غرب و شمال و جنوب کشور با آن درگیر هستند و البته انقراض شیر ایرانی و ببر مازندران و تهدید بسیاری از گونههای جانوری و گیاهی کشور تنها بخشی از معضلاتی است که ضرورت جدی گرفته شدن محیطزیست در ایران را نمایان میکند.
حفاظت از محیطزیست در فضای فانتزی!
به جرأت میتوان گفت تاکنون حرکتی عملی برای همراه کردن مردم و مدیران دیگر بخشها در رفع این معضل دیده نشده و در حالی که کمپینهای مردمی و گروههای غیردولتی بسیاری در سالهای گذشته از فعالان محیط زیست برای مقابله با معضل آلودگی هوا و جلوگیری از تخریب محیط زیست و نابودی حیاتوحش شکل گرفته اما به جز تعداد معدودی که رسالت خود را به درستی ایفا کردهاند مابقی بیشتر فضا را به سمت یک فضای فانتزی برده و به جای اینکه نقشی در فرهنگسازی و بهبود اوضاع محیطزیست داشته باشند فعالیتشان به نوعی سرگرمی تبدیل شده است. مهر در این باره نوشته است: مدیران دستگاههای گوناگون نیز اگرچه در سالهای گذشته در همایشها و بزرگداشتها برای اینکه از قافله عقب نمانند حتی اگر شده یک جمله در حمایت از محیطزیست و نقد بداخلاقیهای
زیستمحیطی بیان میکنند اما نهتنها اقدام عملی از سوی دستگاه تحت مدیریتشان در راستای حفظ محیطزیست دیده نمیشود بلکه همچنان محیطزیست و منابع طبیعی ارزانترین و کمهزینهترین قربانیای است که برای پیشبرد اهداف توسعهای و صنعتی خود در نظر میگیرند. گسترش بیابان و افزایش فرسایش خاک در ایران، خطری جدی است که سالهاست بسیاری از متخصصان منابع طبیعی، آن را هشدار میدهند. نرخ چندین برابری فرسایش، روز به روز خاک ایران را فرسوده و از انتفاع خارج میکند؛ خاکی که با سوءمدیریت بیخته و بر باد داده میشود و با گسترش توفانهای شدید گردوغبار در نهایت به چشم مردم میرود و سرانه بیماریهای تنفسی را در کشور افزایش میدهد.
آلودگی هوای تهران
موضوع دیگری که بهعنوان یکی از مشکلات اصلی زیستمحیطی کشور مطرح است معضل دیرینه آلودگی هوای پایتخت است. آلودگی هوا و ریزگردها مشکل زیستمحیطی دیگری است که به اعتقاد رئیس سازمان محیطزیست به لحاظ اثربخشی مستقیم روی انسانها یعنی عوارض و آثاری که مستقیم روی زندگی افراد و کیفیت زندگی آنها، طول عمر و سلامتشان دارد مهمترین معضلی است که در رتبه اول بحرانهای زیست محیطی کشور قرار دارد.
حال بد حیاتوحش کشور
همچنین به استناد اخباری که همه روزه در باره مرگ تصادفی یا عمدی گونههای ارزشمند و روبه انقراضی مانند خرس و پلنگ در رسانهها منتشر میشود میتوان پی برد حیات وحش در کشور حال و روز خوبی ندارند که البته مرگ۱۰ پلنگ از ابتدای سال جاری گواهی بر وخامت اوضاع حیاتوحش در سرزمین ما است.