کمبود شدید منابع آبی و آب‌بر بودن برنج و عدم رعایت الگوی کشت به تدریج شالیزارهای مازندران را به شوره‌زار تبدیل و قطب تولید برنج ایران را به سمت عدم توازن منابع آبی پیش می‌برد. کاهش بارندگی‌ها و توزیع نامناسب آن در سال‌های اخیر، خطر بروز خشکسالی را در استانی که به سرزمین چشمه‌سارها و رودخانه معروف است، بیشتر کرده است. این روند در حالی است که مازندران قطب تولید محصول برنج کشور است و با داشتن بیش از ۲۳۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری و تولید یک‌میلیون و ۵۰ هزار تن برنج سفید ۴۲درصد نیاز کشور را تامین می‌کند. به گزارش مهر، تداوم روند خشکسالی و کمبود منابع آبی و همچنین نبود برنامه‌ریزی برای مدیریت آب‌های سطحی، به باور کارشناسان، بیابانزارهایی را برای شالیزارهای مازندران به ارمغان خواهد آورد. از سوی دیگر با توجه به کمبود منابع آبی در کرانه شمالی کشور و کشت محصولات پرآب در دیگر استان‌ها نظیر گلستان، لازم است برای مدیریت و پیشگیری از مشکلات احتمالی، کشت در دیگر استان‌ها با توجه به کمبود شدید منابع آبی محدود شود. در حال حاضر، بخش عمده‌ای از زراعت در استان مازندران به کشت محصول برنج اختصاص دارد از این رو بحث مکانیزاسیون از سال ۷۱ در کشور و در مازندران هم به صورت پایلوت آغاز شده که طی ۵ سال اخیر با حمایت‌های دولت و ارائه تسهیلات یارانه‌ای و حمایتی به این بخش در زمینه کاشت این محصول تاکنون ۲۵ درصد اراضی شالیزاری مازندران زیر کشت مکانیزه قرار گرفته است. عواملی نظیر سختی کار، عدم رغبت جوانان به این شغل، بالا بودن سن بهره‌برداران، هزینه بالا و عدم توجیه اقتصادی در کشت سنتی برنج موجب شده شالیکاران از ورود ماشین‌آلات تجهیزات مکانیزه کشت برنج استقبال کنند. با وجود اینکه برنج از جایگاه ممتازی برخوردار است متاسفانه برنجکاران مازندران با مشکلاتی مواجه هستند که از جمله آن می‌توان به افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی، کمبود کمباین و ماشین‌های مخصوص برنج و پرداخت نشدن تسهیلات کشاورزی اشاره کرد. یک کشاورز مازندرانی در این زمینه می‌گوید: کشاورزان در بخش برداشت با کمبود کمباین و ماشین‌های مخصوص برداشت برنج مواجه هستند. محمد جعفری افزود: کشت و کار برنج پرزحمت و پررنج است و افزایش قیمت سم، نهاده‌های کشاورزی، هزینه بالای کارگری و مشکل تامین آب، فعالیت در این عرصه را سخت کرده است. وی با بیان اینکه نرخ هر کارگر برای نشاکاری تا ۱۲۰ هزار تومان می‌رسد، گفت: سطح محدود مزارع‌مان سبب شده کشاورزان استقبالی برای یکپارچه‌سازی نداشته باشند، از این رو هزینه‌های تولید بسیار بالاست و به صرفه نیست. این کشاورز افزود: کشاورزان بسیاری متقاضی کمباین هستند در حالی که کمباین به آنها واگذار نشده و این امر عملیات برداشت برنج را با مشکل مواجه کرده است. طبق بررسی‌های کارشناسان، بیش از ۸۵درصد هزینه‌های تولید برج، هزینه تامین کارگر است و هزینه‌های تامین کارگر در تولید برنج بسیار بالاست و ترویج و توسعه مکانیزاسیون می‌تواند کشت برنج را به صرفه‌تر کند. کم‌آبی مزارع شالیزاری از یک‌سو و فاجعه خاموش ساخت و ساز غیرمجاز از سوی دیگر 2 تهدید عمده برنجزارهای مازندران هستند و تغییر کاربری‌های شبانه و چراغ خاموش سبب از دست رفتن بخش عظیمی از منابع کشاورزی، باغی و طبیعی در مازندران شده که این امر، نگرانی‌ها را در این زمینه بیشتر کرده است. ضعف نظارت، سهل‌انگاری، مشخص نبودن متولی پیشگیری و برخورد با تخلفات، کم‌توجهی به مقوله پیشگیری و بازدارنده نبودن مجازات‌ها سبب شده مزارع مازندران روزگار خوشی نداشته باشد. این وضعیت درحالی است که طبق برآورد اولیه هیات هماهنگی مبارزه با مفاسد اقتصادی و حفظ حقوق بیت‌المال که چندی پیش به مازندران سفر کرده‌اند، بیش از ۲۰ هزار هکتار از مزارع مازندران تغییر کابری غیرمجاز داده شده‌اند. با این حال مکانیزاسیون راه علاج برون‌رفت از مشکلات بخش شالیزاری و مدیریت کشت در این حوزه است و یک استاد دانشگاه و فعال در حوزه کشاورزی مازندران نیز گفت: در مرحله کاشت، کشت مکانیزه، استفاده از ماشین‌آلات مناسب، کاهش مصرف سموم و
به کارگیری روش‌های مبارزه در رشد بهره‌وری تولید برنج موثر است. علی اسدی بیان داشت: همچنین استفاده از ماشین‌آلات به جای نیروی انسانی و مکانیزه کردن عملیات برداشت برنج نیز در افزایش راندمان تولید برنج تاثیر بسزایی دارد. وی خاطرنشان کرد: برای استفاده از نیروهای انسانی و بیکار نشدن آنها، باید کارگاه‌هایی به منظور افزایش بهره‌وری و توسعه صنایع تبدیلی، تکمیلی و جانبی در روستاها ساخته شود که این امر سبب اشتغالزایی و افزایش بهره‌وری برنج خواهد شد. این کارشناس، کمبود آب را معضلی جدی برای آینده شالیزاری در مازندران بیان کرد و گفت: هم‌اینک نیز شاهدیم کشاورزان بسیاری از مناطق به دلیل مشکلات ناشی از کم‌آبی، سطح کشت را کاهش داده و اقدام به تغییر کاربری اراضی و ساخت ویلا کرده‌اند. وی یادآور شد: با توجه به اهمیت توسعه مکانیزاسیون برنج، ایجاد و راه‌اندازی بانک نشای مکانیزه برنج و ترغیب کشاورزان به این امر، مهم است. بررسی برآیندها حاکی از آن است که برنجکاری فعالیتی بسیار سخت و دشوار است به طوری که بیش از ۹۰ درصد از این مراحل به صورت سنتی و با رنج و زحمت بسیار زیاد انجام می‌شود و همین سختی‌های بسیار سبب شده جوانان استقبال چندانی از این حرفه نداشته باشند. کارشناسان امر صرفه‌جویی در وقت، انجام بموقع عملیات کاشت، کاهش هزینه تولید، افزایش بهره‌وری نیروی کارگری و افزایش تولید محصول را از جمله اهداف مکانیزاسیون برشمردند. طبق بررسی‌های انجام شده مصرف بذر در نشاکاری به صورت مکانیزه نسبت به سنتی از ۶۰ کیلوگرم در هکتار به ۳۰ تا ۳۵ کیلوگرم در هکتار می‌رسد که خود منجر به کاهش مصرف بذر و کاهش هزینه تولید می‌شود، همچنین در روش مکانیزه بیشترین استفاده از نیروی کارگری ۲۱ نفر روز است در حالی که در روش سنتی ۹۵نفر روز نیروی کارگری مورد نیاز است. آشور گیلدی‌طراج از کارشناسان آب و خاک اداره کل جهاد کشاورزی استان مازندران افزایش بازده تولید برنج، مکانیزه کردن کشت، امکان کشت دوم، بهبود حفاظت از آب و خاک، مدیریت و صرفه‌جویی آب، افزایش بهره‌وری آبیاری، ارتقای وضعیت اقتصادی و اجتماعی جامعه کشاورزان، کاهش سختی کار، کاهش استفاده از نهاده‌های کشاورزی، افزایش بهره‌وری و امکان یکجای زراعی و کشت یکپارچه را از مزایای طرح ملی تجهیز و نوسازی اراضی بیان کرد. وی گفت: طرح تجهیز، نوسازی و یکپارچه‌سازی اراضی شالیزاری شامل تجمیع و یکپارچه‌سازی اراضی، تسطیح علمی اراضی، احداث کانال‌ها، زهکشی‌های زیرزمینی و سطحی، ایجاد کرت‌های مستطیل شکل هندسی و ساخت جاده‌های بین مزارع است که علاوه بر استفاده بهینه از پتانسیل‌های آب و خاک مزارع از هدررفت آب جلوگیری کرده و بازده محصولات کشاورزان را افزایش می‌دهد. وی با تأکید بر اینکه با بهتر شدن راندمان آبیاری از هدررفت آب جلوگیری می‌شود، گفت: امکان کشت دوم و گاهی سوم به دلیل رفع شرایط ماندابی در طرح تجهیز و یکپارچه‌سازی اراضی فراهم می‌شود که علاوه بر کاهش حدود
۳۰ درصد از هزینه‌های تولید موجب افزایش ۱۰ تا ۲۰ درصدی عملکرد در واحد سطح و توسعه دامداری با کشت گیاهان علوفه‌ای می‌شود و افزایش قدرت اقتصادی کشاورزان را در پی خواهد داشت.