علی البرزی ـ حامد نجفی‌مهر: ماجرایی بود گفت‌وگوی ما با یکی از پزشکان متخصص زنان و زایمان؛ از ما پرسش از این خانم پزشک انکار. پرسیدیم، انکار کرد، دلیل آوردیم، مخالفت کرد، با سند و مدرک صحبت کردیم، متهم کرد. مگر کوتاه می‌آمد این پزشک متخصص زنان و زایمان!
انگار آمده بود تمام‌قد از عملکرد خود و همکارانش در بحث سزارین دفاع کند و خود را نماینده دیگر متخصصان زن در کشور می‌دانست! بحث و گفت‌وگو با این متخصص زنان و زایمان تا جایی پیش رفت که در برخی موارد گفت‌وگو ازحالت عادی خارج شد و وارد چالش جدی با وی شدیم؛ چالشی که در نهایت نتیجه‌اش آن شد که در ادامه می‌خوانید. درباره دلیل دفاعش از عمل سزارین با وی همکلام شدیم. این هم متن گفت‌وگوی ما با یکی از متخصصان زنان و زایمان و طرفداران پروپاقرص سزارین که به دلایل شخصی تمایلی به انتشار نام خود نداشت. البته ناگفته نماند که قضاوت درباره پرسش‌های «وطن امروز» و پاسخ‌های این متخصص را به مخاطب عزیز و فهیم روزنامه واگذار می‌کنیم.
***
خانم دکتر! شما برای انجام زایمان کدام روش را به بیماران خود توصیه می‌کنید، زایمان طبیعی یا سزارین؟
دوره زایمان طبیعی به سر آمده است و نباید به هر قیمتی زایمان طبیعی انجام داد.
چرا دوران زایمان طبیعی به سر آمده است؟
مادرانی که تنها به یک بچه فکر می‌کنند خود به خود از فکر زایمان طبیعی بیرون آمده و تنها با سزارین و استفاده از جراحی از درد زایمان طبیعی رها می‌شوند. در ضمن زنان امروزی مانند گذشته تحرک ندارند و این موضوع بر زایمان آنها هم تاثیر خواهد گذاشت.
همانطور که از اسم زایمان طبیعی مشخص است، راه طبیعی زایمان همین روش است، چرا شما این موضوع را نادیده گرفته و سزارین را توصیه می‌کنید؟
درست است که همه چیز طبیعی‌اش خوب است اما این طبیعی مانند شیر طبیعی یا ماست طبیعی نیست؛ اگر همه شرایط عادی باشد انجام زایمان طبیعی مناسب است اما مادران امروزی توانایی زایمان طبیعی را ندارند. چه اشکالی دارد که یک شکاف روی شکم ایجاد کنیم و مادر را از زحمت و درد زیاد و بچه را هم از آسیب‌دیدگی مانند فشار به مغز نجات دهیم.
آیا انجام بیهوشی در سزارین عوارض ندارد؟
خیر! هیچ عارضه‌ای ندارد؟
اما بسیاری از پزشکان درباره مصرف داروی بیهوشی هشدار داده و آن را با عوارض معرفی کرده‌اند!
خب! به هر حال مصرف این دارو می‌تواند مشکلاتی را به همراه داشته باشد اما خانمی که 38هفته و چند روز از بارداری‌اش گذشته باشد، می‌تواند تحت مراقبت کامل و در شرایط پیش‌بینی شده برای سزارین آماده شود.
اگر سزارین یک شیوه معمول و ساده است، چرا باید در شرایط پیش‌بینی شده انجام گیرد؟
نیاز به بیهوشی دارد و به هر حال این کار هم نوعی عمل جراحی است و باید تمام پیش‌بینی‌های لازم را درباره آن صورت داد. استفاده از این روش به دلیل نداشتن آمادگی در زنان است پس باید با علم روز پیش برویم و از سزارین استفاده کنیم.
به نظر شما اگر استفاده از سزارین علم روز تلقی می‌شود، چرا در کشورهای اروپایی تنها 20درصد زایمان‌ها به این روش عملی می‌شود؟
در کشورهای اروپایی میزان فرزندآوری بشدت کمتر از ایران است و آمارهای آنها قابل مقایسه با کشور ما نیست.
اما آمارها به صورت درصد اعلام می‌شود!
بله! آمارها به درصد بیان می‌شود اما باید به این نکته هم توجه داشت که بیمه‌ها و وزارت بهداشت به دنبال کاهش آمار سزارین هستند و این نکته را برجسته کرده‌اند.
اما وزارت بهداشت با تبلیغ گسترده برای زایمان طبیعی در کشور، به دنبال ارتقای وضعیت سلامت مادران است!
وزارت بهداشت به دلیل بار مالی سزارین چندان تمایلی به این شیوه زایمان ندارد و سعی دارد مادران را به انجام روش‌های ارزان‌تر تشویق کند.
اگر پای مباحث مالی درمیان است، چرا وزارت بهداشت ضریب زایمان طبیعی را 60k در نظر گرفته است؟
بله! این ضریب افزایش پیدا کرده اما در مقابل اگر بچه به دنیا آمده دچارCP شده و عقب مانده ذهنی شود باید پزشک چند برابر این مبلغ را دیه پرداخت کند.
با این مطلب مخالف هستم، چرا که منفعت پزشکان از انجام سزارین به مراتب بیشتر از زایمان طبیعی است.
متخصصان زنان و زایمان مسؤولیت سنگین به دنیا آوردن فرزند سالم را عهده‌دار هستند و به آخر ماجرا نگاه می‌کنند؛ زمانی که مادر توانایی وضع حمل عادی ندارد خیلی ساده و با استفاده از تیغ جراحی فرزندش را به دنیا می‌آورند و متخصصان زنان و زایمان هم از این بعد به قضیه نگاه می‌کنند و هیچ‌گاه نمی‌توان به زور مادر را برای زایمان طبیعی آماده کرد.
اما مادری که یکبار سزارین کند باید دفعات بعد هم از همین روش استفاده کند، مسؤولیت این کار را چطور توجیه می‌کنید؟
به این دلیل که در اتاق‌های عمل کنترل چندانی بر مادران انجام نمی‌شود این احتمال وجود دارد که در زایمان بعدی از محل برش سزارین رحم پاره شود بنابراین در زایمان دوم یکباره سراغ سزارین می‌رویم که از خطر پارگی رحم جلوگیری کنیم و چاره‌ای جز این نداریم چون امکانات محدود است و مراحل زایمانی مادران مانند کشورهای دیگر تحت کنترل نیست بنابراین از تیغ جراحی کمک می‌گیریم. طوری نمی‌شود که 2 خط روی شکم مادری بیفتد.
گذشته از مخارجی که سزارین به خانواده تحمیل می‌کند مراقبت‌های بعد از عمل و بستری شدن‌های چند روزه به دنبال سزارین آیا از معایب این روش نیست؟ در زایمان طبیعی مادر سریع به انجام کارهای عادی خود روی می‌آورد.
سزارین به دلیل استفاده از بیهوشی و تیغ جراحی نیاز به مراقبت بیشتری دارد اما زایمان طبیعی هم چندان بدون عارضه نیست و برش ایجاد شده در این روش هم دردناکی است و خونریزی‌های خاص خود را دارد ضمن اینکه ممکن است باعث ایجاد انواع افتادگی‌ها در مثانه و اندام تناسلی زنان شود که نارضایتی‌های جنسی را به دنبال خواهد داشت. اما مادر پس از زایمان طبیعی زودتر بهبود می‌باید و برای مادران سزارینی هم استفاده از شکم‌بند و مراقبت‌های بیشتر توصیه می‌شود.
شما اصلا خونریزی را به عنوان یکی از مهم‌ترین عوارض سزارین قبول دارید؟
بله! در زایمان طبیعی 200سی‌سی خون از مادر خارج می‌شود اما در سزارین مادر یک لیتر خون از دست می‌دهد.
شیردهی هم از دیگر مشکلات مادران سزارینی است؛ نظر شما در این باره چیست؟
در زایمان طبیعی مادر می‌تواند بلافاصله به فرزند خود شیر دهد اما در مادران سزارینی یکی دو روز پس از زایمان ترشح شیر آغاز می‌شود و می‌توانند به فرزندشان شیر دهند.
خانم دکتر! اگر شما بخواهید به دخترتان برای انجام زایمان مشاوره دهید کدام روش را پیشنهاد می‌کنید؛ سزارین یا زایمان طبیعی؟
اگر بالای 30سال باشد و زایمان اولش باشد به طور طبیعی رحم خشک است و به راحتی برای زایمان باز نمی‌شود بنابراین سزارین بهترین راه است اما اگر زیر 30سال سن دارد و مادر یا خواهرش راحت زایمان انجام داده است از هفته 38بارداری مصرف روغن کرچک تجویز می‌شود تا برای زایمان طبیعی آماده شود به شرطی که اندازه بچه با لگن مادر مقایسه شده باشد و سر جنین چرخیده باشد اما اگر خودش تمایل به سزارین داشته باشد من وی را به انجام زایمان طبیعی مجبور نمی‌کنم.
اگر مادر در طول دوره بارداری کارهای شخصی خود را انجام داده و تحرک لازم را داشته باشد می‌تواند زایمان طبیعی انجام دهد اما مادرانی که اندام ظریف دارند و با بارداری خانه‌نشین شده‌اند نمی‌توانند زایمان طبیعی انجام دهند.
با توجه به عوارض متعدد سزارین اقدام وزارت بهداشت برای کاهش آمار سزارین منطقی نیست؟آیا نباید مادران را به صورت علمی نسبت به معایب سزارین و مزایای زایمان طبیعی آگاه کرد؟
این حق بیمار است که از روش درمانی خود و عوارض آن آگاه باشد اما اقدام وزارت بهداشت برای کاهش آمار سزارین چندان پشتوانه علمی ندارد بلکه پشت این ماجرا بیمه‌ها قرار دارند که به دلیل مخارج بالایی که سزارین برای آنها دارد از قبیل مواد مصرفی و بستری در بیمارستان و داروهای لازم سعی دارند وزارت بهداشت را به سمت کاهش سزارین و افزایش زایمان طبیعی سوق دهند تا از نظر مالی به صرفه باشد و چندان به موضوع عوارض یا سلامت مادران توجه ندارند.
خانم دکتر! با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، در پایان به ذکر یک نکته بسنده می‌کنم، اول اینکه این روزها بیمه‌ها سزارین را پوشش نمی‌دهند که بخواهند از آن کسب درآمد داشته باشند و نکته دوم اینکه وقتی دولت زایمان طبیعی را رایگان اعلام می‌کند یعنی از درآمد خودش در حوزه زایمان صرف نظر کرده و حتی درباره هزینه هم می‌کند، لذا نگاه وزارت بهداشت نگاه کسب درآمد نیست و موضوع اصلی حوزه مهمی به نام سلامت است.