مرتضی اسماعیل‌دوست: با نگاهی به پوسته ظاهری «تئوری همه چیز»، فیلمی با نقش‌آفرینی ادی ردمین از «بینوایان» و فلیسیتی جونز از «مرد عنکبوتی شگفت‌انگیز 2» و داستانی شگرف از زندگی مهم‌ترین دانشمند کیهان‌شناس زنده را خواهیم دید، اخترشناس و فیزیکدان مشهوری که به طرز ترحم‌برانگیزی در سن ۲۱ سالگی به بیماری ای‌ال‌اس دچار می‌شود و با وجودی که همه چیز نشان از نقطه‌ای پایانی بر صفحه حضور دارد، حیاتی دوباره از قاعده خواستن روان می‌شود تا همچنان مغز متفکر عالم علم باقی بماند. همین ایده اولیه از سرگذشتی دراماتیک می‌تواند عنصری پیش برنده از اثری درخشان باشد اما فرمان فیلمساز به سمت جاده‌ای گرایش می‌یابد که تنها تابلوی ملودرام در آن به چشم می‌خورد. از این رو به جای تمرکز بر نقش حیاتی کشمکش در گذر از شرایطی بغرنج باید شاهد آشنایی‌های استیون با جین، جین با جاناتان، استیون با الین و در نهایت بازگشت دوباره زوج دلداده یعنی استیون و جین باشیم و این چرخه دوارِ آرزومندی‌های رمانتیک میان معلم پیانوی بچه‌های جین و استیون و دوست مشترک آنها و پرستار استیون کل فیلم را به خود مشغول کرده تا فیلمساز برخلاف تئوری زمان که تز دکترای هاوکینگ بوده، مخاطب را به لحاظ کمیت‌های بنیادی با معضلی عظیم مواجه کند! از سویی دیگر فیلم «تئوری همه چیز» بدون توجه به یافته‌های علمی پر حرف و حدیث این دانشمند که نظرگاه‌هایی بسیار همچون رابطه سیاه‌‌چاله‌‌ها، قانون‌های ترمودینامیک و نسبیت عام دارد، سعی بر توصیف رابطه‌مندی بر مبنای داستانی عاشقانه داشته و براساس توشه‌مندی از کتاب «سفر به بی‌نهایت: زندگی من با استیون» به قلم جین وایلد هاوکینگ، نگاهش را بر مبنای زاویه دوربینی همراستا با جهان قصه‌گوی هالیوود تنظیم کرده است و این برای جیمز مارش مستندساز که اثر ارزنده‌ای چون «مردی روی سیم» را در کارنامه دارد قدری متمایز می‌نماید. «مردی روی سیم» فیلمی مستند است درباره مردی فرانسوی که در دهه 70 از روی تنها یک سیم، فاصله بین 2 نوک برج‌های تجارت جهانی نیویورک را طی کرد. مارش انگلیسی‌تبار که پیش از این موضوعاتی چالش‌برانگیز چون زبان‌‌آموزی به یک میمون و وارد کردنش به دنیای انسان‌ها (فیلم پروژه نیم) و دشواری‌های زندگی عاطفی چریک‌های مبارز ایرلندی (فیلم رقصنده سایه) را در کارنامه دارد، در «تئوری همه چیز» فرصت خوبی برای غوطه خوردن در جهان ذهنی و درونگاه معرفتی نابغه‌ای چون هاوکینگ داشته که با توجه به سابقه مستندسازی وی می‌توانست ره به ملاک‌هایی واقع‌گرایانه از نگاهی فلسفی هم بیابد اما گویی فیلمساز به تنها سوژه‌ای حقیقی بسنده کرده و از هرگونه رهیافتی علمی خود را بر حذر داشته است! حتی در نگاهی ملودرام به این ماجرا نیز با آشفتگی‌هایی در روایت‌پردازی و نبود پیوند میان اجزای دراماتیک اثر مواجهیم. تنها می‌ماند بازی ارزنده «ادی ردمین» در نقش هاوکینگ که یکی از خلاقانه‌ترین بازی‌ها را در حفظ راکورد بازی و شکل ارائه ریزبافت‌های حرکتی بیماری مبتلا به ناتوانی عضلانی ایفا می‌کند. همچنین باید یادی کرد از موسیقی تاثیرگذار یوهانسون ایسلندی که سابقه ساخت آثار ارزنده شنیداری در فیلم‌هایی چون «زندانیان» و «شکارچی روباه» را دارد. یوهانسون با بهره‌مندی از سبک موسیقی‌های مینی‌‌مال و الکترونیک امبینت و نئوکلاسیک به دنبال همپوشانی واقعیت و غلظت رویا است.
اما در رویه‌ای ژرف‌تر به فیلم «تئوری همه چیز» می‌توان ردپایی کمرنگ از تئوری ترویج‌گرایانه بی‌خدایی را یافت. تفکر بنیادین سینمای هالیوود در شکل‌بخشی به دینمداری از طریق ارائه پیامبرانی ساختگی یا توهم‌برانگیزی نسبت به چارچوب‌های دینی بویژه اسلام یا تلویح جهانی اومانیستی و آزادمحورانه با تمرکز به رهایی انسان از بند آفریدگار که به شکلی غیرمستقیم و زیرپوستی در فیلم‌ها جاری می‌شود. در «تئوری همه چیز» نه بسط نگاهی دین‌گریزانه از سوی مردی چون کینگ بلکه طرح مساله شخصیتی مشرک می‌تواند دستمایه چنین مسیر دنباله‌داری برای هالیوود ایدئولوژی‌محور باشد و تنها اشاراتی گذرا در قالب دیالوگ‌های رد و بدل شده میان استیون و همسرش جین در یک قالب گمراه‌کننده عاشقانه بر این رویکرد محوری کفایت می‌کند. «تئوری همه چیز» بر محوریت هاوکینگی بنا شده که در کتاب «طرح بزرگ» عنوان کرده که وجود فرضیه‌های گوناگون و اکتشافات جدید خبر از جهانی بدون خالق دارد! این مساله که واکنش‌های جهانیان را در پی داشت، جدا از نشانه‌های علمی مستدل می‌تواند راه به رسانه‌هایی بیابد که به دنبال بازتاب‌هایی هیاهومحور هستند و چه کسی بهتر از هاوکینگ که با ادعایی جدید بتواند بخشی از دامنه مخاطبان گسترده را به خود معطوف دارد و از این طریق روزی از این فیزیکدان می‌شنویم که دم از پایان جهان می‌زند و روزی درباره روش بازی تیم ملی فوتبال انگلستان برای قهرمانی در جام جهانی فاکتوری صادر می‌کند! با این وجود از این دانشمند کفرگوی غربی به عنوان انسانی متمایز و متفکری ارزنده در فیلم «تئوری همه چیز» یاد شده تا مقدمه‌ای باشد برای آثار بعدی هالیوود در راستای نمایش بی‌خدایی بر پرده سینما. اگر دامنه این نگره را تا انتها دنبال کنیم به مردی می‌رسیم که در نمایش‌های ساختگی توسط سیاستمداران نیز حضوری قابل توجه دارد، آنجا که در سال ۱۹۷۴ به عضویت انجمن سلطنتی انگلستان پذیرفته شده و یک سال بعد به همراه راجر پِنروز مدال طلا از دست پاپ پل ششم، رهبر وقت کاتولیک‌‌های جهان دریافت کرد و در سال ۲۰۰۹ بالاترین نشان افتخار غیرنظامی ایالات متحده را که مدال آزادی ریاست‌‌جمهوری است، از باراک اوباما گرفت و اینچنین است که با کنار هم قرار دادن عناصر ناگسست سیاست و سینمای هالیوود می‌توان به سیر ساخت و انتخاب آثاری چون «تئوری همه چیز» در میان کاندیداهای اسکار رسید!
فیلم «تئوری همه چیز» بدون توجه به پیش‌زمینگی وقایع و پیش برندگی سکانس‌ها همچون خرده پاره‌هایی مجزا از هسته اصلی پیرنگ فیلم یعنی تلاش زوجی در خلق رویدادهایی باشکوه حرکت کرده و عاشقانه‌های اتفاقی رخ داده در فیلم کاملا سویه‌هایی رها شده در روایت دارد. البته فیلمساز در سکانس‌هایی با استفاده از فوکوس‌‌کشی و کات‌های مناسب سعی داشته تا شخصیت‌هایی چند بعدی شکل داده و قصه‌ای پر از احساس را رقم بزند اما در کلیت اثر نه می‌توان تلقی مناسبی از مقوله عمیق عشق یافت و نه می‌توان در جهان فکری دانشمندی پر هیاهو چون استیون هاوکینگ شناور شد و نتیجه تنها ردپایی از خزیدن شرک در پرده عریض تماشای جهانیان است و هالیوود بهترین القاگر در این سیر وارونه از حقیقت هستی است.