مدیریت نشدن صنعت گردشگری در گیلان موجب عدم صرفه اقتصادی این صنعت شده و شلوغی، ترافیک و آلودگی و دپوی زباله را عاید این استان کرده است. وجود جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی فراوان در گیلان، این استان را به یکی از مقاصد اصلی گردشگران در فصول مختلف سال تبدیل کرده است. هرچند هر ساله تعداد زیادی (تا مرز ۳۰میلیون نفر) گردشگر به این استان وارد می‌شوند اما متاسفانه عدم مدیریت صحیح در بحث گردشگری، باعث شده تا نه تنها بسیاری از ظرفیت‌های این استان در بحث دریا و ساحل، جنگل و روستا و اماکن تاریخی و فرهنگی مغفول بماند بلکه شرایطی فراهم شده تا این استان به جای بهره‌گیری اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از ورود این میزان گردشگر، صرفاً به محلی برای عبور و مکانی برای انباشت زباله تبدیل شده و با تخریب روزافزون عرصه‌های طبیعی مواجه شود.
فعلیت بخشیدن به ظرفیت‌های بالقوه
گیلان به لحاظ گردشگری از ظرفیت‌های زیادی برخوردار است که این ظرفیت‌ها عمدتاً به صورت بالقوه بوده و لزوم برنامه‌ریزی‌های مدون جهت بالفعل درآوردن این ظرفیت‌ها، نیازی است که بیش از پیش احساس می‌شود. مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان گیلان درباره این ظرفیت‌ها به خبرنگار مهر می‌گوید: کوهستان، مناطق روستایی، فضاهای تاریخی و فرهنگی جزو فضاهایی هستند که اگر قدری با برنامه درباره‌شان عمل کنیم، به ظرفیت‌های بی‌نظیر گردشگری تبدیل خواهند شد.
رضا علیزاده ادامه می‌دهد: در حوزه ساحلی و در بحث گردشگری دریایی نیز به‌رغم برخورداری از سواحل بسیار زیبا، هنوز نتوانسته‌ایم از این فرصت به خوبی استفاده کرده و با بهره‌برداری از دریا در زمینه گردشگری دریایی فعالیت داشته باشیم.
وی درباره علت‌های عدم استفاده از این ظرفیت‌ها توضیح می‌دهد: بخشی از این مشکلات به مقوله ساختاری بازمی‌گردد و بخشی دیگر نیز به نبود یک دیدگاه جامع به مقوله گردشگری در استان مربوط می‌شود. علیزاده می‌افزاید: برای مثال در همین بحث گردشگری دریایی هنوز به دیدگاه جامعی درباره نحوه بهره‌گیری از دریا نرسیده‌ایم و سازمان‌های مربوط مثل آب منطقه‌ای و محیط‌زیست، هنوز در برخی موارد با میراث فرهنگی اختلاف‌نظر دارند، این در حالی است که اگر بتوانیم به یک اجماع برسیم و قوانین، ضوابط و مقررات حاکم بر سواحل و دریا را به نحوی تبیین کنیم که از این طریق بتوان به جذب سرمایه‌گذار در این مناطق اقدام کرد، بی‌تردید می‌توانیم از دریا به نحو احسن استفاده کنیم. وی همچنین به بهره‌گیری از ظرفیت مغفول مانده گردشگری روستایی اشاره می‌کند و می‌گوید: تعدد روستاها در استان گیلان و در عین حال یکپارچگی آنها کمک زیادی به بهره‌وری از این روستاها در بحث گردشگری طبیعی می‌کند و این در حالی است که هنوز در این زمینه نیز نتوانسته‌ایم به نقطه مطلوب برسیم.
اهمیت انتفاع اقتصادی ناشی از ورود گردشگر
هرچند هر ساله آمار بالایی از ورود گردشگر به استان اعلام می‌شود اما آورده‌های اقتصادی این ورود، تناسبی با میزان آمار حضور گردشگران ندارد.
علیزاده در این باره توضیح می‌دهد: صرف اینکه گردشگر وارد استان بشود نمی‌تواند موجبات انتفاع لازم که شق اصلی بحث گردشگری است را فراهم کند بلکه باید در قالب گردشگری سازمان یافته، گردشگر را از لحظه ورود تا لحظه خروج از استان کنترل کرده و از سیستم حمل و نقل تا ترانسفر و اقامت و پذیرایی و خدماتی مثل خرید و خدمات مورد انتظار، هدفمند و مدیریت شده باشد تا نفع اقتصادی هم داشته باشد. وی مدیریت سفر را برای جلوگیری از تبعات منفی زیست‌محیطی، طبیعی، اجتماعی و فرهنگی ضروری می‌داند و می‌گوید: عبور دفاتر خدمات مسافرتی از شیوه‌های سنتی و ارائه خدمات به صورت حرفه‌ای و تخصصی، گام بلندی برای توسعه پایدار گردشگری و استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود است.
توسعه گردشگری نیازمند اقدامات زیربنایی
هرچند دفاتر خدمات گردشگری به‌عنوان مهم‌ترین ارکان صنعت گردشگری می‌توانند نقش مهمی در رونق و توسعه گردشگری و مدیریت صحیح آن در استان ایفا کنند اما بی‌شک، اقدامات این دفاتر نیز نیازمند فراهم شدن یکسری امکانات زیرساختی است. مدیرعامل یکی از دفاتر گردشگری استان گیلان که در بحث ارائه مجموعه‌های گردشگری به صورت جدی ورود داشته است در این باره به خبرنگار مهر می‌گوید: لازمه توسعه گردشگری در استان، آماده‌سازی بسترها و زیرساخت‌ها برای این مهم است و تا زمانی که این بسترها فراهم نشود، هیچ وقت نمی‌توان از ظرفیت‌های بی‌شمار گردشگری در استان به نحو درستی استفاده کرد. سیدرضا کسایی ادامه می‌دهد: در کنار فراهم شدن امکانات زیرساختی، محیط گیلان به دلیل شکنندگی بسیار بالا و برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، نمی‌تواند پذیرای گردشگران انبوه و بدون برنامه باشد، چرا که در صورت عدم مدیریت ورود گردشگر، بعد از مدتی منابع گردشگری دچار آسیب و تخریب خواهند شد.
عواید اقتصادی نامتناسب با حضور گردشگر
علیزاده به عدم مدیریت صحیح در بحث ورود گردشگر به استان اشاره می‌کند و می‌افزاید: عدم مدیریت باعث شده تا هرساله و با ورود گردشگران انبوه، تنها چیزی که برای استان باقی بماند، شلوغی و ترافیک و آلودگی و زباله باشد و این در حالی است که به نسبت میزان ورود گردشگر به این استان، عواید اقتصادی که نصیب استان می‌شود نیز بسیار ناچیز است. کسایی توضیح می‌دهد: متاسفانه گردشگران یا گیلان را به‌عنوان مسیر عبوری انتخاب می‌کنند یا در صورت اسکان، نه از امکانات اقامتی بهره می‌برند و نه حتی در بحث تهیه خوراک باعث سوددهی به گیلان می‌شوند، چرا که اکثراً چادر را برای اقامت خود انتخاب کرده و مواد غذایی‌شان را هم از مبدأ تهیه می‌کنند. وی به تبعات گردشگری انبوه اشاره کرده و می‌گوید: این وضعیت نه تنها منفعتی به حال استان گیلان ندارد که حتی به مرور زمان باعث از بین رفتن منابع گردشگری طبیعی هم خواهد شد و همانطور که در استانی مثل مازندران مشاهده می‌کنید، بسیاری از عرصه‌های جنگلی تخریب شده و سواحل زیبای این استان نیز با آلودگی جدی مواجه است.کسایی تاکید می‌کند: البته نمی‌توان جلوی ورود گردشگر را هم گرفت بلکه باید برنامه‌هایی ترتیب داد تا ورود گردشگر به استان را به سمت کیفی شدن سوق داده و با جذب گردشگران خاص، زمینه سوددهی را فراهم کنیم. هرچند صحبت درباره گردشگری در استان گیلان مجالی به وسعت جاذبه‌های گردشگری آن طلب می‌کند اما با توجه به فرارسیدن فصل تعطیلات و آغاز سفرهای تابستانی، این گزارش فتح بابی است تا در مجالی بهتر به طور گسترده و موشکافانه‌تر به وضعیت گردشگری در استان و راهکارهایی که می‌توان از طریق آن به وضعیتی مطلوب دست پیدا کرد، بپردازیم.