مرتضی اسماعیل‌دوست: فیلم «صبح روز هفتم» درباره دزد خرده‌پایی به نام سیروس با هنرپیشگی شهرام حقیت‌دوست است که تازه از زندان آزاد شده و با توجه به طرد شدن از جانب همسرش، سعی می‌کند از طریق کارهای خلاف و راه‌هایی غیرمستقیم، به زندگی رو به فروپاشی خود سر و سامانی دهد. فیلمی ساخته‌شده توسط سیدمسعود اطیابی که در کلیت آثارش سعی دارد نگاهی معنایافته از اخلاقیات انسانی را به قامت داستان‌های روایی‌اش بپوشاند. این فیلم در زمره آثاری قرار می‌گیرد که به دنبال ارائه قصه‌هایی برخاسته از معنویت بوده و در بستری اخلاقی به نمایش اتفاقاتی حکمت‌آموز و فرجامی نیک از شخصیت‌هایی مستاصل می‌رسند. این قالب از پیش تعیین‌شده در کالبد پرسوناژهای فیلم در سال‌های گذار سینمای ایران به ژانری شناخته‌شده از معناگرایی منجر شده است! گونه‌ای نادرست از نامگذاری موضوعیتی که می‌تواند در هر ژانری اعم از کمدی و اجتماعی و حادثه‌ای و... کاربرد یابد و لایه‌های ناپیدایی از معنویتی پایدار را به وسیله ابزاری خلاقانه از هنر هویدا کند اما آنچه در سینمای ایرانی این سال‌ها تحت بسته‌هایی پیچیده در لقای معناگرا تولد می‌یابد، ذراتی بی‌هویت از ایده‌ای است که با هر دستاویزی، تلاش برای تطهیر‌سازی شخصیت‌هایی مجهول‌الهویه دارند و نتیجه حاصل شده، شعارهایی تصنعی و حکایت‌هایی از پیش مشخص است. آنچه باید در نگره فیلم‌هایی به واقع معناگرا لحاظ شود، لزوم ارائه ساختاری منسجم در پیچش نگاهی آگاهانه از رخدادهایی تقابل‌آمیز و کشمکش‌های درونی و بیرونی شخصیت‌ها بوده که در دایره‌ای ناخواسته از موقعیت‌ها گرفتار آمده‌اند و این روایت معقولانه از رفتار پرسوناژها در قالب فیلمنامه‌ای قوی و با اجرای هنرمندانه‌ای در فرم و نحوه میزانسن حادث می‌شود و تفاوت فیلم‌هایی که دور از شعارگرایی صرف، سال‌ها در خاطره به یادگار مانده‌اند در لحاظ کردن همین موارد است.
فیلم «صبح روز هفتم» با اعلام نامی مشخص از عددی مقدس، در نظر داشته این رجعت برخاسته از تعالی وجود را به صورتی شفاف در طی طریقی 7 روزه از صورت به معنا شکل بخشد و نشانی از قدیس بودن این نگاه را که الهام یافته از گذر هفت آسمانِ آفرینش و هفت راز مکشوف در عوالم الهی است، به پرده تصویر بکشد. مسیری که با طرحی خام‌دستانه، به فیلمی بدون ساختار مشخص و به ترکیبی بی‌مایه در تلفیق ژانرهای کمدی و ملودرام و به قول برخی، معناگرایی رسیده است! فیلم به دنبال برپایی حدیث ارجمندی است که هشدار بر آن می‌دهد که نباید دو روز یک مسلمان شبیه هم باشد؛ فرمایشی بسیار سودمند در جهت رسیدن به آنچه خلقت آدمی را استوار می‌کند. رسیدن به سیره پاکی که به دور از آلودگی‌های دنیوی و لذت‌های آنی از کسب قدرت و ثروت، راهی دلپذیر در کشف نعمت‌های واقعی آفریدگار است. اما کاراکتر سیروس که از شغل خلافکاری به سمت نگاهی دوباره از رسیدنی پایدار بوده است، در هفت فرصتی که خدا برای تغییر به او داده در جا می‌زند و در نهایت راهی فرمایشی از سوی سازنده به دروازه حقیقت می‌یابد!
از طرفی آنچه در قاب حوادثی پیاپی از هفت چرخش کاراکتر باز تولید می‌شود، در جهت واکاوی اختیاری است که آدمی در جهت رسیدن به خوشبختی دارد و در برابر جبری محتوم از آنچه سرنوشت می‌نامند، قرار گرفته است. پرسشی اساسی که نگاه بسیاری از آدمیان و حکما را به خود معطوف داشته که به‌راستی آدمی در مسیر تعیین‌شده در راه زیستن، آزادی گزینش‌مندی دارد یا اسیر تقدیر نوشته‌شده‌ای است که بدان سنجاق شده است؟ و آیا عقل و دانش انسان می‌تواند گریزگاه عبور از تاریکی‌ها به سوی نور و حقیقت باشد؟ همانا پیش‌آگاهی از وقایعی روزمره و موقعیت‌هایی همسان، مفهومی مغایر با وجه اختیار نزد مخلوق بوده و پیمایش انسان در مسیری شکوفا به عالم معنا ارتباط دارد. تلاش‌های سیروس با همه نگاه‌های ساده‌انگاره‌اش به سوی روشنی می‌توانست با پرداختی خلاقانه و با وجود نشانه‌هایی ملموس از باورپذیری شکل گیرد تا این ایده بسیار ارزشمند از انتخاب آدمی، رنگ تصویری اثرگذاری داشته باشد. شخصیت اصلی فیلمِ صبح روز هفتم، در مسیری متفاوت از رستگاری، در ایستایی کامل به سر می‌برد و فیلمساز در هفت همزادپنداری وَهم‌گونه، به دنبال رساندن انتخابی پایدار در تلاطم زندگی سیروس است. فیلم «صبح روز هفتم» براساس نسخه‌ای ساخته شده توسط هرولد ریمیس به نام «روز گراندهاگ» به دست آمده و آنچه سیدمسعود اطیابی بدان اضافه داشته، تعقیب کاراکتر سیروس به امید واکاوی محیط طبقه فرودست است اما فیلم با تصنع‌گرایی مفرط در سکانس‌هایی هذیان‌گو و راهکارهایی بی‌قاعده از منطق، راهی درست به مقصود نمی‌یابد. همچنین ایده 7 مرحله‌ای از سیر تکامل بشر، در اجرا به صورت برش‌هایی نامتقارن از کلیت اثر در می‌آید. کولاژی بی‌قاعده از روایت‌هایی نامنسجم و جامپ‌کات‌هایی که در مونتاژ سر درمی‌آورد، همچنین افکت‌های نامناسب صوتی به عنوان مواردی از نقایص ساخت فیلم به شمار می‌آید. از این رو مواردی اینچنینی در هدایت ناموزون کارگردان، منجر به دلزدگی مخاطب در تعقیب فرجام کاراکتر خواهد شد. سیروس در برهوتی از ندانسته‌ها، رها در دل رخداد می‌شود و فیلمساز بدون طراحی پرسوناژی آشنا در نزد مخاطب، پیش‌زمینه لازم از گذشته‌ای آلوده تا فردای بهروزی را نادیده می‌گیرد. در این میان افرادی با سیمایی آشنا از هدایت گری و با دیالوگ‌هایی نشان یافته در چنین فیلم‌هایی، مسیری را که باید با زبان تصویر و در چارچوب ارکانی منسجم از نقطه ابتدا تا انتها لحاظ می‌شد در طی طریقی ساده‌انگارانه به پیش می‌برند. حوادث تکرارشونده برای سیروس که معلق میان نگاهی افسارگسیخته در روزگار تباهی و رسیدن به متنی آرزومند از آسایش است، همچون موتیفی به صحنه‌های مختلف نفوذ می‌کند تا برخلاف ایده اولیه که ما را به چرخه‌ای دامنه‌دار از خرده روایت‌هایی موازی سوق می‌دهد، در ادامه با توجه به اتفاقاتی خارج از جهان علی و معلولی، زنجیره‌های باورپذیری پاره شود و مکاشفه‌هایی صوری در بطن موقعیت‌هایی پیش پا افتاده در کلیت فیلم، تبدیل به آن چیزی شود که هر بیننده چنین فیلم‌های پندآموزی پیش‌بینی خواهد کرد. این درس‌آموزی عارفانه اگر در قالب نمایشی هوشیارانه و با بافتی ظریف از پیمایش باشد، همچون حدیثی ماندگار در معرفت پذیرش بیننده خواهد ماند و تاثیری به مراتب ارزشمند‌تر از آثار مکتوب اخلاقی خواهد داشت اما وقتی با نگاهی سطحی‌نگر و با کاشت دانه لودگی بخواهیم به برداشتی اخلاقی نائل شویم، نتیجه‌ای نخ‌نمایانه از معناگرایی حاصل می‌شود.