فساد چگونه به فوتبال ما آمد؟
عاقبت پول بدون مدیریت
باربد بهراد: ۲ دهه قبل، روزهایی که تازه راه ورود پول به فوتبال هموار شده بود، در یکی از روزنامه‌های ورزشی نوپا که به تازگی شروع به کار کرده بود، یکی از قدیمی‌های عالم مطبوعات یک پیش‌بینی درخشان انجام داد: فساد این فوتبال را می‌بلعد. حالا 20 سال گذشته و دقیقاً این جمله عینیت پیدا کرده است. نه تنها فوتبال ما بلکه هر روز یک بعد جدید از فساد فیفا به عنوان متولی فوتبال رو می‌شود؛ ارقام بالا، زد و بندهای پنهانی و فروختن هر چیزی که قابل معامله بود. فارغ از اتفاقات فیفا که قطعا ابعاد پیچیده این پرونده روز به روز بازتر می‌شود باید از مسؤولان قضایی و انتظامی سوال کرد، راهکار آنها برای پاکسازی فوتبال ایران چه بوده است؟ یکی از مشکلات بزرگ که تمام رؤسای کمیته‌های انضباطی فدراسیون فوتبال، در همه ادوار به آن اشاره داشتند، نبود مدرک به اندازه مکفی است اما آیا واقعا هیچ چیزی برای اثبات نبوده است؟ قطعا اینچنین نیست چرا که یک بار در اواسط دهه 80 با همکاری وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی، یک پاکسازی بزرگ در حاشیه فوتبال انجام شد. بسیاری از دلال‌های زیرزمینی را گرفتند، یکی از مجریان نه چندان معروف تلویزیون که آن زمان تازه کارش را در یکی از برنامه‌های شبکه دو آغاز کرده بود هم در این بین دستگیر شد و به‌راحتی فوتبال برای یک مدتی پاک شد اما چون نیرو و مهم‌تر از آن اراده‌ای برای حفظ این پاکی وجود نداشت، پس از چند سال مجدداً فساد جان گرفت. یکی از دلایل اصلی که فوتبال ما اسیر این دست از حواشی و زد و بندها شده است به مدیریت غیرمتخصص مربوط می‌شود. تیم‌های متمول که اکثرا صنعتی هم هستند عوض انتخاب یک مدیر که آشنا به فوتبال باشد، بیشتر مواقع سراغ مردانی از جنس اقتصاد می‌روند. از این رو فضا برای دلال‌ها مهیاست تا با پیشنهادات خود این مدیران را اغوا کنند. نمونه دم‌دستی‌اش که هم‌اینک پرونده‌اش جریان دارد مربوط به مدیرعامل یکی از تیم‌های لیگ یکی است. یک فرد شیاد توانسته به‌راحتی از یک مدیر دولتی چند میلیون تومان در قالب کمک‌های نامشخص بگیرد اما قطعا صحبت از تغییر داور، نتایج و این دست مسائل بوده است. فدراسیون فوتبال و کمیته اخلاق و انضباطی وعده دادند، این پرونده را تا انتها پیگیری کنند. اگر یک بار به صورت درست عاقبت چنین پرونده‌هایی مشخص شود، آن وقت شاید در آینده شاهد تغییر روند باشیم اما تجربه نشان داده فشار‌های بیرونی مانع از اصلاح امور می‌شود.
مدیران غیرمتخصص در رأس کار
در تمام دهه 60 و تا حدودی تا نیمه‌های دهه 70 خورشیدی اثری از دلالی در فوتبال نبود چرا که اصلا پولی جریان نداشت تا مافیا بخواهد برای آن نقشه بکشد اما از اواسط دهه 70 به این سو کم‌کم روند تغییر کرد. پول به فوتبال به صورت افسارگسیخته تزریق شد، مدیران خام و نابلد بر سر کار آمدند و نتیجه این شد که دلالیسم به بدترین شکل ممکن خودنمایی کرد. البته با توجه به ممنوع بودن پرداختن به این معضلات هرگز هیچ پرونده بزرگی در رسانه‌ها افشا نشد اما فساد تا آنجا پیش رفت که نهایتا در چند برهه نیروهای قضایی مجبور به ورود شدند. گرفتن دلال‌های بزرگ و کوچک در این راستا بود اما نکته عجیب و باور نکردنی آنجاست که پس از این دستگیری‌ها و گذشت زمان هم‌اکنون اکثر این دلال‌ها به صورت مخفیانه یا
نیمه مخفیانه در حال فعالیت و ارتزاق از راه فوتبال هستند. وظیفه رسانه افشاگری در این باره است اما اگر مدرک و سند می‌خواهید باید جریان دیگری که مختص این امور است را به کار بگیریم؛ همانطور که برای افشای 13 سال فساد تیم‌های ایتالیایی از جمله یووه، پلیس و دادستان ایتالیا سال‌ها مکالمات یکی از مدیران معروف فوتبال این کشور را شنود کردند. کالچو پولی را گازتا دلو اسپورت و دیگر رسانه‌های ایتالیایی کشف نکردند، این کار پلیس هر کشور است. از این رو لازم است بخشی از پلیس و قوه‌قضائیه ایران، حواسش را به صورت جدی و تمام وقت معطوف به این قسمت کنند البته یکی دیگر از مشکلات بزرگ که باعث پدید آمدن فساد آن هم در این سطح شده است، دولتی بودن فوتبال ماست. پولی که از جیب دولت هزینه شود بدون دلسوزی خرج می‌شود اما در فوتبال خصوصی، صاحبان پول با وسواس موجودی‌شان را هزینه می‌کنند. از این رو مادامی که فوتبال ما به این صورت و تمام دولتی اداره می‌شود، نمی‌شود شاهد اصلاح ساختار به صورت ایده‌آل بود.