
گروه بینالملل: رجب طیب اردوغان که پس از شکست حزبش بشدت به دنبال ترمیم روابط آشفته خارجی و منطقهای ترکیه است، دست به دامان ولادیمیر پوتین شده است. رؤسایجمهور روسیه و ترکیه دیروز به بهانه حضور در افتتاحیه بازیهای اروپایی در باکو، پایتخت آذربایجان دیدار کردند و درباره مسائلی مهمی چون بازار انرژی، بحران سوریه و عراق و پرونده هستهای ایران و دیگر مسائل منطقهای به بحث پرداختند. بدون تردید این دیدار در شرایطی که اردوغان در بیثباتترین وضعیت داخلی قرار گرفته میتواند به منزله تعهد او به پوتین مبنی بر تغییر رویکرد خصمانه 4سال اخیر آنکارا قبال سوریه به عنوان متحد منطقهای روسیه باشد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، پوتین و اردوغان، پیش از دیدار دوجانبه در باکو در جمع خبرنگاران حاضر شده و صحبت کوتاهی درباره اهداف ملاقاتشان بیان کردند. به گفته دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین 2 طرف قرار بود درباره خط لوله موسوم به «ترک استریم» که گاز روسیه را به ترکیه منتقل میکند و همچنین درباره موضوعات پیچیده منطقهای، از جمله وضعیت سوریه، تبادلنظر کنند».
تغییر سیاست خارجی عثمانیگرای ترکیه
سیاست خارجی ترکیه در سالهای اخیر وارد یک دور تهاجمی نوعثمانی شده است؛ رویکردی که با منطق اقتصادی و جامعهشناسی سیاسی ترکیه ناهمسو است و هزینههای قابل توجهی بر این کشور وارد کرد. انتظار عمومی بر این است که پیامهای انتقادی و اعتراضی مردم ترکیه بازتاب خود را در تابلوی سیاست خارجی سریعتر نشان دهد. با این اوصاف پیشبینی میشود دوره تجدیدنظر در شیوه رسیدن به منافع ملی در عرصه خارجی همراه با تغییرات اصولی تقویت میشود. در همین رابطه رحمتالله فلاح، تحلیلگر پایگاه بصیرت به تأثیر نتایج انتخابات بر حیطه سیاست خارجی پرداخته و مینویسد: با توجه به اینکه حزب عدالت و توسعه به تنهایی قادر به تشکیل دولت نخواهد بود، مجبور به ائتلاف با سایر احزاب است، به همین جهت اردوغان به راحتی نخواهد توانست رویکرد خود را در دولت اعمال کند. از طرف دیگر 3 حزب مخالف سیاستهای اردوغان قادرند هرگونه طرحی را که مغایر با رویکرد حزبی آنها باشد یا رویکرد انحصاری و ایدئولوژیک حزب حاکم باشد خنثی کنند. با این اوصاف موارد زیر پیشبینی میشود؛
1- تعدیل در راهبرد منازعهآمیز در قبال سوریه؛ هر سه حزب پیروز در مجلس مخالف شدید راهبرد اردوغان و حزب عدالت و توسعه درباره سوریه هستند. از این رو در رقابتهای انتخاباتی ضمن افشاگری و محکوم کردن علیه حزب حاکم، متوقف کردن این روند را به مردم وعده میدادند. به نظر میرسد دولت بر آمده از این انتخابات، دخالت در بحران سوریه را کاهش خواهد داد و بیشتر به مسائل داخلی ترکیه خواهد پرداخت.
2- تقویت روندهای اروپاگرایی؛ روند الحاق به اتحادیه اروپا در نتیجه سیاستهای غیرمنعطف اردوغان در مقابل غرب متوقف شده است اما در شرایطی که تعادل نسبی بین تاثیرگذاری احزاب مختلف به وجود آمده است و حزب حاکم در شرایط شکننده قرار میگیرد، در این صورت مطلوبیت غرب فراهم و گرایش طرفین برای فعال کردن روند الحاق بیشتر میشود.
3- کاهش تنش با بازیگران منطقهای؛ حزب عدالت و توسعه در سالهای اخیر حمایت حداکثری از تقویت نظم اخوانی در منطقه خاورمیانه داشت. به همین جهت سطحی از تنش را با مصر، عربستان و حتی جمهوری اسلامی ایران تجربه میکرد. چون این نظم را در مقابل نظم انقلابی– شیعی و همچنین شبهنظم سلفی تعریف کرده بود. این در حالی است که 3 حزب مخالف اردوغان، اخوانیگری را یک ایدئولوژی حزبی قلمداد میکردند که هیچگونه سنخیتی با منافع ملی ترکیه نداشت.
داووداوغلو: ترکیه مثل عراق و لبنان میشود!
رنگ باختن حنای حزب حاکم در ترکیه باعث شده رفتهرفته پرده از ماهیت خائن اردوغان و یاران دور و نزدیکش کنار برود. انتشار گسترده ادعای احمد داووداوغلو، نخستوزیر مستعفی ترکیه که تهدید کرده این کشور در صورت کنار رفتن دولت او و حزب عدالت و توسعه مانند عراق و لبنان نابود خواهد شد، همگان را به یاد تهدیدهای تکفیریهای داعشی در ماههای اخیر انداخت. داووداوغلو مدعی شده حزب عدالت و توسعه تنها حزبی است که میتواند راهحلهای واقعی را ارائه بدهد و ترکیه بدون حزب عدالت و توسعه مانند عراق و لبنان نابود خواهد شد. جالب اینکه نوچه سابق اردوغان در حزب حاکم و دولت آنکارا همان کسی است که چندی پیش در اوج جنایتهای داعش در کوبانی و دیگر مناطق شمال سوریه در یکقدمی مرز ترکیه گفته بود «ما با داعش سر جنگ نداریم!» بدین ترتیب با تهدید اخیر او مشخص میشود حزب عدالت و توسعه در صورت کنار ماندن از قدرت خوابی همانند جنایات تکفیریها در عراق، سوریه و لبنان برای ترکیه دیده است.