زهرا قزیلی: اولین حضور کورش تهامی در تلویزیون با بازی در سریال «مشق عشق» به کارگردانی بهرام بهرامیان شکل گرفت اما این بازیگر با سابقه قبل از حضور در این نقش، یکی از فعالان عرصه تئاتر به شمار می‌آمد. حضور در تلویزیون را با بازی در سریال «زیر تیغ» ادامه داد و نقش عباس‌میرزا در سریال تاریخی «تبریز در مه» و بازی در «شوق پرواز» از دیگر کارهای او به شمار می‌آید. در هریک از آثارش تلاش کرده است با وسواس و سلیقه شخصیت‌ها را خلق کند. پسر خجالتی و کم‌روی «عصر پاییزی» انتخاب او برای ایفای نقش کمدی موقعیت بود که توانایی‌های این بازیگر را بیش از پیش نمایان کرد. او با خواندن قسمت‌های کمی از سریال برای ایفای نقش اعلام آمادگی کرد و با ایده‌های فراوان سر صحنه حاضر شد. این سریال برخلاف کارهای کمدی که از شبکه‌های مختلف در طول این سال‌ها پخش شده است به دلیل تلاش گروه سازنده، کمدی رمانتیک خوبی از کار درآمده و مورد توجه مخاطبان قرار گرفته است. کورش تهامی علاوه بر بازی در این مجموعه تیتراژ پایانی آن را خواند و ۲ آنونس برای این مجموعه ساخت که یکی از آنها با هدف ضد تبلیغ ساخته شد که هیچگاه پخش نشد و آنونس دیگر کمی قبل از آغاز پخش سریال روانه آنتن شد. در گفت‌وگو با کورش تهامی به چگونگی شکل‌گیری «رفیع» و نحوه کنترل و حفظ تعادل ایفای نقش در بخش‌های مختلف سریال پرداختیم.
کمدی یکی از ژانر‌های دوست داشتنی من است
شما در شرایطی بازی در کار کمدی «عصر پاییزی» را پذیرفتید که تاکنون حضور در نقش کمدی را تجربه نکرده بودید.
به عنوان بازیگر همیشه دلم می‌خواست تجربه‌هایی که امکان ایفای آن برایم پیش نیامده بود یا پیشنهاد درخوری به من نشده بود، تجربه کنم. کمدی یکی از گونه‌های دوست داشتنی برای من بود که دلم می‌خواست تجربه خوبی در آن داشته باشم. زمانی که «عصر پاییزی» به من پیشنهاد شد نقش برایم جذابیت داشت، از همان ابتدا که بخش‌های آماده شده و سیناپس را مطالعه کردم با کار ارتباط خیلی خوبی داشتم. احساسم می‌گفت کار آسانی پیش رو ندارم، بازی در نقش کمدی موقعیت که برمبنای اجرای مناسب و خلق موقعیت‌های کمدی بنا شده باشد کار سختی است. در اینگونه از کمدی نمی‌توان یک جمله را دستاویز قرار داد و 10 دقیقه به آن خندید. کمدی که برمبنای کلام باشد مخصوص یک جغرافیای خاص است اما کمدی موقعیت پا را فراتر از جغرافیا می‌گذارد. احساسم می‌گفت نقش و متن می‌تواند جای کار داشته باشد با وجود اینکه پیش از این تجربه همکاری با گروه سازنده را نداشتم اما متن جذاب بود و من درگیرش شد.
90 درصد ایده‌های ذهنی‌ام را پیشنهاد دادم
با توجه به تجربیات‌تان در حوزه سینما و تئاتر چقدر در ارائه هرچه بهتر «رفیع» پیشنهاد دادید؟
اجرای نقش «رفیع» با پیشنهاد اتفاق افتاد. شاید بتوانم بگویم 85 درصد یا 90 درصد ایده‌هایی که در ذهن خودم شکل گرفت در هنگام خواندن چند قسمت آماده و سیناپس مجموعه، پیشنهاد دادم. در ابتدا که بخش‌هایی از کار را خواندم جرقه‌ای در ذهنم زده شد و موقعیت‌های رفیع را در ذهنم مرور کردم. به شخصه با خواندن بخش‌هایی از فیلمنامه اینقدر هیجان داشتم که به آن فکر می‌کردم و برای اجرای سکانس‌های مختلف با ایده‌های فراوانی سر صحنه حاضر می‌شدم، به همین جهت «رفیع» عصر پاییزی را خیلی دوست دارم.
اجرای با وسواس «رفیع»
در ایفای نقش «رفیع» کنترل و حفظ تعادل در اجرا به خوبی دیده می‌شود، چگونه به این تعادل در ایفای نقش کمدی رسیدید؟
من از اول به یک‌نوع کمدی فکر کردم که تاکنون در تلویزیون اتفاق نیفتاده است. مبنای اجرا را بر این گذاشتم که کار منحصر به فردی باشد. تماشاگر وقتی کار را می‌بیند این احساس را داشته باشد که این نوع اجرا را تاکنون ندیده و این اجرای کورش تهامی با وسواس‌ها و سلیقه او است. یکی از دوستان که از بازیگران طنز است با دیدن چند قسمت گفت احساس می‌کنم اگر تو را از این سریال در می‌آوردیم یک اتفاق دیگری در سریال رخ می‌داد و اجرای نقش به سمت دیگری می‌رفت. من دلم می‌خواست این اتفاق رخ دهد و اینگونه نظرات مرا متوجه کرد که به نتیجه رسیده‌ام و در اجرا درست عمل کرده‌ام.
از بازی غلوآمیز پرهیز کردم
در هنگام اجرای نقش به همه اینها فکر کردم، به لحظه لحظه اجرا و درآوردن نقش توجه داشتم. تمام تلاشم در سکانس‌ها این بود. شروع، ادامه، اوج، فرود و خاتمه را در ذهنم یک بار مرور می‌کردم و بازی را بر مبنای برنامه‌ریزی که در ذهنم داشتم اجرا می‌کردم. از این می‌ترسیدم لحظاتی که اجرا می‌کنم شبیه هم از آب درآید از این رو برای پرهیز از تکرار باید فکر شده بازی می‌کردم. تلاش کردم نقشی که حدود 7 ماه برای اجرای آن باید جلوی دوربین باشم تداوم نقاط شروع، اوج و فرود را در آن حفظ کنم. از ابتدا بر این عقیده بودم که نقش نباید معمولی باشد و در چشم تماشاگر رفیع یک شخصیت دوست داشتی باشد که پس از اتمام سریال باز هم به آن فکر کند. بشدت از غلو کردن در اجرای نقش پرهیز کردم، متاسفانه در سال‌های اخیر در گونه کمدی ـ در سینما، تلویزیون یا آثار شبکه نمایش خانگی ـ بازی‌های غلوآمیز دیده می‌شود که من از آن بیزارم. سعی کردم از آنها درس بگیرم و رفیع را شخصیتی مخملی که خصلت‌ها و خصوصیات خود را دارد، خلق کنم.
دستپاچگی «رفیع» عامل اصلی استفاده از عینک
عینک در اکثر کارهای کمدی برای باورپذیرتر شدن شخصیت استفاده می‌شود با توجه به پرهیز از کلیشه‌ها چرا از عینک برای معرفی شخصیت ساده «رفیع» استفاده شد؟
«رفیع» به دلیل دستپاچگی‌اش مجبور است حرکت دست بسیاری داشته باشد، من تلاش کردم این حرکت آزاردهنده نباشد به همین دلیل عینک را برای کنترل حرکت دست استفاده کردیم که البته پیشنهاد دوستان بود. عینک باعث می‌شد حرکت دست‌ها در کانال‌های دیگر هم استفاده شود از جمله تنظیم عینک روی صورت، برداشتن و گذاشتن آن و... استفاده از عینک هم برای رفیع کاملا طبیعی است. او فردی درسخوان و معدل فوق‌لیسانسش بالای 19 است. او اهل مطالعه بوده و عینک به واقعی‌تر بودن شخصیت رفیع کمک می‌کند. از سوی دیگر عینک باعث می‌شد یک تصویر جدید برای مخاطب از من ساخته شود زیرا به یاد ندارم در تلویزیون نقشی را با عینک بازی کرده باشم.
سوءتفاهم موقعیت‌های جذابی را خلق می‌کند
«رفیع» ناخواسته قهرمان جنبش کارگری می‌شود و با اتفاقات جالبی موقعیت کمدی مناسبی را در کارخانه فراهم می‌کند...
یکی از دلایل محکمی که دوست داشتم نقش را بازی کنم اتفاقات ناخواسته و سوءتفاهم‌هایی که رفیع در آن موقعیت‌ها قرار می‌گرفت، بود البته این سوءتفاهم‌ها تا پایان کار ادامه پیدا می‌کند. چند پیشنهاد دیگر هم برای موقعیت‌های ناخواسته داشتم که ارائه دادم اما نویسنده‌ها به این سوءتفاهم بیش از این نپرداختند. اگر روزی بخواهم کار کمدی بنویسم و کارگردانی کنم حتما تلاش می‌کنم پر از سوءتفاهم‌ها باشد. موقعیت‌های زیبای کمدی می‌توان در این نوع آثار ساخت، البته بستگی زیادی به نوع دکوپاژ کارگردان و محل قرار گرفتن دوربین دارد. رفیع به دنبال وام گرفتن است اما از روی سادگی و ناخواسته وارد این قائله می‌شود و به یکباره سردسته اعتصابگران کارخانه شناخته می‌شود، موقعیتی پر از سوءتفاهم که بسیار جذاب است. اجرای این صحنه مرا به یاد چارلی چاپلین در فیلم عصر جدید انداخت. سکانسی که پلاکارد از دست یک نفر می‌افتد، او قصد دارد پلاکارد را به فرد برساند که به یکباره آدم‌ها به دنبالش راه می‌افتند. متاسفانه سکانس‌های بخش کارخانه، با شروع تصویربرداری همراه بود، واقعا من تلاش کردم با کارگردان تعامل خوبی داشته باشم همچنین با بازیگران و دیگر هنروران حاضر در صحنه. برای اجرای آن بخش با علی سلیمانی صبحت کردیم تا آن سکانس سر و شکل مناسبی بگیرد. به عقیده من برای شروع کار آن سکانس‌ها کمی سنگین بود اما سیاست گروه تولید و برنامه‌ریزی به این شکل بود. اگر سکانس‌های مربوط به کارخانه دیرتر جلوی دوربین می‌رفت گروه می‌توانست بهتر ظاهر شود، هماهنگی بیشتری شکل می‌گرفت و روی نوع نگاه فیلمبردار، کارگردان و مدل اجرایی او نیز تاثیرگذار بود. وقتی یک سریال شروع می‌شود تجربیات افراد در ماه‌های اولیه نسبت به کار یکدیگر کمتر است که به مرور این تجربه بیشتر می‌شود و روی کار مؤثر خواهد بود.
قصد خنداندن مخاطب را در لحظه نداشتیم
ساختار شوخی‌ها و طنزهای موجود در سریال به گونه‌ای طراحی شده است که به هر قیمت مخاطب را نمی‌خنداند، این نوع طراحی در فیلمنامه بود یا با گفت‌وگو به این نتیجه رسیدید؟
به این مطلب که گدایی خنده نشود فکر شده بود، تلاش کردیم هرگز این اتفاق نیفتاد. اگر احساس می‌کردم در متن یک جمله هست که می‌تواند باعث خنده شود به گونه‌ای آن را اجرا نمی‌کردم که به عادت بدل شود و در بخش‌های دیگر هم استفاده شود و قصد خنداندن مخاطب را با تکرار جملات نداشتیم. سعی شده بود موقعیت‌هایی فراهم شود که مخاطب به آن بخندد. برای اجرای هرچه بهتر موقعیت‌ها کلیدهایی برای اجرا، متن به ما می‌داد. در بسیاری از جاها طراحی اصلی هر سکانس را از روی اتفاقاتی که در متن نوشته شده بود انجام می‌دادیم البته به خلاقیت بازیگر هم برای اجرای هرچه بهتر نیاز است تا موقعیت زیباتری خلق شود. به شوخی‌ها فکر می‌شد، اگر نیاز بیشتری به شوخی سر صحنه احساس می‌شد با مشورت علی میرمیرانی، سرپرست نویسنده‌ها اضافه می‌شد. به خاطر دارم بخش‌هایی از شعری که درباره عمل بینی بود و توسط علی سلیمانی در انبار اجناس خوانده شد با همفکری من و کارگردان آماده شد. همه تلاش می‌کردیم ذهن تماشاگر را با کار درگیر کنیم. قصد ما خندان مخاطب در لحظه و آن نبود. اگر زمان و بودجه بیشتری برای مجموعه در نظر گرفته می‌شد حتما نویسنده‌ها با پیشنهادات موجود کار بهتری ارائه می‌دادند و مطمئنم سریال یکسر و گردن بهتر از اینکه در حال پخش است، اجرا می‌شد. متاسفانه وقفه‌های طولانی و با عجله کار کردن ضربه‌های زیادی را به سریال‌های مختلف از جمله سریال «عصر پاییزی» می‌زند.
رشد شخصیت رفیع از طریق گفتار متن و صدای ذهنی او به مخاطب منتقل می‌شود و تغییراتی در وجودش دیده می‌شود، این گفتار متن‌ها از ابتدا در متن پیش‌بینی
شده بود؟
سریال مبتنی بر نریشن‌ها بود اما تقریبا تا یکی دو روز قبل از پخش سریال من گفتار متن سریال را می‌خواندم. بعد از اتمام تصویربرداری بخش کوچکی از مراحل فنی کار انجام شد، در حال حاضر نیز دوستان برای آماده شدن سریال روزانه مشغول اصلاحات لازم و آماده‌سازی هستند. بخش‌هایی به گفتار متن اضافه شد و بخش‌هایی کم شد و به فراخور صحنه‌هایی که در طول کار با اصلاحات مواجه شد گفتار متن تغییر کرد اما از ابتدا سریال براساس نریشن نوشته شده بود تا شخصیت رفیع و موقعیت او برای مخاطب بهتر معرفی شود.