دفاع‌مقدس، دورانی ارزش‌مدارانه در صفحات روزگار مردمان ایران زمین بوده و این بخش از حماسه‌آفرینی با گذشت زمان به دست فراموشی نخواهد رفت اما در بستر فرهنگ و هنر و در چارچوب نگاه مسؤولان سینمایی گاه شرایطی متفاوت از بابت توجه به این ضرورت مشاهده می‌شود. اخیرا بنیاد سینمایی فارابی از تولید 9 اثر در حوزه دفاع‌مقدس با مشارکت انجمن سینمای دفاع‌مقدس خبر داد که در وهله اول چنین خبری می‌تواند از سوی افرادی که این سینما را مهجور می‌دانند مثبت ارزیابی شود اما نکته مهم این است که با مروری بر آثار تولید شده طی 3 دهه گذشته در ژانر دفاع‌مقدس با تعداد زیادی آثار مواجه می‌شویم که با هزینه بالا ساخته شده‌اند اما به دلیل عدول از برخی مولفه‌های لازم سینمایی نه‌تنها بازتاب‌دهنده مقاومت ملت ایران نبوده‌اند بلکه برخی، از دریچه‌ای منفی به سوژه نگاه کرده‌اند و باعث نقض غرض شده‌اند. بنا به گزارش خبرگزاری نسیم، باید در این برهه تاریخی، نگاهی به جایگاه آثار دفاع‌مقدس با رجوع به شرایط گذشته و برنامه‌های آینده سینمای ایران داشت تا این مساله روشن شود که 9 فیلم دفاع‌مقدسی که طبق گزارش بنیاد سینمایی فارابی در مرحله تولید به سر می‌برند چه مقدار قرار است بر بایسته‌های یک سینمای ناب در ژانر دفاع‌مقدس بنا شوند. اگرچه اهتمام برای ساخت آثار سینمایی در زمینه دفاع‌مقدس را باید به فال نیک گرفت اما همواره این نگرانی وجود دارد که اگر کار به کاردان سپرده نشود نتیجه آن چیزی نخواهد بود که باید باشد و حتی می‌تواند به پایمال شدن بیت‌المال و خلل در نگره دفاع مقدس نیز منجر شود. آنچه باید در این میان مورد توجه سازندگان و مسؤولان قرار گیرد این بوده که فیلمساز باید حقیقت دفاع‌مقدس را با تمام وجود درک کرده باشد و جرعه‌ای از دریای معانی ملکوتی آن را نوشیده باشد تا بتواند گوشه‌ای از این حقیقت عظیم را در قالب سینما به مخاطب ارائه دهد. درک فیلمساز از رابطه امام و امت ماهیت اصلی بهترین آثار ژانر دفاع‌مقدس را تشکیل می‌دهد اگرنه اثر تولیدی به کاریکاتوری شباهت پیدا می‌کند که به طور طبیعی تاثیری به غایت الکن خواهد گذاشت. وقتی از لزوم فهم گفتمان امام و امت در دفاع‌مقدس و جاری شدن آن در اثر هنری سخن می‌گوییم معنایش این نیست که فیلمساز به ورطه شعار و نمادهایی که به شکلی سطحی دلالت بر این گفتمان دارد فرو غلتید بلکه این نگاه می‌تواند به شکلی غیرمستقیم و با رعایت المان‌ها و تکنیک‌های داستانی و فرماتیک در بستر اثر نهادینه شود که نمونه اخیر آن فیلم شیار 143 است. در هیچ جای اثر نرگس آبیار تصویر یا حتی اشاره بیانی به حضرت امام(ره) صورت نمی‌گیرد اما ساختار و فرم داستانی و تکنیکی فیلم کاملا منطبق بر بازتاب گفتمان حقیقی دفاع‌مقدس بنا شده است. کاملا مشخص است که فیلمساز بر روح و مفهوم حقیقی حاکم بر جنگ 8 ساله اشراف دارد و معنای حماسه را به خوبی درک کرده و بی‌تردید به این مفهوم ایمان دارد اما به طور قطع تنها ایمان قلبی و اشراف بر مختصات معنایی دفاع‌مقدس برای ساخت فیلم در این ژانر کافی نیست و فیلمساز باید بتواند محتوا را در قالبی دراماتیک و سینمایی عرضه کند و اگر غیر از این باشد نیز باز اثر به بدقوارگی دچار خواهد شد. متاسفانه با مرور آثار دفاع‌مقدسی به نمونه‌هایی برمی‌خوریم که توانایی فیلمساز در خدمت نگاه ناقص یا غرض ورزانه او قرار گرفته و منجر به اثری شده که مفهومی وارونه از حماسه ارائه می‌دهد و در نقطه مقابل نیز فیلمسازانی بوده‌اند که با وجود تسلط بر معانی اصلی و حقیقی دفاع‌مقدس بدون اشراف بر زبان سینما تنها هزینه را به باد داده‌اند و در واقع هر دوی این رویکرد در فیلمسازی منجر به نتیجه‌ای ناقص شده است. با نگاه به لیستی که ارائه شده با نام‌هایی مواجه می‌شویم که می‌توان مقابل توانمندی‌هایی که قاعدتا منجر به صلاحیت آنها می‌شود علامت سوال‌های جدی قرار داد. ۹ اثر سینمایی که هم‌اکنون در مرحله نگارش فیلمنامه هستند و گفته می‌شود پس از ارائه نسخه نهایی با تامین منابع مالی، با مشارکت انجمن سینمای دفاع‌مقدس تولید خواهند شد عبارتند از: امپراتوری جهنم به کارگردانی پرویز شیخ طادی، صلیب زرد به کارگردانی داریوش فرهنگ، پیرمرد و خلیج‌فارس به کارگردانی محسن امیریوسفی، باران یعنی تو برمی‌گردی به کارگردانی رسول صدرعاملی، ۵۷ به کارگردانی دانش اقباشاوی، سرو زیر آب به کارگردانی محمدعلی باشه‌آهنگر، بهشت از جنوب شرقی به کارگردانی احمد کاوری، مرگ در برلین به کارگردانی حبیب‌الله بهمنی و ملاقات در وین به کارگردانی محمدرضا عرب. آنچه با توجه به تجربه تولید چنین آثاری ضروری به نظر می‌رسد این است که انجمن سینمای دفاع‌مقدس و مراکزی که قرار است از ساخت فیلم‌هایی از این دست حمایت کنند باید بیش و پیش از هر چیز به توانمندی‌ها و صلاحیت‌هایی توجه کنند که دستیابی به آنها کار دشواری نیست. کارنامه فیلمسازی افراد به خوبی نشان خواهد داد که فیلمساز به اصطلاح چند مرده حلاج است و باید این مساله مورد توجه قرار گیرد که هنر انقلاب اسلامی موضوعی نیست که تنها با ترسیم خطوط قرمز و تعیین چارچوب‌های مرسوم و سفارش آن به هنرمند تحقق پیدا کند، چرا که اصولا هنر ارزشی از بطن و روح هنرمند زمینه ظهور و بروز پیدا می‌کند و افرادی را که از سینما فقط وجه جذابیت‌های ظاهری برایشان موضوعیت اصلی دارد را به این وادی راهی نیست. در واقع هنر ارزشی نه سفارشی است و نه در قالب فیلم‌های سفارتی می‌گنجد. سینمای ناب دفاع‌مقدس از درون هنرمند متعهدی می‌جوشد که درک و فهم درستی از ماهیت و حقیقت دفاع 8 ساله ملت ایران داشته باشد.