حامد نجفی‌مهر: تهران به‌عنوان پایتخت ایران همواره در کانون توجه جمعیت مهاجر قرار دارد. این را از تعداد شهرک‌های اقماری و حاشیه‌ای اطراف شهر به‌خوبی می‌توان متوجه شد. اختلاف آمار جمعیت شب و روز این کلانشهر نیز خود گواه دیگری بر این ادعاست؛ موضوعی که به‌خوبی ثابت می‌کند تهران مهاجرپذیرترین شهر ایران است. آهنگ شتابان مهاجرت به پایتخت باعث شکل‌گیری روند فزاینده حاشیه‌نشینی و ایجاد سکونتگاه‌های متعدد در اطراف این کلانشهر شده است. یعنی از یک سو ساکنان شهرها و روستاهای دیگر نقاط کشور در جست‌وجوی کار یا ارتقای شرایط زندگی خود تهران را به‌عنوان مقصد انتخاب می‌کنند اما از طرف دیگر هزینه بالای پایتخت‌نشینی این جمعیت مهاجر را به بیرون از دروازه‌های شهر هدایت می‌کند.
تراکم بالای جمعیت، شکستگی ساختارها، تضعیف پیوندهای اجتماعی و نبود کنترل رسمی در مناطق حاشیه‌ای، ساکنان این نواحی را مستعد بروز انواع بزه‌کاری‌ها کرده است. در کنار مشکلات اجتماعی مسائل مربوط به بهداشت و سلامت نیز دامنگیر حاشیه‌نشینان است، جاری بودن فاضلاب، تغذیه نامناسب مادران و کودکان و رواج ازدواج فامیلی زمینه‌ساز شیوع انواع و اقسام بیماری‌های جسمی و روانی در شهرک‌های حاشیه‌ای است.
تهران که چوب پایتخت بودنش را می‌خورد بیش از هر کلانشهر دیگری با این موضوعات دست و پنجه نرم می‌کند و تا زمانی که دولت به همراه ساکنان این سکونتگاه‌ها اراده‌ای برای کاهش مشکلات حاشیه‌نشینی از خود نشان ندهند این کلانشهر آبستن حوادث گوناگون خواهد ماند. دولت با تمرکز بر 4 راهکار می‌تواند میزان مهاجرت‌ها را کنترل کرده و از تبعات مادی و اجتماعی آن بکاهد. رفع مشکل اشتغال جوانان می‌تواند به‌عنوان اولین برنامه دولت برای ساماندهی اوضاع مهاجرت به حساب آید چرا که انگیزه اول مهاجران فرار از بیکاری در شهرستان‌ها است. نرخ بالای بیکاری در شهرها و روستاهای کشور در کنار از بین رفتن انگیزه تولید بسیاری از جوانان را راهی پایتخت کرده است. چنانچه دولت نبض کاشت و برداشت محصولات کشاورزی را در دست گیرد و با برنامه‌ریزی‌های سالانه آینده شغلی جوانان روستایی را ترسیم کند به طور حتم ماندگاری افراد در شهر و دیارشان بیش از پیش خواهد شد. ساماندهی اوضاع زیست محیطی در مناطق گوناگون کشور نیز یکی دیگر از برنامه‌هایی است که می‌تواند نمودار مهاجرت را نزولی کند. در حال حاضر بروز پدیده‌هایی مانند گرد و خاک و مشکلات زیست محیطی دیگر باعث ترک دیار افراد شده و آمار مهاجرت‌ها را فزونی بخشیده است. استان خوزستان یا سیستان و بلوچستان به‌عنوان پرچمداران این نوع مهاجرت مطرح هستند. اگر دولت برنامه‌ها و طرح‌های مطرح شده درباره مهار کانون‌های گردوغبار را به اجرا نزدیک‌تر کند به طور حتم موج امید به راه افتاده در این نواحی ساکنان را تا مدت‌ها در منطقه نگاه خواهد داشت.
تمرکززدایی از پایتخت دیگر راهکاری است که باید مورد توجه مدیران باشد، چرا که یکجا جمع شدن امکانات درمانی و رفاهی به علاوه ادارات و سازمان‌های گوناگون در تهران از دیگر عوامل وسوسه‌انگیز مهاجرت تلقی می‌شود. در این باره نیز اگر وعده‌های مطرح شده درباره دولت الکترونیک و انجام بسیاری از کارهای اداری به صورت اینترنتی میسر شود یا امکانات درمانی و رفاهی به‌صورت عادلانه توزیع شود بهانه نبود تسهیلات هم از مهاجران گرفته خواهد شد.
چهارمین راهکار که اراده مدیران فرهنگی را می‌طلبد برنامه‌ریزی برای از میان برداشتن مرزبندی و درجه‌بندی شهرها به رتبه‌های درجه یک و دو است. در حال حاضر برخی شهرها مانند تهران به‌عنوان شهر درجه یک در ذهن جوانان شکل گرفته و سکونت در چنین مناطقی به نوعی یک امتیاز مثبت تقلی می‌شود، چنانچه با برنامه‌ریزی فرهنگی این امتیازدهی فکاهی از ذهن افراد پاک شود جاذبه تهران نیز برای جلب مهاجران کمتر خواهد شد.