عبدالباری عطوان *: یوگنی لوکیانف، معاون دبیر کل شورای امنیت ملی روسیه لازم نبود چندان برای تایید و بازخورد نظریه‌ای که همین دیروز (پنجشنبه هفته گذشته) خطاب به دولت‌های عرب خلیج‌فارس صادر کرده بود صبر کند. طبق نظریه او، دولت‌های عرب باید برای ماندنِ بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه دعا کنند، زیرا اسد تنها کسی است که می‌تواند داعش را شکست داده، متوقف کند و جلوی گسترش آن را بگیرد. انگار دولت اسلامی(داعش) هم برای تایید همین پیش‌بینی بود که بلافاصله دوباره به کوبانی(عین‌العرب) وارد شد و نیمی از حسکه– که بیشتر مردمش کرد هستند– را اشغال کرد. لوکیانوف مشخص نکرد مسؤولان دولت‌های حاشیه خلیج‌فارس چقدر باید با تقرب جستن به الله برای بقای رئیس‌جمهور سوریه دعا و راز و نیاز کنند اما منظورش در مصاحبه با نشریه روسی‌زبان کاملا واضح بود وقتی که گفت: «در صورت فروپاشی نظام بشار اسد، هدف بعدی داعش، عربستان‌سعودی و دیگر کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس خواهند بود بنابراین بشار اسد و ارتش سوریه، آخرین دیوار در برابر داعش است». او همچنین گفت در صورت فروپاشی نظام دمشق، 5 هزار جنگجوی عربستانی داعش، به کشور خود بازمی‌گردند و اینها، جز کشتن کار دیگری بلد نیستند لذا عربستان در معرض خطر خواهد بود.
داعش به پایتخت‌های عربی می‌رسد
همه ملت‌های منطقه؛ عرب‌ها، ترک‌ها، ایرانی‌ها، کردها و روس‌ها یک معضل مشترک دارند و آن داعش است که مبادا ناگهان بریزد و شهری را بگیرد. معضل نظام سوریه الزاما از آنها خطرناک‌تر نیست، چون بشار اسد حداقل توانسته حکومتش را از مخمصه 4 ساله برهاند و در کنار مصائبش زندگی کند اما مخمصه آن دیگرانی که خودشان در این مصیبت سهم دارند و فکر می‌کنند در کوتاه‌مدت از آن در امان هستند مطمئنا شدید‌تر خواهد بود. اگر داعش با همین درجه از قدرت به گسترش یافتن ادامه دهد به پایتخت کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس خواهد رسید و هیچ نشانه‌ای هم در حال حاضر نیست که بیانگر عکس این امر باشد اما بیشتر سران عرب حوزه خلیج‌فارس بویژه عربستان و قطر راهبرد خود را روی سرنگون کردن نظام سوریه گذاشته‌اند و با وجود ترس از داعش، اولویت مطلق خود را به این کار داده‌اند. این سران سرنگون کردن بشار اسد را ارضای تنفر و نفرت شخصی خود و انتقامجویی قبیله‌ای می‌دانند. تنها 2 روز پیش شیخ سلمان العوده، مفتی سعودی در گفت‌وگو با شبکه روتانا محکوم کردن داعش را از ترس رد کرد و این گویای نظریه مقام روس درباره وضعیت منطقه است البته با یک تفاوت و آن اینکه شیخ به جای دعا برای ماندن اسد، ده‌ها و صدها بار برای سقوط او دعا کرد که این نشان می‌دهد چقدر از جوی که در میان آل‌سعود و جوانان عربستان به وجود آمده وحشت دارد.
بازگشت عبدالله گل
آتش یکی پس از دیگری دارد دامن حامیان کمپین سرنگونی نظام سوریه را می‌گیرد. در ترکیه، رجب طیب اردوغان بیشتر انتظارات و بلندپروازی‌های ریاست جمهوری عثمانی خود به همراه قدرت نهادی و اختیارات تمام‌عیار ۱۳ ساله‌اش را- با توجه به کسب نکردن اکثریت مطلق در انتخابات پارلمانی اخیر این کشور- از دست داد. جالب است 3 حزب مخالف ترکیه که حدود ۶۰ درصد کرسی‌های پارلمان را کسب کردند، درباره همه چیز با هم اختلاف‌نظر دارند مگر یک چیز؛ آن هم توافق 3 حزب درباره لزوم قاطع توقف سیاست اردوغان و دخالت‌های نظامی و سیاسی‌اش در سوریه است. اگر پیش‌بینی‌ها درست باشد که عبدالله گل، رئیس‌جمهور سابق بارزترین نامزد تصدی ریاست دولت ائتلافی جدید ترکیه خواهد بود، باید گفت وی با این سیاست منسجم و همراه است. یکی از علل کنار زده شدن عبدالله گل از سمتش از سوی رجب طیب اردوغان و کنار زدنش از ایفای هرگونه نقشی در قدرت به نفع رقیبش احمد داووداوغلو را باید در نوع اظهارات عبدالله گل جست‌وجو کرد، چرا که وی از همان آغاز از دخالت ترکیه برای سرنگون کردن نظام بشار اسد انتقاد کرده بود؛ گویی که از غیب خبر دارد و گوی سحرآمیز دارد. ترکیه همان کلید اصلی صلح یا جنگ در پرونده سوریه است. اگر نقش ترکیه در تسهیل بخشیدن به عبور سلاح و جنگجو به سوریه نبود، تلاش‌های سران کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس برای به لرزه درآوردن نظام سوریه شکست می‌خورد و داعش ظهور نمی‌کرد و به این میزان از قدرت و توان نمی‌رسید. هرگونه تغییر موضع ترکیه، چه‌بسا نظام سوریه را در وضعیت بهتری قرار خواهد داد و ارتش سوریه را تقویت خواهد کرد.
*تحلیلگر سرشناس جهان عرب