شهرزاد عبديه: «یه فال از من بخر، ارزونه‌ها، از این چسبا می‌خوای، بخر دیگه، تو را خدا جوراب می‌خوای، بخر دیگه». شنیدن این جملات از زبان کودکان نحیف و ژولیده‌ای که کودکشان گره خورده به کار و آینده‌شان در گذشته‌ای سخت رنگ می‌بازد، برای همه ما آشناست؛ بچه‌هایی که کودکشان در کار، فقر و فشار زندگی تلخ می‌شود و فردایشان تلخ‌تر از امروز. بچه‌هایی که دیدن آنها در خیابان‌های شهر برای بیشتر ما به قدری عادی شده است که گویی وجودشان را احساس نمی‌کنیم و سال‌ها با بی‌توجهی خود آنها را به فراموشی می‌سپاریم تا اینکه بالاخره بعد از یک فاجعه در دادگاهی قانونی و منصفانه با صدور حکم زندان و اعدام او را به اتهام سنگین قتل، تجاوز، سرقت، قاچاق و ... در لیست افراد بزهکار قرار می‌دهیم. کودک کار، کودکی است کمتر از 15 سال که به اجبار برای تامین معاش مجبور به کار کردن است. براساس آمار سازمان جهانی، یونیسف در سال 2006، 158 میلیون کودک کار 14-5 ساله وجود دارد که این رقم در گروه سنی 17-5 سال به 218 میلیون میرسد.
همچنین 128 میلیون از این 218 میلیون نفر، یعنی چیزی حدود 58 درصد از این کودکان در بدترین شرایط کاری فعالیت می‌کنند و یک سوم از این کودکان نیز در شرایط بسیار خطرناک و ریسکپذیری قرار دارند.
به گفته فرشید یزدانی، فعال حقوق کودکان براساس آمار سال 85 در ایران یک میلیون و 700 هزار کودک کار بین 10 تا 18 ساله وجود دارد که بیشتر آنها پسر هستند و حدود 950 هزار کودک 10 تا 18 ساله ازدواج کرده‌اند که بیش از 900هزار نفر را دختران تشکیل می‌دهند و چون کار منزل شغل محسوب می‌شود این افراد در گروه کودکان کار محسوب می‌شوند. حدود 5/3 میلیون کودک، خارج از چرخه تحصیل هستند و عمده آنها در گروه کودکان قرار دارند. این فعال حقوق کودکان با اشاره به اینکه در ایران هیچ متولی تعریف شده‌ای در زمینه کودکان کار و خیابان وجود ندارد، گفت: مهم‌ترین مشکل ما درباره این کودکان نبود یک متولی مشخص است. اگرچه تاکنون طرح‌هایی هم از سوی برخی سازمان‌ها و نهادها اجرا شده است اما متاسفانه موفق نبوده‌اند و حداقل نماد بیرونی آن حاکی از ناموفقیت آنهاست. یزدانی در ادامه افزود: حدود 80 درصد این کودکان دچار پرخاشگری و خشونت هستند و در 37 درصد کودکان کار و خیابان اعتیاد به مواد مخدر وجود دارد و سوء استفاده‌های جنسی و استفاده از آنها در کارهای خلاف و قاچاق بسیار زیاد است. وی با اشاره به اینکه در این زمینه ما خلأ قانونی نداریم بلکه مشکل ما در مرحله اجراست، گفت: «سیستم نظارتی خوبی در زمینه کار بچه‌های بالای 15 سال در کشور وجود ندارد».بچه‌های بالای 15 سال حتی کودکان خردسال در کشور ما در کارهای سخت و کارگاه‌های زیرزمینی مشغول کار هستند، این در حالی است که شرایط کار آنها هم متناسب با مقررات وزارت کار نیست. سیدحسن موسوی‌چلک، مدیرکل دفتر آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با تاکید بر اینکه متولی کودکان کار، وزارت کار و امور اجتماعی است، گفت: براساس آیین ساماندهی کودکان خیابانی مصوب سال 84 متولی کودکان کار و خیابان، سازمان‌ها و نهادهای بسیاری از جمله شهرداری، نیروی انتظامی، دادگستری، وزارت کار، وزارت بهداشت، بیمه خدمات درمانی، کمیته امداد، وزارت کشور معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی و ... است و بهزیستی فقط یکی از نهادهای مربوطه است. وی با اشاره به اینکه کودکان بین 15 تا 18 سال شاغل، طبق قانون کار ماده 80 کارگر نوجوان محسوب می‌شوند، گفت: نمی‌توان کار را از آنها گرفت اما کار آنها باید براساس مقررات موجود کار کارگر نوجوان باشد.
وی با اشاره به اینکه نمی‌توان این کودکان را از چهره جامعه حذف کرد چون کودک کار معلول عوامل بسیاری است، افزود: بهزیستی در جهت شناسایی و ارتباط با این افراد و خانواده‌های آنها در تعدادی استان‌ها گام‌هایی برداشته است و فرصتی را فراهم کرده که این بچه‌ها بتوانند در محیط‌های امن و با بهره‌گیری از امکاناتی چون بیمه کار کنند. سیدجواد آرامی با اشاره به عدم وجود الگوهای مناسب اجتماعی در خانواده‌های این دسته از کودکان تصریح کرد: از آنجا که روابط اجتماعی مناسبی در این خانواده‌ها وجود ندارد، این کودکان در روابط اجتماعی با دیگران دچار اختلال می‌شوند؛ در نتیجه امکان تمرین نقش‌های اجتماعی مختلف برای آنها مهیا نمی‌شود. رئیس شبکه همیاری کودکان کار ایران، تاکید کرد: قانون حمایت از کودکان باید در برابر آزاری که به آنها وارد می‌شود با بزرگسالان آنها برخورد کرده و آنان را مسؤول بداند اما متاسفانه کودکان تا به سن بلوغ می‌رسند و مورد سوء‌استفاده قرار می‌گیرند مجرم شناخته شده و به جای متخلفان اصلی با آنها برخورد قانونی می‌شود. فاطمه قاسم‌زاده درباره تعداد کودکانی که مورد سوء‌استفاده از سوداگران قرار می‌گیرند و در مراکز مراقبت از کودکان کار و خیابان نگهداری می‌شوند، گفت: به دلیل تعداد مراکز محدود در تهران که حدود شش مرکز است، به درستی نمی‌توان تمام کودکان را تحت پوشش قرار داد به همین دلیل درصد کمی به این مراکز مراجعه می‌کنند.
وی افزود: حتی در برخی از شهرستان‌های اطراف تهران مانند کرج و شهر ری با وجود بالا بودن آسیب‌ها و خطرات احتمالی، حتی یک مرکز حمایت از کودکان کار و خیابان نیز وجود ندارد. وی گفت: حدود چهار هزار کودک کار و خیابان در تهران، کرج و شهر ری شناسایی شده و این در حالی است که نوسانات فصلی بر تعداد کودکان اثر می‌گذارد، بنابراین در برخی از فصل‌ها به مراتب تعداد آنها افزایش می‌یابد. این روانشناس، پیوستن به گروه‌های مختلف نابهنجار را از آسیب‌های جدی دانست که متوجه کودکان خیابانی است و گفت: این کودکان، حمایت و امنیت اجتماعی را در خانواده خود کسب نکرده‌اند. امان قرایی‌مقدم، آسیبشناس اجتماعی گفت: در این رابطه با 2 دسته مواجه هستیم؛ دسته اول کودکانی هستند که در خیابان زندگی کرده و بزرگ می‌شوند و سرپرست و مسؤولی ندارند که به آنان کودکان خیابانی اطلاق می‌شود و دسته دوم کودکانی هستند که در خیابان مشغول به کارند و والدین دارند که به آنان کودکان کار گفته می‌شود.وی گفت: این نکته را نیز باید در نظر گرفت که این کودکان از نظر نوع سرپرستی با یکدیگر متفاوت هستند و به سه دسته «بیسرپرست، تکسرپرست و بدسرپرست» تقسیم می‌شوند. در این میان اگرچه فعالیت NGOهای فعال در این زمینه نور امیدی است اما به طور حتم راه‌حل نهایی و اصلی نیست چون در ایران توان نهادی‌های غیر دولتی محدود است. برای حل معضل کودکان کار و خیابان نیاز به برنامه‌ریزی گسترده است و این برنامه‌ها باید در اولویت حوزه سیاستگذاری و مدیریت کشور قرار گیرد تا شاید در آینده کمتر شاهد وجود افرادی چون بیجه باشیم. قربانیانی که قربانی می‌گیرند
شهرزاد عبديه: «یه فال از من بخر، ارزونه‌ها، از این چسبا می‌خوای، بخر دیگه، تو را خدا جوراب می‌خوای، بخر دیگه». شنیدن این جملات از زبان کودکان نحیف و ژولیده‌ای که کودکشان گره خورده به کار و آینده‌شان در گذشته‌ای سخت رنگ می‌بازد، برای همه ما آشناست؛ بچه‌هایی که کودکشان در کار، فقر و فشار زندگی تلخ می‌شود و فردایشان تلخ‌تر از امروز. بچه‌هایی که دیدن آنها در خیابان‌های شهر برای بیشتر ما به قدری عادی شده است که گویی وجودشان را احساس نمی‌کنیم و سال‌ها با بی‌توجهی خود آنها را به فراموشی می‌سپاریم تا اینکه بالاخره بعد از یک فاجعه در دادگاهی قانونی و منصفانه با صدور حکم زندان و اعدام او را به اتهام سنگین قتل، تجاوز، سرقت، قاچاق و ... در لیست افراد بزهکار قرار می‌دهیم. کودک کار، کودکی است کمتر از 15 سال که به اجبار برای تامین معاش مجبور به کار کردن است. براساس آمار سازمان جهانی، یونیسف در سال 2006، 158 میلیون کودک کار 14-5 ساله وجود دارد که این رقم در گروه سنی 17-5 سال به 218 میلیون میرسد.
همچنین 128 میلیون از این 218 میلیون نفر، یعنی چیزی حدود 58 درصد از این کودکان در بدترین شرایط کاری فعالیت می‌کنند و یک سوم از این کودکان نیز در شرایط بسیار خطرناک و ریسکپذیری قرار دارند.
به گفته فرشید یزدانی، فعال حقوق کودکان براساس آمار سال 85 در ایران یک میلیون و 700 هزار کودک کار بین 10 تا 18 ساله وجود دارد که بیشتر آنها پسر هستند و حدود 950 هزار کودک 10 تا 18 ساله ازدواج کرده‌اند که بیش از 900هزار نفر را دختران تشکیل می‌دهند و چون کار منزل شغل محسوب می‌شود این افراد در گروه کودکان کار محسوب می‌شوند. حدود 5/3 میلیون کودک، خارج از چرخه تحصیل هستند و عمده آنها در گروه کودکان قرار دارند. این فعال حقوق کودکان با اشاره به اینکه در ایران هیچ متولی تعریف شده‌ای در زمینه کودکان کار و خیابان وجود ندارد، گفت: مهم‌ترین مشکل ما درباره این کودکان نبود یک متولی مشخص است. اگرچه تاکنون طرح‌هایی هم از سوی برخی سازمان‌ها و نهادها اجرا شده است اما متاسفانه موفق نبوده‌اند و حداقل نماد بیرونی آن حاکی از ناموفقیت آنهاست. یزدانی در ادامه افزود: حدود 80 درصد این کودکان دچار پرخاشگری و خشونت هستند و در 37 درصد کودکان کار و خیابان اعتیاد به مواد مخدر وجود دارد و سوء استفاده‌های جنسی و استفاده از آنها در کارهای خلاف و قاچاق بسیار زیاد است. وی با اشاره به اینکه در این زمینه ما خلأ قانونی نداریم بلکه مشکل ما در مرحله اجراست، گفت: «سیستم نظارتی خوبی در زمینه کار بچه‌های بالای 15 سال در کشور وجود ندارد».بچه‌های بالای 15 سال حتی کودکان خردسال در کشور ما در کارهای سخت و کارگاه‌های زیرزمینی مشغول کار هستند، این در حالی است که شرایط کار آنها هم متناسب با مقررات وزارت کار نیست. سیدحسن موسوی‌چلک، مدیرکل دفتر آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با تاکید بر اینکه متولی کودکان کار، وزارت کار و امور اجتماعی است، گفت: براساس آیین ساماندهی کودکان خیابانی مصوب سال 84 متولی کودکان کار و خیابان، سازمان‌ها و نهادهای بسیاری از جمله شهرداری، نیروی انتظامی، دادگستری، وزارت کار، وزارت بهداشت، بیمه خدمات درمانی، کمیته امداد، وزارت کشور معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی و ... است و بهزیستی فقط یکی از نهادهای مربوطه است. وی با اشاره به اینکه کودکان بین 15 تا 18 سال شاغل، طبق قانون کار ماده 80 کارگر نوجوان محسوب می‌شوند، گفت: نمی‌توان کار را از آنها گرفت اما کار آنها باید براساس مقررات موجود کار کارگر نوجوان باشد.
وی با اشاره به اینکه نمی‌توان این کودکان را از چهره جامعه حذف کرد چون کودک کار معلول عوامل بسیاری است، افزود: بهزیستی در جهت شناسایی و ارتباط با این افراد و خانواده‌های آنها در تعدادی استان‌ها گام‌هایی برداشته است و فرصتی را فراهم کرده که این بچه‌ها بتوانند در محیط‌های امن و با بهره‌گیری از امکاناتی چون بیمه کار کنند. سیدجواد آرامی با اشاره به عدم وجود الگوهای مناسب اجتماعی در خانواده‌های این دسته از کودکان تصریح کرد: از آنجا که روابط اجتماعی مناسبی در این خانواده‌ها وجود ندارد، این کودکان در روابط اجتماعی با دیگران دچار اختلال می‌شوند؛ در نتیجه امکان تمرین نقش‌های اجتماعی مختلف برای آنها مهیا نمی‌شود. رئیس شبکه همیاری کودکان کار ایران، تاکید کرد: قانون حمایت از کودکان باید در برابر آزاری که به آنها وارد می‌شود با بزرگسالان آنها برخورد کرده و آنان را مسؤول بداند اما متاسفانه کودکان تا به سن بلوغ می‌رسند و مورد سوء‌استفاده قرار می‌گیرند مجرم شناخته شده و به جای متخلفان اصلی با آنها برخورد قانونی می‌شود. فاطمه قاسم‌زاده درباره تعداد کودکانی که مورد سوء‌استفاده از سوداگران قرار می‌گیرند و در مراکز مراقبت از کودکان کار و خیابان نگهداری می‌شوند، گفت: به دلیل تعداد مراکز محدود در تهران که حدود شش مرکز است، به درستی نمی‌توان تمام کودکان را تحت پوشش قرار داد به همین دلیل درصد کمی به این مراکز مراجعه می‌کنند.
وی افزود: حتی در برخی از شهرستان‌های اطراف تهران مانند کرج و شهر ری با وجود بالا بودن آسیب‌ها و خطرات احتمالی، حتی یک مرکز حمایت از کودکان کار و خیابان نیز وجود ندارد. وی گفت: حدود چهار هزار کودک کار و خیابان در تهران، کرج و شهر ری شناسایی شده و این در حالی است که نوسانات فصلی بر تعداد کودکان اثر می‌گذارد، بنابراین در برخی از فصل‌ها به مراتب تعداد آنها افزایش می‌یابد. این روانشناس، پیوستن به گروه‌های مختلف نابهنجار را از آسیب‌های جدی دانست که متوجه کودکان خیابانی است و گفت: این کودکان، حمایت و امنیت اجتماعی را در خانواده خود کسب نکرده‌اند. امان قرایی‌مقدم، آسیبشناس اجتماعی گفت: در این رابطه با 2 دسته مواجه هستیم؛ دسته اول کودکانی هستند که در خیابان زندگی کرده و بزرگ می‌شوند و سرپرست و مسؤولی ندارند که به آنان کودکان خیابانی اطلاق می‌شود و دسته دوم کودکانی هستند که در خیابان مشغول به کارند و والدین دارند که به آنان کودکان کار گفته می‌شود.وی گفت: این نکته را نیز باید در نظر گرفت که این کودکان از نظر نوع سرپرستی با یکدیگر متفاوت هستند و به سه دسته «بیسرپرست، تکسرپرست و بدسرپرست» تقسیم می‌شوند. در این میان اگرچه فعالیت NGOهای فعال در این زمینه نور امیدی است اما به طور حتم راه‌حل نهایی و اصلی نیست چون در ایران توان نهادی‌های غیر دولتی محدود است. برای حل معضل کودکان کار و خیابان نیاز به برنامه‌ریزی گسترده است و این برنامه‌ها باید در اولویت حوزه سیاستگذاری و مدیریت کشور قرار گیرد تا شاید در آینده کمتر شاهد وجود افرادی چون بیجه باشیم. ارسال نظر
پربیننده