شما در کارنامه‌تان آثار مختلفی دارید، می‌خواهم در ابتدا بدانم آثاری که خلق کردید تا چه اندازه بر اساس پیشنهادات و چقدر دغدغه خودتان بوده است؟
من هیچ کدام از کارهایم را بر اساس پیشنهادات نساختم و تمام آنها برگرفته از ذهن و علاقه خودم بوده است و نگارش آنها را نیز خودم به عهده داشته‌ام، همانند مجموعه «کلاه پهلوی» که در حال حاضر مرحله فیلمبرداری را طی می‌کند.
شما پیش‌تر «کیف انگلیسی» را که آن هم مربوط به تاریخ معاصر بود ساخته‌اید. اصلا این علاقه به تاریخ از کجا ناشی می‌شود؟
ببینید این علاقه به تاریخ زمانی به وجود می‌آید که ما به فکر شناخت هویت ملی باشیم. اینکه هویت ملی چه بوده و چگونه می‌توانسته باشد و چه چیزهایی از آن خوب بوده و چه قسمت‌هایی از آن در طول زمان تحت تاثیر شرایط بیرونی قرار گرفته است. چون جهان به سمت تکنولوژی و دیجیتالی شدن پيش می‌رود و تغییرات و تحولات در مدت بسیار کوتاهی اتفاق می‌افتد.به‌طور مثال در حال حاضر در عرض 4 یا 5 ماه شاهد دگرگونی‌های عجیب و غریب در زندگی مردم بوده و ما هم متاثر از این تحولات هستیم، حالا دیر یا زود این اتفاق می‌افتد. بنابراین یک مرتبه گسست زیاد و عمیقی بین نسل کنونی و گذشته به وجود می‌آید و این گسست ممکن است نوعی انزوا و دوری از مطالب فرهنگی را که در طول تاریخ کشورمان داشتیم به همراه داشته باشد. پس لازم است از طریق به تصویر کشیدن تاریخ در رسانه این گسست‌ها را کم کرد.
دیدگاه من هم برای پرداخت به مسائل تاریخی بیشتر از این زاویه است.
در آثار شما شاهد این بودیم که بیشتر از اینکه به مسائل سیاسی دوران تاریخی بپردازید، مسائل دراماتیک را در بستر همین تاریخ به تصویر کشیده‌اید، چرا؟
ببینید بخش اصلی تاریخ، وقایع سیاسی است که در دوران‌های مختلف اتفاق افتاده ولی این مسائل برای مخاطب مجموعه‌های تلویزیونی خشک و بی‌روح است. شاید ماجراهای سال 1332 و اتفاقات سیاسی آن دوران برای اهل تحقیق جالب باشد ولی قطعا این مسائل برای مردم عامی چندان جالب نیست، چون بیشتر مربوط به مبارزات سیاسی و مخالفت‌هایی علیه دولت وقت دکتر مصدق بوده است ولی اگر این دوران به شکل فیلم برای مردم روایت شود جذاب‌تر از خواندن آن یا گوش کردن اتفاقات آن دوران به شکل مستند خواهد بود و از آنجایی که در قالب فیلم نمی‌توانیم تنها وقایع و اتفاقات سیاسی آن زمان، کشمکش ها، مبارزات، رفت و آمدها، پروتکل‌ها، جلسات دیپلماتیک و ... را به تصویر بکشیم پس باید درام را نیز وارد این روایت‌ها کنیم.
و جالب اینجاست که شما خیلی روی شخصیت‌های تاریخی تکیه نمی‌کنید و بیشتر تاریخ و وقایع تاریخی را مدنظر دارید.
این کار سخت است چون مثلا اگر بخواهیم درباره زندگی دکتر مصدق فیلمی بسازیم، نمی‌توانیم خیلی وارد حریم زندگی اش شویم، به طور مثال شاید دکتر مصدق در طول زندگی خود عاشق شده باشد، پس نمی‌توان آن را به تصویر کشید چون ممکن است خانواده‌اش معترض شوند و از آنجایی که نمی‌توان به این نوع از مسائل زندگی یک شخصیت تاریخی که بار دراماتیک دارد پرداخت، پس این فیلم به یک اثر خشک و به دور از درام تبدیل می‌شود و همانطور که قبلا اشاره کردم برای مخاطب جذاب نخواهد بود.پس ما هنوز به آن مرحله از باور ملی و عمومی نرسیده‌ایم که یک فیلمساز بتواند در زندگی یک شخصیت تاریخی تا آنجایی که تشخیص می‌دهد دخل و تصرف کند.به همین خاطر اگر تاریخ و فراز و نشیب‌هایش را در زندگی مردم آن دوران و تاثیراتش روی آنها مدنظر قرار دهیم، خود به خود می‌توان داستان را دراماتیک‌تر کرده و مورد پسند مردم ساخت.
خب این بار دراماتیک داستان‌های شما در بستر تاریخ چگونه شگل می‌گیرد؟
ببینید اگر موقعیت زمان درست شناخته شود، ایجاد حوادث فرعی اتفاق پیچیده‌ای نیست چراکه روابط بر اساس علت و معلولی به وجود می‌آید، مثلا اگر کسی به گوش دیگری بزند، طرف مقابل به نسبت شخصیتی که دارد ممکن است جواب او را با یک سیلی بدهد یا بگذرد و برود البته این یک مثال دم‌دستی است.
بنابراین تنها لازم است که محیط و آدم‌هایش به درستی شناسایی شوند، در نهایت حوادث فرعی ناشی از کنش‌ها و واکنش‌های شخصیت‌ها خود به خود به وجود می‌آیند و خیلی لزومی به پیدا کردن آنها نیست.
ولی متاسفانه ما در این عرصه هنوز به سطح بالایی نرسیده‌ایم؛ یعنی شناخت از موقعیت فیلمنامه و پرداخت صحیح به شخصیت‌ها و ایجاد یک موقعیت درام منطقی. در واقع همان ضعف فیلمنامه که سال‌هاست از آن رنج می‌بریم.
ضعف در فیلمنامه در اکثر کارهای نمایشی وجود دارد و ما زمانی می‌توانیم این ضعف و اشکالات را برطرف کنیم که در وهله اول نویسنده زمان زیادی را زندگی کرده باشد و طی این سال‌ها تجربه‌هایی کسب کرده باشد. یعنی ما نمی‌توانیم از نویسنده‌ای 30ساله که با مسائل روز 10 سال اخیر خود مواجه بوده و شاید تنها از دولت هشتم آن هم به شکل ناقص، نکاتی در بک‌گراند و حافظه اش دارد، انتظار داشته باشیم که بتواند این کار را انجام دهد حداقل در جامعه ما این‌طور است چون پیشینه سیستماتیک در درام‌نویسی نداریم.
شاید این فیلمساز 30 ساله بتواند رابطه عاشقانه بین پسر و دختری را در شرایط روز جامعه بنویسد ولی اگر بخواهد بیشتر از این جلو برود باید عمر بیشتری کرده باشد و در این سال‌ها افراد زیادی را دیده باشد و با آنها حرف زده باشد و به چاشنی و مزه مقوله تاریخ نزدیک شده باشد، اگرنه این نوشته بیشتر به یک نوشته تخیلی نزدیک می‌شود و داستانش تنها کلاه و کراوات، بیرون گذاشتن موی سر خانم‌ها و در نهایت ساخت دکور و ... می‌شود. به نظر من با در نظر گرفتن این مسائل ساخت یک اثر تاریخی امکان‌ناپذیر است.
متاسفانه مدتی است آثار تاریخی‌ای که ساخته می‌شوند برخی وقایع در آنها تحریف شده هستند تا جایی که گاهی گلایه افراد فرهیخته تاریخی، مذهبی و ... را برمی‌انگیزند، می‌خواهم تا حدود زیادی از اهمیت وفادار بودن به مستندات تاریخی در اینگونه آثار برایمان بگویید.
من خیلی نمی‌توانم درباره آثار تاریخی ساخته شده نظری بدهم چون واقعا خیلی پیگیر آنها نیستم، اما به نظر من برای رسیدن به مستندات باید همه چیز مهیا باشد که مهم‌ترین بخش آن مربوط به مساله مالی است چون باید امکانات لازم فراهم باشد تا مستندات را در هر تاریخی بتوانیم بازسازی کنیم.
جدا از مستندات و منابع ثبت شده تاریخی، تا به حال شده از خاطرات مردم هم استفاده و آنها را در کارتان اعمال کنید؟
بله، اتفاقا گاهی که برای تحقیق به شهرستان‌ها می‌روم با افراد زیادی روبه‌رو می‌شوم که خاطراتشان را برایم تعریف می‌کنند و جالب اینجاست که از ما می‌خواهند این قضایا را در قصه‌مان اعمال کنیم .
فکر می‌کنید چرا پرداختن به تاریخ برای همه جذاب است؛ چه برای فیلمساز و چه مخاطب؟
برای من تنها علاقه نیست بلکه یک ضرورت است، چون احساس می‌کنم نسل حاضر به مسائلی که در گذشته رخ داده نیاز دارد و از آنجایی که خیلی اهل کتاب نیستند و اینترنت و مطالب ساندویچی شده را ترجیح می‌دهند و به نظر، این نسل خیلی فرصت ندارد و می‌خواهد از 18 سالگی تخصص بیاموزد و درآمد هم داشته باشد، پس نیاز دارد کسانی از طریق تلویزیون و سینما و با حساسیت‌های بیشتر این آثار را به عنوان مراجع تصویری خلق کنند تا راهی پیش پای جوانان برای کسب تجربه بیشتر باشد که با دیدن آنها احساس کنند چیزی به دست آورده‌اند چون نسل جوان برای حضور در حوزه کار و زندگی نیاز به تجربه دارد، این تجربه با مطالعه تاریخ می‌تواند کسب شود. تاریخ در کنار درام جذاب است
شما در کارنامه‌تان آثار مختلفی دارید، می‌خواهم در ابتدا بدانم آثاری که خلق کردید تا چه اندازه بر اساس پیشنهادات و چقدر دغدغه خودتان بوده است؟
من هیچ کدام از کارهایم را بر اساس پیشنهادات نساختم و تمام آنها برگرفته از ذهن و علاقه خودم بوده است و نگارش آنها را نیز خودم به عهده داشته‌ام، همانند مجموعه «کلاه پهلوی» که در حال حاضر مرحله فیلمبرداری را طی می‌کند.
شما پیش‌تر «کیف انگلیسی» را که آن هم مربوط به تاریخ معاصر بود ساخته‌اید. اصلا این علاقه به تاریخ از کجا ناشی می‌شود؟
ببینید این علاقه به تاریخ زمانی به وجود می‌آید که ما به فکر شناخت هویت ملی باشیم. اینکه هویت ملی چه بوده و چگونه می‌توانسته باشد و چه چیزهایی از آن خوب بوده و چه قسمت‌هایی از آن در طول زمان تحت تاثیر شرایط بیرونی قرار گرفته است. چون جهان به سمت تکنولوژی و دیجیتالی شدن پيش می‌رود و تغییرات و تحولات در مدت بسیار کوتاهی اتفاق می‌افتد.به‌طور مثال در حال حاضر در عرض 4 یا 5 ماه شاهد دگرگونی‌های عجیب و غریب در زندگی مردم بوده و ما هم متاثر از این تحولات هستیم، حالا دیر یا زود این اتفاق می‌افتد. بنابراین یک مرتبه گسست زیاد و عمیقی بین نسل کنونی و گذشته به وجود می‌آید و این گسست ممکن است نوعی انزوا و دوری از مطالب فرهنگی را که در طول تاریخ کشورمان داشتیم به همراه داشته باشد. پس لازم است از طریق به تصویر کشیدن تاریخ در رسانه این گسست‌ها را کم کرد.
دیدگاه من هم برای پرداخت به مسائل تاریخی بیشتر از این زاویه است.
در آثار شما شاهد این بودیم که بیشتر از اینکه به مسائل سیاسی دوران تاریخی بپردازید، مسائل دراماتیک را در بستر همین تاریخ به تصویر کشیده‌اید، چرا؟
ببینید بخش اصلی تاریخ، وقایع سیاسی است که در دوران‌های مختلف اتفاق افتاده ولی این مسائل برای مخاطب مجموعه‌های تلویزیونی خشک و بی‌روح است. شاید ماجراهای سال 1332 و اتفاقات سیاسی آن دوران برای اهل تحقیق جالب باشد ولی قطعا این مسائل برای مردم عامی چندان جالب نیست، چون بیشتر مربوط به مبارزات سیاسی و مخالفت‌هایی علیه دولت وقت دکتر مصدق بوده است ولی اگر این دوران به شکل فیلم برای مردم روایت شود جذاب‌تر از خواندن آن یا گوش کردن اتفاقات آن دوران به شکل مستند خواهد بود و از آنجایی که در قالب فیلم نمی‌توانیم تنها وقایع و اتفاقات سیاسی آن زمان، کشمکش ها، مبارزات، رفت و آمدها، پروتکل‌ها، جلسات دیپلماتیک و ... را به تصویر بکشیم پس باید درام را نیز وارد این روایت‌ها کنیم.
و جالب اینجاست که شما خیلی روی شخصیت‌های تاریخی تکیه نمی‌کنید و بیشتر تاریخ و وقایع تاریخی را مدنظر دارید.
این کار سخت است چون مثلا اگر بخواهیم درباره زندگی دکتر مصدق فیلمی بسازیم، نمی‌توانیم خیلی وارد حریم زندگی اش شویم، به طور مثال شاید دکتر مصدق در طول زندگی خود عاشق شده باشد، پس نمی‌توان آن را به تصویر کشید چون ممکن است خانواده‌اش معترض شوند و از آنجایی که نمی‌توان به این نوع از مسائل زندگی یک شخصیت تاریخی که بار دراماتیک دارد پرداخت، پس این فیلم به یک اثر خشک و به دور از درام تبدیل می‌شود و همانطور که قبلا اشاره کردم برای مخاطب جذاب نخواهد بود.پس ما هنوز به آن مرحله از باور ملی و عمومی نرسیده‌ایم که یک فیلمساز بتواند در زندگی یک شخصیت تاریخی تا آنجایی که تشخیص می‌دهد دخل و تصرف کند.به همین خاطر اگر تاریخ و فراز و نشیب‌هایش را در زندگی مردم آن دوران و تاثیراتش روی آنها مدنظر قرار دهیم، خود به خود می‌توان داستان را دراماتیک‌تر کرده و مورد پسند مردم ساخت.
خب این بار دراماتیک داستان‌های شما در بستر تاریخ چگونه شگل می‌گیرد؟
ببینید اگر موقعیت زمان درست شناخته شود، ایجاد حوادث فرعی اتفاق پیچیده‌ای نیست چراکه روابط بر اساس علت و معلولی به وجود می‌آید، مثلا اگر کسی به گوش دیگری بزند، طرف مقابل به نسبت شخصیتی که دارد ممکن است جواب او را با یک سیلی بدهد یا بگذرد و برود البته این یک مثال دم‌دستی است.
بنابراین تنها لازم است که محیط و آدم‌هایش به درستی شناسایی شوند، در نهایت حوادث فرعی ناشی از کنش‌ها و واکنش‌های شخصیت‌ها خود به خود به وجود می‌آیند و خیلی لزومی به پیدا کردن آنها نیست.
ولی متاسفانه ما در این عرصه هنوز به سطح بالایی نرسیده‌ایم؛ یعنی شناخت از موقعیت فیلمنامه و پرداخت صحیح به شخصیت‌ها و ایجاد یک موقعیت درام منطقی. در واقع همان ضعف فیلمنامه که سال‌هاست از آن رنج می‌بریم.
ضعف در فیلمنامه در اکثر کارهای نمایشی وجود دارد و ما زمانی می‌توانیم این ضعف و اشکالات را برطرف کنیم که در وهله اول نویسنده زمان زیادی را زندگی کرده باشد و طی این سال‌ها تجربه‌هایی کسب کرده باشد. یعنی ما نمی‌توانیم از نویسنده‌ای 30ساله که با مسائل روز 10 سال اخیر خود مواجه بوده و شاید تنها از دولت هشتم آن هم به شکل ناقص، نکاتی در بک‌گراند و حافظه اش دارد، انتظار داشته باشیم که بتواند این کار را انجام دهد حداقل در جامعه ما این‌طور است چون پیشینه سیستماتیک در درام‌نویسی نداریم.
شاید این فیلمساز 30 ساله بتواند رابطه عاشقانه بین پسر و دختری را در شرایط روز جامعه بنویسد ولی اگر بخواهد بیشتر از این جلو برود باید عمر بیشتری کرده باشد و در این سال‌ها افراد زیادی را دیده باشد و با آنها حرف زده باشد و به چاشنی و مزه مقوله تاریخ نزدیک شده باشد، اگرنه این نوشته بیشتر به یک نوشته تخیلی نزدیک می‌شود و داستانش تنها کلاه و کراوات، بیرون گذاشتن موی سر خانم‌ها و در نهایت ساخت دکور و ... می‌شود. به نظر من با در نظر گرفتن این مسائل ساخت یک اثر تاریخی امکان‌ناپذیر است.
متاسفانه مدتی است آثار تاریخی‌ای که ساخته می‌شوند برخی وقایع در آنها تحریف شده هستند تا جایی که گاهی گلایه افراد فرهیخته تاریخی، مذهبی و ... را برمی‌انگیزند، می‌خواهم تا حدود زیادی از اهمیت وفادار بودن به مستندات تاریخی در اینگونه آثار برایمان بگویید.
من خیلی نمی‌توانم درباره آثار تاریخی ساخته شده نظری بدهم چون واقعا خیلی پیگیر آنها نیستم، اما به نظر من برای رسیدن به مستندات باید همه چیز مهیا باشد که مهم‌ترین بخش آن مربوط به مساله مالی است چون باید امکانات لازم فراهم باشد تا مستندات را در هر تاریخی بتوانیم بازسازی کنیم.
جدا از مستندات و منابع ثبت شده تاریخی، تا به حال شده از خاطرات مردم هم استفاده و آنها را در کارتان اعمال کنید؟
بله، اتفاقا گاهی که برای تحقیق به شهرستان‌ها می‌روم با افراد زیادی روبه‌رو می‌شوم که خاطراتشان را برایم تعریف می‌کنند و جالب اینجاست که از ما می‌خواهند این قضایا را در قصه‌مان اعمال کنیم .
فکر می‌کنید چرا پرداختن به تاریخ برای همه جذاب است؛ چه برای فیلمساز و چه مخاطب؟
برای من تنها علاقه نیست بلکه یک ضرورت است، چون احساس می‌کنم نسل حاضر به مسائلی که در گذشته رخ داده نیاز دارد و از آنجایی که خیلی اهل کتاب نیستند و اینترنت و مطالب ساندویچی شده را ترجیح می‌دهند و به نظر، این نسل خیلی فرصت ندارد و می‌خواهد از 18 سالگی تخصص بیاموزد و درآمد هم داشته باشد، پس نیاز دارد کسانی از طریق تلویزیون و سینما و با حساسیت‌های بیشتر این آثار را به عنوان مراجع تصویری خلق کنند تا راهی پیش پای جوانان برای کسب تجربه بیشتر باشد که با دیدن آنها احساس کنند چیزی به دست آورده‌اند چون نسل جوان برای حضور در حوزه کار و زندگی نیاز به تجربه دارد، این تجربه با مطالعه تاریخ می‌تواند کسب شود. ارسال نظر
پربیننده