طعم ملس «پلو خورش»

پلو خورش/ هوشنگ مرادی‌کرمانی/ انتشارات معین الهام صالح: دوربین به دست می‌گیرند، اما نه برای عکاسی. اصلا، دوربینشان دوربین عکاسی نیست، دوربین دوچشمی است یا به عبارتی دوربین شکاری. دوربین‌های شکاری را به دست ‌می‌گیرند تا کمی تفریح کنند. آنها زن‌های کوچه احمدی هستند. اما دوربین شکاری به چه کارشان می‌آید؟ ریختن پول توی جوی است، اما زن‌های این کوچه، دل بزرگی دارند، دوربین را از «خانم جان» خریده‌اند تا ثواب کرده باشند. کاربرد این دوربین‌های شکاری چیست؟ زن‌ها دور از چشم بچه‌ها و شوهرها، به پشت بام می‌روند، آسمان و منظره‌های دوردست را تماشا می‌کنند، گاهی هم توی پشت بام‌ها همسایه‌ها را دید می‌زنند که زنانی مثل خودشان در حال پهن کردن رخت رو بند هستند. برخی مثل «ملی‌خانم» کاربردهای بهتری هم پیدا کرده‌اند. او دوربین را روی دکان نانوایی میزان می‌کند تا ببیند صف نانوایی شلوغ است یا خلوت. خب، طفلی! پا به سن گذاشته. پیری هم هزار درد دارد که یکی‌اش پادرد است. به این شکل، «ملی خانم» از پادرد بیشتر پیشگیری می‌کند. اینها ماجراهای یکی از داستان‌های کتاب «پلو خورش» نوشته «هوشنگ مرادی‌کرمانی» است. بقیه داستان‌ها هم شیرین‌اند. چرا اغراق؟ گاهی شیرین، گاهی تلخ. بدجور به دل می‌نشینند. انگار از دل برآمده‌اند. داستان‌هایی نه فقط از دل نویسنده، بلکه از دل اجتماع. همین جامعه‌ای که در آن می‌چرخیم؛ از همین کوچه‌ها، خیابان‌ها و چهارراه‌ها، درست مثل داستان «چهارراه». وقتی پسرک داستان «چهارراه» پشت شیشه اتومبیل بال‌بال می‌زند برای فروش فال یا وقتی راننده بی‌اعتنایی می‌کند، حتی زمانی‌که راننده، کلافه شیشه اتومبیل را پایین می‌کشد تا فال بخرد، مخاطب انگار با همه این تصاویر آشناست، انگار با حال و هوای کتاب و با موضوعات، یک آشنایی دیرینه دارد. تصاویر کتاب از جلوی چشم مخاطب، عبور می‌کنند همان‌طور که قطار هر روز از جلوی چشم‌های دخترک داستان «بهار» می‌گذرد. خاطره دست تکان دادن‌ها و آدم‌های پشت شیشه قطار از ذهن دخترک رخت برمی‌بندد اما خاطره پسربچه‌ای که روزی از پشت همین شیشه‌ها برای او آلوچه‌ای پرت کرده، هرگز از ذهن دختر رنگ نمی‌بازد. او هیچ وقت طعم ترش آلوچه را نمی‌چشد، آلوچه، جایی بین سبزه‌ها گم شده. حسرت به دل دختربچه‌ می‌ماند، همان‌طور که بر دل پسربچه داستان «توت». داستان‌ها حسرتی عجیب دارند اما نه از آن نوع حسرت‌ها که دل مخاطب را کباب کند، حسرت‌های آشنا که دردناک نیستند، تلخ نیستند، ملس‌اند. زبان ذهن را جمع می‌کنند، اما دقایقی بعد به حالت عادی بازمی‌گردانند و این داستان تنها «پلوخورش» ملس دنیا می‌شود.