«آناهیتا» به معنای «بانوی آب‌های بسیار روان و بسیار نورانی» است، آن‌طور که در کتب تاریخی آمده. از قرار در «معبد آناهیتا» چشمه‌ای بوده، سرچشمه جوی‌هایی مطبق و منطبق بر هم. یعنی که رودچه‌هایی پلکانی! «معبد خوش‌اسم، خوش‌رسم، اما مخروبه آناهیتا» به گفته اهل تحقیق، سند محکمی دال بر یکتاپرستی نیاکان ماست. عبادتگاهی دنج که اینک کنج شهر زیبای «کنگاور» واقع شده. من سه‌پنج روزی است اینجایم؛ عجیب با صفا مردمی دارد. درباره این شهر و این معبد، همین حد را داشته باشید تا اشاره کنم به «حیرتی درونی» شاید هم «کشفی اندرونی» که در این مسافرت فطرانه همدان و کرمانشاه بدان رسیده‌ام! آنی به یاد آورید «تخت جمشید» شیراز را! ایضا همین «بیستون» کرمانشاه را! شگفتا! مشرف بر هر دوی اینها، دشتی پهن است عجیب وسیع و حاصلخیز! دشتی سبز، دامنه‌وار و هموار که علی‌القاعده نباید کوهی داشته باشد، حکمت خدا، کوهی دارد بس بلندبالا! زندگی در مجاورت کوه همسایه با دشت، حاکی از سلیقه بسیار خوش ایرانیان ماضی است که دوست می‌داشتند تکیه‌شان بر شکوه کوه باشد، لیکن فرش زیر پای‌شان، دشتی سبزاسبز و هموار، پای همان کوه، چسبیده به همان کوه، وصل به همان کوه! این رشته کوه البرز خودمان، با آنچه قبل‌ها «قریه طهران» خوانده می‌شد، عاقبت، فاصله‌ها داشت نسبتا دور و دراز! بازار فعلی تهران یعنی همین محله گلوبندک و مسجد ارک را بنگرید! طهران قدیم، همین ناحیه بود به‌علاوه چند جایی کنار همین منطقه، لیکن فاصله‌اش با رشته کوه البرز، خیلی زیاد بود! الان را نگاه نکنید که «شهر تهران» و «کوه البرز» با هم وصلت کرده‌اند، آن‌هم بی‌آنکه خطبه عقدی، این وسط خوانده شده باشد! از این نکته که بگذریم؛ «البرز» فی‌الواقع «رشته‌کوهی دور و دراز» بوده و هست! این، خیلی فرق می‌کند با «کوه بیستون» یا «کوهی که پرسپولیس بدان تکیه زده»! این دو، در قیاس با البرز بزرگ، خیلی هم حالا عرض و طولی ندارند، لیکن از آنجا که در دشتی پهن واقع شده‌اند، لااقل ارتفاع نه چندان زیادشان، در دیده مخاطب، «خیلی مرتفع» جلوه می‌کند! دیروز غروب در «کوه بیستون» و مشخصا کنار اثر بر جای مانده از تیشه فرهاد عاشق، با خود زمزمه می‌کردم: «فرهادم و سوز عشق شیرین دارم، امید لقای یار دیرین دارم»! و «بیستون را عشق کند و شهرتش فرهاد برد»! بعضی مورخان، بر این باورند که اصلا و اساسا داستان «شیرین و فرهاد» ساختگی است، من اما حرفم چیز دیگری است. این قبیل حکایات، ساختگی هم باشد، باز هیچ چیز از عظمت «داستان راستان عشق و عاشقی» کم نمی‌کند. خود اما به این نکته رسیده‌ام؛ «قصه فرهاد کوه‌کن - بر خلاف خیلی افسانه‌های کاملا ساختگی دیگر که البته آنها هم فی حد ذاته فوق‌العاده زیبا هستند- تا حدی ریشه در واقعیت دارد، ولو نه به آن غلظت مشروحه و شدت مطروحه!» حتما فرهادی بوده! حتما شیرینی بوده! حتما عشقی بوده! حتما شرطی برای وصال بوده! حتمی بیستونی بوده! حتما تیشه‌ای بوده! چون به قصه عشق رسید این قلم، بگذار یک قلم دیگر هم روایت کنم؛ «لیلی» و «مجنون». «لیلی و مجنون» اما از قرار «افسانه» است. این را حتی خود شاعر نیز غیرمستقیم اشاره‌ای کرده! بخوانید این «نظامی» را که الحق «گنجوی» است! گنج است! گنجینه است! گنج‌نامه است! این «گزینه نظامی ما» بر خلاف آن «گزینه نظامی اوباما» هرگز «لاف در غریبی» نیست؛ از قضا کاملا قریب، آشنا و ملموس است. اساسا قصه عشق، «قصه محسوس» است! گذشته از این کنایه، من اما متحیر مانده‌ام که یک افسانه یحتمل خیالی را چقدر زیبا، چقدر عالی و چقدر واقعی از کار درآورده این حضرت نظامی. درود و رحمت خداوند بر او باد و ذوق و هنرش! بلندآوازه شاعری بود شاهد! اهل شهد شیرین شهود! القصه! «مجنون» بعد از عمری دربه‌دری دنبال «لیلی» آخر سر، چه می‌بیند و چه می‌شنود نمی‌دانم لیکن خوب می‌دانم بنا می‌کند به این جواب: «تو پنداری که من لیلی پرستم؟ من آن «لیلای لیلی» می‌پرستم!» درس، درس عرفان است و معرفت، و کلاس، کلاس عشق است و جنون!طرفه حکایتی است؛ روزی مجنون دگری به کوی لیلای دیگری می‌رسد و ظاهرا قراری هم در کار بوده! صبح علی‌الطلوعی، سحری بوده گویا!
«معشوقه» اما بنا داشت متنبه کند «عاشق» را چون بر این داعیه بود؛ «او فقط حرف عشق را می‌زند!» زین سبب به عمد، اندکی دیرتر سر قرار حاضر می‌شود و... آری! مشاهده می‌کند «عاشق» با آن همه لاف گزاف، گرفته خوابیده! عقل می‌کند و از جیب دامنش، چند تا گردو درمی‌آورد، آرام می‌گذارد کف دست طرف! ساعاتی بعد «عاشق مدعی» آشفته و سراسیمه از خواب بلند می‌شود و با خود نجوا می‌کند؛ «تو همین به درد گردو می‌خوری و گردوبازی، نه عشق بازی!» این همه را گفتم تا اشاره کنم به نکته‌ای، حال که «رمضان‌الکریم» هم تمام شده؛ «کی و کجا، ما با خدای خود، قراری گذاشته‌ایم، «حضرت دوست» خلف وعده کرده؟! جز این بوده که علی‌الدوام زودتر از ما، حاضر بوده سر قرار؟! کلی هم نازمان را خریده؟! خداوند، کی و کجا مثل این «عاشق ادعایی» وقت قرار، خوابش برده؟! خداوند، کی و کجا مثل این «معشوق سختگیر» این‌همه اذیت‌مان کرده؟! این وسط، اگر «قضا»یی هم شده، «نماز صبح» من و ما بوده، نه «اذان خدا»... که خدا، همیشه خدا، سر قرارش بوده، هست و خواهد بود. حتما خدایی هست! حتما خدایی هست که به وقتش، عاشق‌تر از «فرهاد» می‌شود، به وقتش معشوق‌تر از «شیرین»! خدا خواهد رساند به ما «یوسف فاطمه» را. این همه جدایی، برای شیدایی‌تر کردن «سپیده وصل» است! خداوند منان، خانه آخرالزمانی بشریت را تنها و تنها رو به «خورشید» بنا خواهد کرد! ما اینجا نوشته خود را - خواه عاشقانه باشد، خواه عاقلانه- امام زمانی تمام می‌کنیم، آنجا در جوار «سعدآباد» به بعضی‌ها برمی‌خورد! بگذار بربخورد... که انتقام «قاسم» و «عبدالله» همان به با «شمشیر حسن‌بن‌علی در جنگ جمل» گرفته شود! خدای را حمد که این نوشته دلی هم، دست آخر، امام زمانی تمام شد! «فرهاد» واقعیت باشد یا خرافه، «سوز عشق شیرین» در قلب ما جاودانه خواهد ماند! یک بار دیگر «تیتر» را بخوانید! «بیستون ظلم» با «برگه انشای بدون ضمانت اجرا» ریشه‌کن نخواهد شد؛ «تیشه» لازم دارد! «تیشه‌ای جز تیشه فرهاد»! تبر ابراهیم، ذوالفقار علی، شمشیر سیدالشهدا، علم علمدار... گفتم که! «شمشیر حسن‌بن‌علی در جنگ جمل»!
حسین قدیانی، شهر کنگاور ۳۰ تیر ۱۳۹۴