سمیه همایون‌روز
آقای تایرمن! برخی صاحبنظران معتقدند آمریکا برای خروج از بحران منطقه‌ای نیازمند مذاکره با ایران است و این نیاز، ایالات متحده را ملزم به تغییر ساختار در سیاستگذاری خارجی خود می‌کند.آیا رفتار باراک اوباما نظیرارسال پیام نوروزی خطاب به ملت و دولت ایران و اعلام آمادگی برای حضور فعال در مذاکرات هسته‌ای گروه کشورهای 1+5 با تهران نشان دهنده این موضوع است که آمریکا این واقعیت و نیاز را درک کرده و پذیرفته است؟
اخیرا در مقاله‌ای تحت عنوان «ضرورت اقدام شجاعانه در قبال ایران» به بررسی تفصیلی روابط ایران و آمریکا پرداختم و پیشنهادات یا بهتر بگویم، انجام برخی اقدامات دیپلماتیک را به طرف آمریکایی توصیه کردم. با توجه به این موضوع، آنچه را که رئیس‌جمهور اوباما تاکنون انجام داده تغییری مفید و سازنده در بیان و الفاظ ارزیابی می‌کنم که به واقع نسبت به رئیس‌جمهور جورج بوش و دیگر رؤسای جمهور پیش از وی تغییر عمده‌ای محسوب می‌شود. از این رو اقدام مهم اوباما، هدف و نیت وی را به نمایش می‌گذارد که علاوه بر «احترام» (وی برای طرف ایرانی) نشان می‌دهد ایالات متحده قصد پیشروی و حرکت بر مبنای تهدید را ندارد.
همه مواردی که عنوان کردم پیش از این در پیام نوروزی اوباما و نیز سخنرانی وی در پارلمان ترکیه بیان شد و این گام بسیار مهمی تلقی می‌شود. با این حال به عقیده من اوباما باید اقدام موثری انجام دهد.
به بیانی دیگر بسیار حائز اهمیت است که آمریکا گام بیشتری بردارد چراکه ما کشوری قدرتمندتر، بزرگ‌تر و ثروتمندتر هستیم و با توجه به همین موقعیت در راستای کاهش تنش و خصومت طولانی مدت در روابط دو کشور، برداشتن گام‌های قاطع‌تر بر عهده آمریکاست. به این منظور سه پیشنهاد را مطرح کرده‌ام:
نخست گفت‌وگو درباره مشکلات البته با به کارگیری دیپلماسی است و دوم لغو تحریم‌های یکجانبه اقتصادی آمریکاست که بر سر برنامه هسته‌ای بر ایران اعمال شده و نیز آزادسازی دارایی‌های ایرانی‌ها و گام سوم عادی‌سازی روابط است که گزینه آخر می‌تواند شامل تبادل سفرا میان دو کشور باشد. به عقیده من با اعمال سه اقدام عنوان شده جدیت‌مان را درباره تمایل به عادی‌سازی روابط به ایران نشان می‌دهیم. در عین حال می‌توانیم در زمینه دیگر مسائل مورد توجه نظیر مساله هسته‌ای، حقوق بشر، رابطه با اسرائیل و دیگر موضوعات به پیشرفت دست یابیم.
شما در بخشی از گفته‌های خود از لغو تحریم به عنوان یک گام در بهبود روابط واشنگتن و تهران نام بردید. با توجه به اینکه تاکنون سه قطعنامه تحریم علیه ایران به تصویب رسیده، تاثیرگذاری و کارآمدی آنها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
اگر هدف از این تحریم‌ها تغییر رفتار ایران بوده آن‌هم آن دسته از رفتارهایی که ما نمی‌پسندیم، به نظر من تحریم‌ها موثر نبوده‌اند البته این بدان معنی نیست که آسیبی هم به همراه نداشته، با این حال طبق تحلیل‌های اقتصادی که انجام داده‌ام، تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران چندان گسترده و عظیم نبوده است.
البته بیان این نکته ضروری است که سیاست اعمال تحریم در بیشتر موارد به عنوان سیاست ضعیفی عمل کرده و در واقع توهین به کشوری بوده که نسبت به دیگر کشورهایی که ما با آنها دارای پیوندهای دیپلماتیک و اقتصادی هستیم، چندان متفاوت رفتار نمی‌کرده بنابراین حتی اگر با برخی سیاست‌های کشوری مخالف هستیم و آنها مطابق میل ما رفتار نمی‌کنند نباید به دنبال تنبیه و مجازات آن كشور باشیم. با توجه به این موضوع به زعم من باید همه تحریم‌ها لغو شوند؛ تحریم‌هایی که بر روابط تجاری اعمال شده و در کل همه تبادلات عادی اعم از تجاری و غیر تجاری میان دو کشور باید آزاد باشد چراکه از این طریق به درک بهتری از یکدیگر می‌رسیم و این به نفع همه خواهد بود، حتی ایران می‌تواند قطعات یدکی مورد نیاز حمل و نقل هوایی خود را تامین کند.
رفتار اروپا را در قبال تحریم‌ها چگونه تحلیل می‌کنید؟ به نظر شما کشورهای اروپایی در تحریم ایران صادقانه با آمریکا همراهی کرده‌اند؟
اروپایی‌ها عموما در روابط خود با ایران دارای رویکرد بازتری هستند و همچنین پیوندهای دیپلماتیک و تجاری با ایران برقرار کرده‌اند با این همه برخی کشورهای اروپایی نگران برنامه هسته‌ای ایران هستند از این رو به‌طور گسترده‌ای با آمریکا و شورای امنیت سازمان ملل متحد همکاری می‌کنند. البته گفتنی است بسیاری از اتفاقاتی که در روابط ایران و آمریکا رخ داده در روابط آنها با تهران وجود نداشته، به عنوان نمونه آمریکا در چند دهه گذشته دولت منتخب محمد مصدق،
نخست وزیر وقت ایران در سال 1953 را سرنگون کرد، از رژیم سرکوبگر پهلوی حمایت کرد، کوشید برای سه دهه جمهوری اسلامی را با اعمال تحریم‌ها منزوی و سرکوب کند، از صدام حسین در جنگ هشت ساله علیه ایران حمایت کرد و در همه این سال‌ها استراتژی تغییر رژیم از طریق «اقدامات پنهان» در داخل ایران را دنبال کرد که این اقدامات به ظنین شدن ایران نسبت به آمریکا انجامیده است. البته ایرانی‌ها اقداماتی مثل گروگانگیری سفارت آمریکا در 1979 انجام دادند، آمریکا را شیطان بزرگ نامیده‌اند و پرچم آمریکا را به آتش کشیده‌اند از این رو ضروری است دو کشور تاریخ روابط دوجانبه خود را به بحث و بررسی بگذارند. این در حالی است که رابطه اروپا با ایران چنین نبوده، هر چند آنها نیز با برنامه هسته‌ای ایران مشکل دارند اما این موضوع به اندازه رابطه واشنگتن با تهران جدی و خصمانه نیست بنابراین برای همه کشورهای اروپایی و بازیگران مهم منطقه‌ای، کلید واقعی برای برقراری پیوند بهتر با ایران، بهبود روابط دوجانبه است.
آقای تایرمن! در بخشی از صحبت‌های خود به ارائه ضمانت امنیتی به تهران اشاره کردید. با توجه به توانمندی‌های دفاعی ایران و پیشرفت‌های اخیر آن در حوزه نظامی و همچنین نفوذ و نقش کلیدی ایران در منطقه، به نظر شما این استدلال درست است که جمهوری اسلامی در چنین شرایطی به ضمانت امنیتی نیاز دارد؟
معتقدم با توجه به مشکلات موجود در روابط دو کشور که سال‌ها از آن می‌گذرد، ارائه ضمانت امنیتی گام دیپلماتیک مهمی محسوب می‌شود. آمریکا اغلب ایران و امنیت آن را تهدید می‌کند و طبق برخی گزارش‌ها، سعي دارد عملیات مخفی در خاک ایران انجام دهد بنابراین این تهدیدها باید کنار گذاشته شود. به بیانی دیگر، ضروری است آمریکا شفاف و صریح اعلام کند که قصد ندارد بدون دلیل به ایران حمله کند و به تکرار تهدیدهایی نظیر اینکه همه گزینه‌ها از جمله اقدام نظامی روی میز قرار دارد، ادامه دهد. این لفاظی‌ها باید تغییر کند و واشنگتن باید شفاف بیان کند که علاقه‌مند به تغییر رژیم در جمهوری اسلامی نیست، اما در این میان بیان نکته دیگری ضروری است و آن اینکه بودجه نظامی ایران در مقایسه با آمریکا اندک است و این موضوع هم خوب و هم بد تلقی می‌شود، از این جهت که این موضوع نشان می‌دهد ایران هزینه زیادی صرف نظامی‌‌گری نمی‌کند و در کل از غیرنظامی شدن استقبال می‌کند و بعد از این منظر که عدم توازن عظیمی در روابط دو کشور به وجود می‌آید چراکه آمریکا نفوذ نظامی گسترده بسیاری در منطقه دارد و همانطور که بارها نشان داده، می‌تواند از آن استفاده کند هر چند این مورد به‌خاطر حوادث عراق محدودتر شده اما این به معنای پایان اقدام نظامی در منطقه نیست. بنابراین یکسری مسائل میان دو کشور باید مورد بحث قرار گرفته و همکاری شفافی میان همه بازیگران منطقه‌ای صورت گیرد.
اوباما هم در دوران رقابت‌های انتخاباتی و هم پس از برگزیده شدن به عنوان رئیس‌جمهور بر تمایل خود برای گفت‌وگوی بدون پیش شرط با تهران به منظور پایان دادن به سه دهه خصومت میان دو کشور تاکید کرده است اما به نظر می‌رسد دولت جدید آمریکا عملا رویکرد دولت پیشین را در قبال ایران دنبال می‌کند که در تضاد با شعار «تغییر» اوباماست. به عنوان نمونه می‌توان از اقدام اخیر اوباما در تمدید یکساله تحریم‌هایی که از سال 1995 بر ایران تحمیل شده نام برد یا تاکید وی بر تصمیم واشنگتن برای نصب سیستم سپر دفاع موشکی در جمهوری چک و لهستان در صورت آنچه وی «تداوم تهدید ایران» خواند.علت این تناقض در رفتار و گفتار اوباما چیست؟ به نظر شما آیا این تناقض‌گویی ناشی از فشار داخلی بر اوباما نیست؟ در این صورت آیا وی توانایی مقابله با این فشارها و عملی کردن شعارهایش را دارد؟
سوال خوبی است. دو موضوع در اینجا مطرح است؛ نخست اینکه تغییر سیاست آن‌هم سیاستی که عمیقا در دولت حاکم است، زمان می‌برد بنابراین تمدید تحریم‌ها اقدامی موقتی و اتوماتیک محسوب می‌شود که نشان می‌دهد در این مرحله دولت هنوز آماده لغو تحریم‌ها نیست و برای این کار به زمان بسیار و نیز مباحث مفصل در داخل سیستم دولتی آمریکا نیاز دارد در نتیجه دولت ایران نباید تمدید تحریم‌ها را به عنوان اقدامی خصمانه از سوی دولت اوباما تلقی کند، سه دهه خصومت در مدت زمانی کوتاه حل و فصل نمی‌شود. این موضوع درباره سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپای شرقی هم صدق می‌کند.در عین حال، اوباما علاقه خود را برای کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای نشان داده که این مسائل در طول زمان تغییر می‌کند، اما بحثی در آمریکا بویژه در دولت واشنگتن وجود دارد درباره اینکه چه سیاستی باید در قبال ایران دنبال شود. در این میان لابی‌های حامی صهیونیسم بسیار قدرتمند هستند و برخی سیاست‌ها را به دولت آمریکا دیکته می‌کنند، آنها خواستار تداوم سیاست بوش در قبال ایران و تغییر رفتار این کشور و نیز پایبندی تهران به درخواست‌های بین‌المللی و در غیر این صورت اعمال تحریم علیه ایران هستند، اما به عقیده من سیاست تحریم با ناکامی روبه‌رو شده و باید تغییر کند به علاوه اقدام نظامی نیز امکانپذیر نیست و هیچ رئیس‌جمهوری در آمریکا خواهان دنبال کردن این سیاست نیست. بنابراین نتیجه می‌گیریم که باید به سوی عادی‌سازی روابط گام برداریم. امیدوارم دولت اوباما در این مسیر قدم گذارد چرا که سیاست‌های گذشته ناکام مانده و ناکارآمد بوده‌اند.
همانطور که می‌دانید دو طيف سیاسی اصولگرا و اصلاح‌طلب در ایران وجود دارد، آیا آمریکا در مناسبات خود با ایران کانال‌های موازی و فرعی با گروه‌های اصلاح‌طلب را ترسیم می‌کند؟
نمی‌دانم کانال موازی وجود دارد یا خیر. بسیاری از آمریکایی‌ها و تحلیلگران سیاسی مثل من با ایرانی‌ها تماس دارند؛ یا آنها به آمریکا سفر می‌کنند یا ما به عنوان مثال برای حضور در برخی کنفرانس‌ها عازم ایران می‌شویم.ما با هر دو، هم اصولگرایان و هم اصلاح‌طلبان گفت‌وگو می‌کنیم که این کانال دیپلماتیک محسوب نمی‌شود بلکه صرفا گفت‌وگو است. بحث دیگری که مطرح است اینکه ما از یک طرف خواستار رابطه با همتایان خود هستیم تا با دیدگاه‌های آنها درباره جهان آشنا شویم و از طرف دیگر به یک دولت کارآمد و قدرتمند نیاز داریم تا برای برقراری ارتباط اقدام کند در نتیجه دولت اوباما از برقراری رابطه با دولتی که محبوب و قدرتمند باشد، استقبال می‌کند چراکه راه موفقیت در این زمینه قدرتمند بودن دو طرف است. بنابراین حضور یک دولت قدرتمند و محبوب مهم‌تر است از اینکه رئیس‌جمهور احمدی‌نژاد باشد يا فرد ديگري.
فکر می‌کنم، می‌توانیم بدون توجه به اینکه چه کسی قدرت را در دست می‌گیرد به سوی روابط بهتر حرکت کنیم. به عنوان مثال، چه کسی رابطه آمریکا با چین را تغییر داد؟ هیچ کس فکر نمی‌کرد نیکسون بتواند روابط با چین را تغییر دهد اما وی این کار را انجام داد، چراکه هر دو ما قدرتمند بودیم.همین امر درباره ریگان و گورباچف هم صدق می‌کرد. نمونه‌های بسیاری در سراسر جهان وجود دارد بنابراین می‌توانید پیش‌بینی کنید که چه کسانی می‌توانند این کار را انجام دهند، کسانی که ظرفیت تغییر را دارند از این رو مهم نیست که چه کسی به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب می‌شود.
آیا آمریکا باید قبل از انتخابات به تغییرات خود دست بزند یا بعد از انتخابات؟ چرا؟
اوباما در پیام نوروزی خودش سیگنالی شفاف را ارسال کرد که خواستار تغییر در روابط است و این امر همانطور که گفتم زمان می‌برد، شاید به آرامی پیشروی می‌کند اما در نهایت ادامه می‌یابد. وی نشان داده خواستار تغییر است و ایجاد تغییر به انتخابات ریاست جمهوری در ایران بستگی ندارد از جمله می‌توان به پیوستن آمریکا به مذاکرات هسته‌ای اشاره کرد که خواستار شفافیت ایران و پایندی به تعهداتش در قبال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است. البته فکر می‌کنم اتخاذ اقدامات شجاعانه نظیر لغو تحریم قرار است شش هفته آینده رخ دهد که پیش از انتخابات ریاست جمهوری در ایران است زیرا اقداماتی نظیر این مورد زمان زیادی می‌برد و مباحث بسیاری در دولت بر سر آن انجام می‌شود اما فکر می‌کنم اگر ایران بتواند به مذاکرات تمایل نشان دهد، هر دو کشور می‌توانند روابط بهتری برقرار کنند بدون توجه به اینکه چه کسی در ایران انتخاب می‌شود. معتقدم زمانی که همه چیز در مسیر دیگری قرار بگیرد، تغییرات امسال یا سال آینده به سرعت رخ دهد البته اوباما با مشکلات دیگری نظیر بحران مالی، اوضاع پاکستان، افغانستان، فلسطین- اسرائیل و روسیه و چین روبه‌رو است و کارهای بسیاری باید انجام دهد اما زمانی که ایران تصمیم به همکاری بگیرد، می‌تواند به ثبات منطقه‌ای کمک کند. تحریم ایران قبل از انتخابات ریاست جمهوری لغو می‌شود
سمیه همایون‌روز
آقای تایرمن! برخی صاحبنظران معتقدند آمریکا برای خروج از بحران منطقه‌ای نیازمند مذاکره با ایران است و این نیاز، ایالات متحده را ملزم به تغییر ساختار در سیاستگذاری خارجی خود می‌کند.آیا رفتار باراک اوباما نظیرارسال پیام نوروزی خطاب به ملت و دولت ایران و اعلام آمادگی برای حضور فعال در مذاکرات هسته‌ای گروه کشورهای 1+5 با تهران نشان دهنده این موضوع است که آمریکا این واقعیت و نیاز را درک کرده و پذیرفته است؟
اخیرا در مقاله‌ای تحت عنوان «ضرورت اقدام شجاعانه در قبال ایران» به بررسی تفصیلی روابط ایران و آمریکا پرداختم و پیشنهادات یا بهتر بگویم، انجام برخی اقدامات دیپلماتیک را به طرف آمریکایی توصیه کردم. با توجه به این موضوع، آنچه را که رئیس‌جمهور اوباما تاکنون انجام داده تغییری مفید و سازنده در بیان و الفاظ ارزیابی می‌کنم که به واقع نسبت به رئیس‌جمهور جورج بوش و دیگر رؤسای جمهور پیش از وی تغییر عمده‌ای محسوب می‌شود. از این رو اقدام مهم اوباما، هدف و نیت وی را به نمایش می‌گذارد که علاوه بر «احترام» (وی برای طرف ایرانی) نشان می‌دهد ایالات متحده قصد پیشروی و حرکت بر مبنای تهدید را ندارد.
همه مواردی که عنوان کردم پیش از این در پیام نوروزی اوباما و نیز سخنرانی وی در پارلمان ترکیه بیان شد و این گام بسیار مهمی تلقی می‌شود. با این حال به عقیده من اوباما باید اقدام موثری انجام دهد.
به بیانی دیگر بسیار حائز اهمیت است که آمریکا گام بیشتری بردارد چراکه ما کشوری قدرتمندتر، بزرگ‌تر و ثروتمندتر هستیم و با توجه به همین موقعیت در راستای کاهش تنش و خصومت طولانی مدت در روابط دو کشور، برداشتن گام‌های قاطع‌تر بر عهده آمریکاست. به این منظور سه پیشنهاد را مطرح کرده‌ام:
نخست گفت‌وگو درباره مشکلات البته با به کارگیری دیپلماسی است و دوم لغو تحریم‌های یکجانبه اقتصادی آمریکاست که بر سر برنامه هسته‌ای بر ایران اعمال شده و نیز آزادسازی دارایی‌های ایرانی‌ها و گام سوم عادی‌سازی روابط است که گزینه آخر می‌تواند شامل تبادل سفرا میان دو کشور باشد. به عقیده من با اعمال سه اقدام عنوان شده جدیت‌مان را درباره تمایل به عادی‌سازی روابط به ایران نشان می‌دهیم. در عین حال می‌توانیم در زمینه دیگر مسائل مورد توجه نظیر مساله هسته‌ای، حقوق بشر، رابطه با اسرائیل و دیگر موضوعات به پیشرفت دست یابیم.
شما در بخشی از گفته‌های خود از لغو تحریم به عنوان یک گام در بهبود روابط واشنگتن و تهران نام بردید. با توجه به اینکه تاکنون سه قطعنامه تحریم علیه ایران به تصویب رسیده، تاثیرگذاری و کارآمدی آنها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
اگر هدف از این تحریم‌ها تغییر رفتار ایران بوده آن‌هم آن دسته از رفتارهایی که ما نمی‌پسندیم، به نظر من تحریم‌ها موثر نبوده‌اند البته این بدان معنی نیست که آسیبی هم به همراه نداشته، با این حال طبق تحلیل‌های اقتصادی که انجام داده‌ام، تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران چندان گسترده و عظیم نبوده است.
البته بیان این نکته ضروری است که سیاست اعمال تحریم در بیشتر موارد به عنوان سیاست ضعیفی عمل کرده و در واقع توهین به کشوری بوده که نسبت به دیگر کشورهایی که ما با آنها دارای پیوندهای دیپلماتیک و اقتصادی هستیم، چندان متفاوت رفتار نمی‌کرده بنابراین حتی اگر با برخی سیاست‌های کشوری مخالف هستیم و آنها مطابق میل ما رفتار نمی‌کنند نباید به دنبال تنبیه و مجازات آن كشور باشیم. با توجه به این موضوع به زعم من باید همه تحریم‌ها لغو شوند؛ تحریم‌هایی که بر روابط تجاری اعمال شده و در کل همه تبادلات عادی اعم از تجاری و غیر تجاری میان دو کشور باید آزاد باشد چراکه از این طریق به درک بهتری از یکدیگر می‌رسیم و این به نفع همه خواهد بود، حتی ایران می‌تواند قطعات یدکی مورد نیاز حمل و نقل هوایی خود را تامین کند.
رفتار اروپا را در قبال تحریم‌ها چگونه تحلیل می‌کنید؟ به نظر شما کشورهای اروپایی در تحریم ایران صادقانه با آمریکا همراهی کرده‌اند؟
اروپایی‌ها عموما در روابط خود با ایران دارای رویکرد بازتری هستند و همچنین پیوندهای دیپلماتیک و تجاری با ایران برقرار کرده‌اند با این همه برخی کشورهای اروپایی نگران برنامه هسته‌ای ایران هستند از این رو به‌طور گسترده‌ای با آمریکا و شورای امنیت سازمان ملل متحد همکاری می‌کنند. البته گفتنی است بسیاری از اتفاقاتی که در روابط ایران و آمریکا رخ داده در روابط آنها با تهران وجود نداشته، به عنوان نمونه آمریکا در چند دهه گذشته دولت منتخب محمد مصدق،
نخست وزیر وقت ایران در سال 1953 را سرنگون کرد، از رژیم سرکوبگر پهلوی حمایت کرد، کوشید برای سه دهه جمهوری اسلامی را با اعمال تحریم‌ها منزوی و سرکوب کند، از صدام حسین در جنگ هشت ساله علیه ایران حمایت کرد و در همه این سال‌ها استراتژی تغییر رژیم از طریق «اقدامات پنهان» در داخل ایران را دنبال کرد که این اقدامات به ظنین شدن ایران نسبت به آمریکا انجامیده است. البته ایرانی‌ها اقداماتی مثل گروگانگیری سفارت آمریکا در 1979 انجام دادند، آمریکا را شیطان بزرگ نامیده‌اند و پرچم آمریکا را به آتش کشیده‌اند از این رو ضروری است دو کشور تاریخ روابط دوجانبه خود را به بحث و بررسی بگذارند. این در حالی است که رابطه اروپا با ایران چنین نبوده، هر چند آنها نیز با برنامه هسته‌ای ایران مشکل دارند اما این موضوع به اندازه رابطه واشنگتن با تهران جدی و خصمانه نیست بنابراین برای همه کشورهای اروپایی و بازیگران مهم منطقه‌ای، کلید واقعی برای برقراری پیوند بهتر با ایران، بهبود روابط دوجانبه است.
آقای تایرمن! در بخشی از صحبت‌های خود به ارائه ضمانت امنیتی به تهران اشاره کردید. با توجه به توانمندی‌های دفاعی ایران و پیشرفت‌های اخیر آن در حوزه نظامی و همچنین نفوذ و نقش کلیدی ایران در منطقه، به نظر شما این استدلال درست است که جمهوری اسلامی در چنین شرایطی به ضمانت امنیتی نیاز دارد؟
معتقدم با توجه به مشکلات موجود در روابط دو کشور که سال‌ها از آن می‌گذرد، ارائه ضمانت امنیتی گام دیپلماتیک مهمی محسوب می‌شود. آمریکا اغلب ایران و امنیت آن را تهدید می‌کند و طبق برخی گزارش‌ها، سعي دارد عملیات مخفی در خاک ایران انجام دهد بنابراین این تهدیدها باید کنار گذاشته شود. به بیانی دیگر، ضروری است آمریکا شفاف و صریح اعلام کند که قصد ندارد بدون دلیل به ایران حمله کند و به تکرار تهدیدهایی نظیر اینکه همه گزینه‌ها از جمله اقدام نظامی روی میز قرار دارد، ادامه دهد. این لفاظی‌ها باید تغییر کند و واشنگتن باید شفاف بیان کند که علاقه‌مند به تغییر رژیم در جمهوری اسلامی نیست، اما در این میان بیان نکته دیگری ضروری است و آن اینکه بودجه نظامی ایران در مقایسه با آمریکا اندک است و این موضوع هم خوب و هم بد تلقی می‌شود، از این جهت که این موضوع نشان می‌دهد ایران هزینه زیادی صرف نظامی‌‌گری نمی‌کند و در کل از غیرنظامی شدن استقبال می‌کند و بعد از این منظر که عدم توازن عظیمی در روابط دو کشور به وجود می‌آید چراکه آمریکا نفوذ نظامی گسترده بسیاری در منطقه دارد و همانطور که بارها نشان داده، می‌تواند از آن استفاده کند هر چند این مورد به‌خاطر حوادث عراق محدودتر شده اما این به معنای پایان اقدام نظامی در منطقه نیست. بنابراین یکسری مسائل میان دو کشور باید مورد بحث قرار گرفته و همکاری شفافی میان همه بازیگران منطقه‌ای صورت گیرد.
اوباما هم در دوران رقابت‌های انتخاباتی و هم پس از برگزیده شدن به عنوان رئیس‌جمهور بر تمایل خود برای گفت‌وگوی بدون پیش شرط با تهران به منظور پایان دادن به سه دهه خصومت میان دو کشور تاکید کرده است اما به نظر می‌رسد دولت جدید آمریکا عملا رویکرد دولت پیشین را در قبال ایران دنبال می‌کند که در تضاد با شعار «تغییر» اوباماست. به عنوان نمونه می‌توان از اقدام اخیر اوباما در تمدید یکساله تحریم‌هایی که از سال 1995 بر ایران تحمیل شده نام برد یا تاکید وی بر تصمیم واشنگتن برای نصب سیستم سپر دفاع موشکی در جمهوری چک و لهستان در صورت آنچه وی «تداوم تهدید ایران» خواند.علت این تناقض در رفتار و گفتار اوباما چیست؟ به نظر شما آیا این تناقض‌گویی ناشی از فشار داخلی بر اوباما نیست؟ در این صورت آیا وی توانایی مقابله با این فشارها و عملی کردن شعارهایش را دارد؟
سوال خوبی است. دو موضوع در اینجا مطرح است؛ نخست اینکه تغییر سیاست آن‌هم سیاستی که عمیقا در دولت حاکم است، زمان می‌برد بنابراین تمدید تحریم‌ها اقدامی موقتی و اتوماتیک محسوب می‌شود که نشان می‌دهد در این مرحله دولت هنوز آماده لغو تحریم‌ها نیست و برای این کار به زمان بسیار و نیز مباحث مفصل در داخل سیستم دولتی آمریکا نیاز دارد در نتیجه دولت ایران نباید تمدید تحریم‌ها را به عنوان اقدامی خصمانه از سوی دولت اوباما تلقی کند، سه دهه خصومت در مدت زمانی کوتاه حل و فصل نمی‌شود. این موضوع درباره سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپای شرقی هم صدق می‌کند.در عین حال، اوباما علاقه خود را برای کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای نشان داده که این مسائل در طول زمان تغییر می‌کند، اما بحثی در آمریکا بویژه در دولت واشنگتن وجود دارد درباره اینکه چه سیاستی باید در قبال ایران دنبال شود. در این میان لابی‌های حامی صهیونیسم بسیار قدرتمند هستند و برخی سیاست‌ها را به دولت آمریکا دیکته می‌کنند، آنها خواستار تداوم سیاست بوش در قبال ایران و تغییر رفتار این کشور و نیز پایبندی تهران به درخواست‌های بین‌المللی و در غیر این صورت اعمال تحریم علیه ایران هستند، اما به عقیده من سیاست تحریم با ناکامی روبه‌رو شده و باید تغییر کند به علاوه اقدام نظامی نیز امکانپذیر نیست و هیچ رئیس‌جمهوری در آمریکا خواهان دنبال کردن این سیاست نیست. بنابراین نتیجه می‌گیریم که باید به سوی عادی‌سازی روابط گام برداریم. امیدوارم دولت اوباما در این مسیر قدم گذارد چرا که سیاست‌های گذشته ناکام مانده و ناکارآمد بوده‌اند.
همانطور که می‌دانید دو طيف سیاسی اصولگرا و اصلاح‌طلب در ایران وجود دارد، آیا آمریکا در مناسبات خود با ایران کانال‌های موازی و فرعی با گروه‌های اصلاح‌طلب را ترسیم می‌کند؟
نمی‌دانم کانال موازی وجود دارد یا خیر. بسیاری از آمریکایی‌ها و تحلیلگران سیاسی مثل من با ایرانی‌ها تماس دارند؛ یا آنها به آمریکا سفر می‌کنند یا ما به عنوان مثال برای حضور در برخی کنفرانس‌ها عازم ایران می‌شویم.ما با هر دو، هم اصولگرایان و هم اصلاح‌طلبان گفت‌وگو می‌کنیم که این کانال دیپلماتیک محسوب نمی‌شود بلکه صرفا گفت‌وگو است. بحث دیگری که مطرح است اینکه ما از یک طرف خواستار رابطه با همتایان خود هستیم تا با دیدگاه‌های آنها درباره جهان آشنا شویم و از طرف دیگر به یک دولت کارآمد و قدرتمند نیاز داریم تا برای برقراری ارتباط اقدام کند در نتیجه دولت اوباما از برقراری رابطه با دولتی که محبوب و قدرتمند باشد، استقبال می‌کند چراکه راه موفقیت در این زمینه قدرتمند بودن دو طرف است. بنابراین حضور یک دولت قدرتمند و محبوب مهم‌تر است از اینکه رئیس‌جمهور احمدی‌نژاد باشد يا فرد ديگري.
فکر می‌کنم، می‌توانیم بدون توجه به اینکه چه کسی قدرت را در دست می‌گیرد به سوی روابط بهتر حرکت کنیم. به عنوان مثال، چه کسی رابطه آمریکا با چین را تغییر داد؟ هیچ کس فکر نمی‌کرد نیکسون بتواند روابط با چین را تغییر دهد اما وی این کار را انجام داد، چراکه هر دو ما قدرتمند بودیم.همین امر درباره ریگان و گورباچف هم صدق می‌کرد. نمونه‌های بسیاری در سراسر جهان وجود دارد بنابراین می‌توانید پیش‌بینی کنید که چه کسانی می‌توانند این کار را انجام دهند، کسانی که ظرفیت تغییر را دارند از این رو مهم نیست که چه کسی به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب می‌شود.
آیا آمریکا باید قبل از انتخابات به تغییرات خود دست بزند یا بعد از انتخابات؟ چرا؟
اوباما در پیام نوروزی خودش سیگنالی شفاف را ارسال کرد که خواستار تغییر در روابط است و این امر همانطور که گفتم زمان می‌برد، شاید به آرامی پیشروی می‌کند اما در نهایت ادامه می‌یابد. وی نشان داده خواستار تغییر است و ایجاد تغییر به انتخابات ریاست جمهوری در ایران بستگی ندارد از جمله می‌توان به پیوستن آمریکا به مذاکرات هسته‌ای اشاره کرد که خواستار شفافیت ایران و پایندی به تعهداتش در قبال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است. البته فکر می‌کنم اتخاذ اقدامات شجاعانه نظیر لغو تحریم قرار است شش هفته آینده رخ دهد که پیش از انتخابات ریاست جمهوری در ایران است زیرا اقداماتی نظیر این مورد زمان زیادی می‌برد و مباحث بسیاری در دولت بر سر آن انجام می‌شود اما فکر می‌کنم اگر ایران بتواند به مذاکرات تمایل نشان دهد، هر دو کشور می‌توانند روابط بهتری برقرار کنند بدون توجه به اینکه چه کسی در ایران انتخاب می‌شود. معتقدم زمانی که همه چیز در مسیر دیگری قرار بگیرد، تغییرات امسال یا سال آینده به سرعت رخ دهد البته اوباما با مشکلات دیگری نظیر بحران مالی، اوضاع پاکستان، افغانستان، فلسطین- اسرائیل و روسیه و چین روبه‌رو است و کارهای بسیاری باید انجام دهد اما زمانی که ایران تصمیم به همکاری بگیرد، می‌تواند به ثبات منطقه‌ای کمک کند. ارسال نظر
پربیننده