لغو تحریم، ضمانت امنیتی عادی‌سازی روابط
«رویکرد جدید در قبال ایران» عنوان مقاله‌ای بود که دکتر جان تایرمن، کارشناس امور بین‌الملل موسسه ماساچوست در آن پیشنهاداتی را به عنوان راهکار برون‌رفت از بن‌بست سه ساله روابط تهران و واشنگتن به دولت اوباما ارائه کرده و همین گزارش بهانه مصاحبه «وطن‌امروز» با وی شد که در زیر به اجمال به بیان بخش‌های کلیدی این مقاله پرداخته‌ایم.
آمریکا و ایران طی سه دهه گذشته در چرخه‌ای از خصومت و تهاجم درگیر شده‌اند. در این میان، باراک اوباما بارها به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری و نیز به عنوان رئیس‌جمهور اعلام کرده که به دنبال تغییر اوضاع کنونی و آغاز مذاکرات سازنده با طرف ایرانی است، با این حال تاکنون هر دو کشور برقراری رابطه مفید را گام دشواری یافته‌اند. از این رو، برای تغییر رویه‌ای حاکم میان دو کشور و رفع مانع اصلی بر سر راه بهبود روابط آنها نیازمند «رویکردی قابل تبدیل» هستیم که این به معنای اتخاذ گامی مهم برای تغییر اقداماتی است که تاکنون مانع پیشرفت روابط یا پسرفت آن شده است. البته آمریکا باید در این مسیر پیش‌قدم باشد که در این راستا، واشنگتن برای رسیدن به نتیجه دلخواه «شجاعت سیاسی» به خرج دهد، منعطف عمل کند و نه‌تنها در قبال ایران بلکه در قبال کل خاور نزدیک دیپلماسی را به کار گیرد چرا که منافع منطقی و مشترک واشنگتن با تهران در پنج موضوع نهفته است؛ نخست اینکه ایران باثبات‌ترین و دموکرات‌ترین سیستم سیاسی در منطقه است که روابط نسبتا خوبی با همه همسایگان خود دارد. نکته دوم مربوط به اقدامات مسؤولانه ایران به منظور کمک به ثبات افغانستان است که اکنون به توجه فوری نیاز دارد. به علاوه ایران در ثبات عراق که از سال 2003 درگیر جنگ بوده ذی‌نفع است و اکنون نیز در همین راستا گام بر‌می‌دارد.
از سوی دیگر، ایران به عنوان تولیدکننده بزرگ نفت و گاز نقش مهمی در امنیت انرژی و ثبات قیمت جهانی ایفا می‌کند و در آخر اینکه جمعیت تحصیلکرده ایران پتانسیل تبدیل شدن به محرک اقتصادی را دارا هستند. با توجه به موارد عنوان شده، منافع آمریکا در تقویت و گسترش پتانسیل هر یک از آنها قرار دارد. به بیانی دیگر واشنگتن با بهبود روابط خود با ایران می‌تواند به منافع ویژه‌ای دست یابد چرا که منافع این کشور در خلیج فارس با موضع مقابله‌جویانه در قبال ایران قابل دستیابی نیست. اما «جهش بزرگ» در دیپلماسی آمریکا در قبال ایران علاوه بر درک منافع مشترک و تمایل به ارتقای روابط، مدنظر داشتن دو مساله حائز اهمیت است؛ نخست اینکه به یاد داشته باشیم 30 سال سیاست انزوا ناکام مانده و دوم دستیابی به روابط بهتر با گام‌های کوچک و جزئی به دست نمی‌آید چراکه احتمال دارد رابطه با در پیش گرفتن چنین گام‌هایی به خصومت و درگیری منتهی شود.
به عنوان مثال می‌توان از کمک موثر ایران به آمریکا برای تثبیت اوضاع افغانستان پس از سرنگونی طالبان در سال 2001 نام برد که در آن دوران مذاکرات در سطح گسترده‌ای میان دو طرف آغاز شد اما دو ماه بعد، جورج بوش با قرار دادن ایران در محور شرارت به روند آن آسیب رساند. به منظور تقویت روابط تهران و واشنگتن، موضوع مهم دیگری که باید کانون توجه قرار گیرد، وجود بی‌اعتمادی میان طرفین است. این در حالی است که جمهوری اسلامی خواهان پیوند بر مبنای دوستی و محبت است که این نوع رابطه با توسل به فعالیت تدریجی یا زور و اجبار قابل حصول نیست بلکه با ایجاد تغییر چشمگیر در رویکرد و رفتار به دست می‌آید که رسیدن به این روند نیازمند سه گام اساسی است تا روابط دوجانبه با لحن و کلام تازه‌ای آغاز شود.
نخستین گام ضروری، تغییر کلام آمریکاست که با خطاب قرار دادن تهران با زبان تهدید سخن می‌گوید، ایران را کشوری متخاصم، تروریست، غیردموکراتیک، تهاجمی در قبال همسایگان خود و عامل خشونت در عراق معرفی می‌کند که ضروری است این لحن گفتار دستخوش تغییر شود. البته علت ضرورت این تغییر صرفا حساسیت ایرانی‌ها نیست بلکه طرح اتهامات اغراق‌آمیز علیه تهران است. به علاوه تکرار مداوم «قرار داشتن همه گزینه‌ها روی میز» و استناد به سیاست تغییر رژیم در ایران نیز نوعی اهانت به این کشور محسوب می‌شود و در عین حال سخنانی غیرقانونی و غیرسازنده تلقی می‌شود. دلخوری‌های ایران از آمریکا متعدد است که به سادگی قابل حل نیست، از آن جمله می‌توان از تلاش برای تحریم و انزوای ایران و حمایت واشنگتن از حمله عراق به ایران در جنگ هشت ساله نام برد. ایران خواهان عذرخواهی دولتمردان آمریکا بر سر این موضوعات است. البته قدرت عذرخواهی را نباید دست کم گرفت اما اینکه عذرخواهی چگونه باید صورت گیرد، موضوع دیگری است. به بیانی دیگر، عذرخواهی باید صادقانه باشد و الا کشور مقابل آن را «حیله» کشور دیگر ارزیابی می‌کند. اما رویکرد بهتر بحث و گفتمان به منظور درک دوجانبه اشتباهات و قضاوت‌های نادرست است. لغو تحریم‌های اقتصادی یکجانبه آمریکا نیز بزرگ‌ترین و ملموس‌ترین گامی است که اوباما می‌تواند به عنوان ژستی از حسن‌نیت واشنگتن برای برقراری ارتباط با تهران اتخاذ کند؛ گامی که می‌تواند به برقراری پیوند جدید و در نهایت به بهبود روابط در جامعه و بخش صنعت منجر شود.
عادی‌سازی روابط از جمله گام‌هایی است که عملی‌تر و ساده‌تر از لغو تحریم و دیگر اقدامات ارزیابی می‌شود. مقامات آمریکایی باید به این نکته توجه داشته باشند که نبود پیوند دیپلماتیک رسمی با تهران و فقدان وجود کانال قابل اعتماد میان دو کشور به زیان منافع آمریکاست. لغو تحریم
لغو تحریم، ضمانت امنیتی عادی‌سازی روابط
«رویکرد جدید در قبال ایران» عنوان مقاله‌ای بود که دکتر جان تایرمن، کارشناس امور بین‌الملل موسسه ماساچوست در آن پیشنهاداتی را به عنوان راهکار برون‌رفت از بن‌بست سه ساله روابط تهران و واشنگتن به دولت اوباما ارائه کرده و همین گزارش بهانه مصاحبه «وطن‌امروز» با وی شد که در زیر به اجمال به بیان بخش‌های کلیدی این مقاله پرداخته‌ایم.
آمریکا و ایران طی سه دهه گذشته در چرخه‌ای از خصومت و تهاجم درگیر شده‌اند. در این میان، باراک اوباما بارها به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری و نیز به عنوان رئیس‌جمهور اعلام کرده که به دنبال تغییر اوضاع کنونی و آغاز مذاکرات سازنده با طرف ایرانی است، با این حال تاکنون هر دو کشور برقراری رابطه مفید را گام دشواری یافته‌اند. از این رو، برای تغییر رویه‌ای حاکم میان دو کشور و رفع مانع اصلی بر سر راه بهبود روابط آنها نیازمند «رویکردی قابل تبدیل» هستیم که این به معنای اتخاذ گامی مهم برای تغییر اقداماتی است که تاکنون مانع پیشرفت روابط یا پسرفت آن شده است. البته آمریکا باید در این مسیر پیش‌قدم باشد که در این راستا، واشنگتن برای رسیدن به نتیجه دلخواه «شجاعت سیاسی» به خرج دهد، منعطف عمل کند و نه‌تنها در قبال ایران بلکه در قبال کل خاور نزدیک دیپلماسی را به کار گیرد چرا که منافع منطقی و مشترک واشنگتن با تهران در پنج موضوع نهفته است؛ نخست اینکه ایران باثبات‌ترین و دموکرات‌ترین سیستم سیاسی در منطقه است که روابط نسبتا خوبی با همه همسایگان خود دارد. نکته دوم مربوط به اقدامات مسؤولانه ایران به منظور کمک به ثبات افغانستان است که اکنون به توجه فوری نیاز دارد. به علاوه ایران در ثبات عراق که از سال 2003 درگیر جنگ بوده ذی‌نفع است و اکنون نیز در همین راستا گام بر‌می‌دارد.
از سوی دیگر، ایران به عنوان تولیدکننده بزرگ نفت و گاز نقش مهمی در امنیت انرژی و ثبات قیمت جهانی ایفا می‌کند و در آخر اینکه جمعیت تحصیلکرده ایران پتانسیل تبدیل شدن به محرک اقتصادی را دارا هستند. با توجه به موارد عنوان شده، منافع آمریکا در تقویت و گسترش پتانسیل هر یک از آنها قرار دارد. به بیانی دیگر واشنگتن با بهبود روابط خود با ایران می‌تواند به منافع ویژه‌ای دست یابد چرا که منافع این کشور در خلیج فارس با موضع مقابله‌جویانه در قبال ایران قابل دستیابی نیست. اما «جهش بزرگ» در دیپلماسی آمریکا در قبال ایران علاوه بر درک منافع مشترک و تمایل به ارتقای روابط، مدنظر داشتن دو مساله حائز اهمیت است؛ نخست اینکه به یاد داشته باشیم 30 سال سیاست انزوا ناکام مانده و دوم دستیابی به روابط بهتر با گام‌های کوچک و جزئی به دست نمی‌آید چراکه احتمال دارد رابطه با در پیش گرفتن چنین گام‌هایی به خصومت و درگیری منتهی شود.
به عنوان مثال می‌توان از کمک موثر ایران به آمریکا برای تثبیت اوضاع افغانستان پس از سرنگونی طالبان در سال 2001 نام برد که در آن دوران مذاکرات در سطح گسترده‌ای میان دو طرف آغاز شد اما دو ماه بعد، جورج بوش با قرار دادن ایران در محور شرارت به روند آن آسیب رساند. به منظور تقویت روابط تهران و واشنگتن، موضوع مهم دیگری که باید کانون توجه قرار گیرد، وجود بی‌اعتمادی میان طرفین است. این در حالی است که جمهوری اسلامی خواهان پیوند بر مبنای دوستی و محبت است که این نوع رابطه با توسل به فعالیت تدریجی یا زور و اجبار قابل حصول نیست بلکه با ایجاد تغییر چشمگیر در رویکرد و رفتار به دست می‌آید که رسیدن به این روند نیازمند سه گام اساسی است تا روابط دوجانبه با لحن و کلام تازه‌ای آغاز شود.
نخستین گام ضروری، تغییر کلام آمریکاست که با خطاب قرار دادن تهران با زبان تهدید سخن می‌گوید، ایران را کشوری متخاصم، تروریست، غیردموکراتیک، تهاجمی در قبال همسایگان خود و عامل خشونت در عراق معرفی می‌کند که ضروری است این لحن گفتار دستخوش تغییر شود. البته علت ضرورت این تغییر صرفا حساسیت ایرانی‌ها نیست بلکه طرح اتهامات اغراق‌آمیز علیه تهران است. به علاوه تکرار مداوم «قرار داشتن همه گزینه‌ها روی میز» و استناد به سیاست تغییر رژیم در ایران نیز نوعی اهانت به این کشور محسوب می‌شود و در عین حال سخنانی غیرقانونی و غیرسازنده تلقی می‌شود. دلخوری‌های ایران از آمریکا متعدد است که به سادگی قابل حل نیست، از آن جمله می‌توان از تلاش برای تحریم و انزوای ایران و حمایت واشنگتن از حمله عراق به ایران در جنگ هشت ساله نام برد. ایران خواهان عذرخواهی دولتمردان آمریکا بر سر این موضوعات است. البته قدرت عذرخواهی را نباید دست کم گرفت اما اینکه عذرخواهی چگونه باید صورت گیرد، موضوع دیگری است. به بیانی دیگر، عذرخواهی باید صادقانه باشد و الا کشور مقابل آن را «حیله» کشور دیگر ارزیابی می‌کند. اما رویکرد بهتر بحث و گفتمان به منظور درک دوجانبه اشتباهات و قضاوت‌های نادرست است. لغو تحریم‌های اقتصادی یکجانبه آمریکا نیز بزرگ‌ترین و ملموس‌ترین گامی است که اوباما می‌تواند به عنوان ژستی از حسن‌نیت واشنگتن برای برقراری ارتباط با تهران اتخاذ کند؛ گامی که می‌تواند به برقراری پیوند جدید و در نهایت به بهبود روابط در جامعه و بخش صنعت منجر شود.
عادی‌سازی روابط از جمله گام‌هایی است که عملی‌تر و ساده‌تر از لغو تحریم و دیگر اقدامات ارزیابی می‌شود. مقامات آمریکایی باید به این نکته توجه داشته باشند که نبود پیوند دیپلماتیک رسمی با تهران و فقدان وجود کانال قابل اعتماد میان دو کشور به زیان منافع آمریکاست. ارسال نظر
پربیننده