۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۴۸

کمونیست غربگرا!

مولداوی یکی از کشورهای کوچک در جنوب شرقی اروپاست که استقلال خود را در سال 1991 از اتحاد جماهیر شوروی کسب کرد. این کشور کوچک اروپایی با جمعیتی بالغ بر 10 میلیون نفر به یکی از پرتنش‌ترین مناطق در اروپا تبديل شده است. مولداوی در سال 1945 و در پایان جنگ دوم جهانی از خاک رومانی جدا شد و به مجموعه اتحاد شوروی پیوست. در پی تحولات 1991 و موج استقلال‌طلبی که فضای شوروی سابق را فرا گرفته بود، جمهوری‌ای به نام مولداوی با اکثریت جمعیتی رومانیایی‌تبار پا به عرصه سیاسی جهان نهاد. در پی جدایی مولداوی از اتحاد شوروی گروه‌های رومانیایی‌تبار با توجه به تهییج اذهان عمومی مولداوی تلاش‌های فراوانی را در جهت پیوستن این کشور به ساختار سیاسی رومانی صورت دادند که در این بین می‌توان به درگیرهای خیابانی سال 1999 اشاره کرد. این اقدامات در حالی صورت می‌گرفت که رومانی هرگز اتهامات وارده از سوی مولداوی و روسیه را در رابطه با ترغیب احزاب مخالف دولت برای پیوستن به رومانی نپذیرفت. حزب کمونیست مولداوی به رهبری ولادیمیر وارونین در پی فروپاشی شوروی بر این کشور حاکم شد و در طول سال‌های دهه 90 میلادی سیاست همکاری با مسکو را در دستور کار خود قرار داد. وجه تمایز مولداوی با دیگر کشورهای شوروی سابق از دو منظر قابل بررسی است؛ ساختار جمعیتی مولداوی با دیگر کشورهای شوروی سابق تفاوت فاحشی دارد. مردم این کشور دارای ریشه رومانیایی هستند و این در حالی است که رومانی طی تحولات بعد از نظام دوقطبی با توجه به سیاست غربگرایانه دولتمردانش تلاش‌های فراوانی را در جهت تاثیرگذاری در ساختار حکومتی مولداوی از خود نشان داده است. فرهنگ مولداویایی بیش از آنکه با کلیسای ارتدکس روسی در تعامل باشد تحت تاثیر کلیسای رومن رومانی است که ریشه اصلی آن را باید در بیش از 30 سال اقتدار رومانیایی در میان سال‌های 1917 تا 1945 جست‌وجو کرد. نکته حائز اهمیت دیگر درباره مولداوی را باید در سال 2001 میلادی و انتخابات پارلمانی این سال جست‌وجو کرد. در این سال حزب کمونیست مولداوی به عنوان نخستین بازگشت احزاب کمونیست به فضای کشورهای شوروی سابق توانست با کسب اکثریت آرا در پارلمان، رئیس‌جمهور را انتخاب کند. سیاست‌های دولت ولادیمیر وارونین را می‌توان به دو دوره زمانی از سال 2001 تا 2005 و 2005 تا 2009 تقسیم کرد. در دوره چهار ساله نخست مولداوی در پی نزدیکی به مسکو مورد انتقاد محافل غربی قرار گرفت و در پی یک تغییر جهت قابل توجه از سال 2005 با پیوستن به ساختار کشورهای گوام تلاش‌های فراوانی در جهت نزدیکی به ساختار‌های اروپایی انجام داد. این مساله از آن جهت حائز اهمیت بود که در فضای کشورهای عضو گوام که اوکراین، آذربایجان، گرجستان و مولداوی در آن عضویت داشتند، دو انقلاب رنگی رخ داده بود و دولتمردان حزب کمونیست در تلاش بودند تا با گام نهادن در راستای پیوستن به ساختارهای غربی نظیر ناتو و اتحادیه اروپایی از موج جدایی‌طلبی در میان رومانیایی‌تبارانی که از بخارست تغذیه مالی می‌شدند جلوگیری کنند. این در حالی بود که در فاصله سه ساله 2005 تا 2008 آمریکا در راستای مسکوزدایی در میان جمهوری‌های شوروی سابق با تشکیل اتحادیه گوام که شامل مولداوی، آذربایجان، گرجستان و اوکراین بود، تلاش‌های تازه‌ای را برای سیطره بر این مناطق آغاز کرد. بعد از تحولات تابستان گذشته و درگیری نظامی روسیه و گرجستان دولتمردان کیشینیف اقداماتی را برای نزدیکی به مسکو انجام دادند. سناریوی جمهوری‌های جدایی‌طلب در گرجستان و مولداوی شباهت‌های ساختاری با یکدیگر داشته و به همین جهت حزب کمونیست مولداوی سیاست‌های خود را در جهت تنش‌زدایی با مسکو تدوین کرد. مولداوی به‌عنوان یکی از مسیر‌های انتقال انرژی به اروپا همواره برای مسکو دارای جایگاه ویژه‌ای بوده است. در پی تحولات زمستان 2009 و قطع گاز صادراتی روسیه به اروپا، مولدوای یکی از کشورهای بود که ضررهای فراوانی از جنگ میان کی‌یف و مسکو متحمل شد. درباره اقدامات ضددولتی هفته‌های گذشته در مولداوی نیز باید به این نکته توجه کرد که اقدامات انقلابی اخیر در مولداوی، اروپا و ایالات متحده را بشدت ترسانده است، چرا که حزب کمونیست مولداوی بر خلاف دیگر احزاب کمونیستی به غرب گرایش دارد، نه به شرق. این تجمعات اعتراض‌آمیز به وضوح توسط مخالفانی ساماندهی شده بود که ترتیب رفت و آمد معترضان را با اتوبوس به کیشینیف داده و سنگ‌ها را نیز برای پرتاب به سوی هدف‌ها در اختیارشان قرار داده بودند. این در حالی‌ است که به گفته رئیس پلیس کیشینیف، شورشیان قابلیت حمله همزمان به مجلس و دفتر ریاست جمهوری را نداشتند. عملیات ضددولتی فوق کاملاً از انقلاب‌های رنگین در اعضای سابق اتحاد جماهیر شوروی نسخه‌برداری شده بود. تنها پرسش این است که عملیات مولداوی را چه کسی سازماندهی کرده و چرا این اقدامات اکنون انجام شده است؟ قبل از پاسخ به این سوال نباید این نکته را فراموش کنیم که در تحرکات ضددولتی مولداوی هیچ گروه غربی دخالت نداشته است زیرا حزب کمونیست هوادار اتحادیه اروپا و غرب در انتخابات 5 آوریل پیروز شده بود و این پیروزی حساسیتی را نه در مسکو و نه در بروکسل ایجاد نمی‌کرد. در وهله اول، هیچ‌یک از انقلاب‌های رنگین در کشورهای سابق اتحاد جماهیر شوروی خواستار الحاق به کشور دیگری نبودند. معترضان کیشینیف نه‌تنها تقاضای «آزادی و اروپا» را مطرح کردند بلکه خواستار «الحاق به رومانی» نیز بودند که به‌ هیچ‌وجه آزادترین یا پیشرفته‌ترین کشور اتحادیه اروپا به شمار نمی‌آید. اما هیچ عقل سلیمی نمی‌پذیرد که روسیه به چنین تحولاتی در مرزهای غربی‌اش بی‌اعتنایی کند. در صورتی‌که این «انقلاب» موجب از هم گسیختگی روابط در حال شکل گرفتن روسیه و غرب می‌شد، مشکلات عدیده‌ای برای استراتژی جدید اوباما درباره افغانستان پدید می‌آمد. واکنش اروپا و ایالات متحده بسیار مشخص و حاکی از اصرار بر پایان بخشیدن به این خشونت بود. رابرت وود، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده اظهار کرد:« مسأله مهم این است که مردم از انجام هرگونه عمل خشونت‌آمیزی باز می‌ایستند که کمکی به بهبود وضعیت نمی‌کند». در مقابل پشتیبانی‌هایی که دولت بوش از انقلاب‌های رنگین در کشورهای عضو سابق اتحاد جماهیر شوروی به عمل می‌آورد، این اظهار نظر قابل توجهی از سوی یکی از مقامات رسمی ایالات متحده است. در واقع به نظر می‌رسد انتقاد خاموشی از «انقلابی‌های» مولداوی باشد. پس از بازشماری مجدد آرا که این مساله نیز با مخالفت‌های گسترده از سوی مخالفان انجام شد، بار دیگر حزب کمونیست به پیروزی دست یافت و هفته‌ها ناآرامی در خیابان‌های کیشینیف به پایان رسید. اکنون حزب کمونیست 60 صندلی از 101 صندلی پارلمان این کشور را در اختیار دارد و ولادیمیر وارونین با خرسندی در آستانه تشکیل دولتی جدید است. به نظر می‌رسد تاریخ مصرف اتحادیه‌هایی مانند گوام با خروج جورج بوش و نومحافظه‌کاران کاخ سفید نیز به پایان خواهد رسید.
ارسال نظر
captcha
پربیننده