اپیدمی بحران در پاکستان
اندکی تا کودتا
توافق دولت زرداری با طالبان محلی در دره سوآت به رغم مخالفت بسیاری از کشورها انجام شد. دولت پاکستان چشم خود را بر این مخالفت‌ها بست و با این تحلیل که تنها راه نجات کشور از دست افراطیون مصالحه با آنهاست به توافق با این گروه تن داد و در ازای به رسمیت شناختن اجرای قوانین مختص طالبان در دره سوآت، از آنها خواست سلاح‌های خود را زمین بگذارند که طالبان نیز در ابتدا این شرط را پذیرفتند. اما این پایان ماجرا نبود. نیروهای طالبان نه تنها سلاح‌های خود را زمین نگذاشتند که فرصت را برای گسترش نفوذ خود در سطح کشور فراهم دیدند. از این رو بر تلاش‌های نظامی خود برای نزدیک شدن به مراکز پرجمعیت پاکستان نظیر پنجاب و از آن مهم‌تر اسلام‌آباد افزودند. حمله حدود یک هفته پیش طالبان به شهر «بونیر» در صد کیلومتری اسلام‌آباد در همین راستا ارزیابی می‌شود؛ حمله‌ای که به شکلی جدی زنگ خطر را برای دولت زرداری به صدا درآورد و کمک کرد که دولت پاکستان از خواب خرگوشی خود بیدار شود. از آنجا که طالبان با حمله به بونیر عملا توافق آتش‌بس را نقض کرده بودند، دولت اسلام‌آباد نیز حملات پراکنده‌ای را به مواضع شبه‌نظامیان طالبان انجام داد تا توافقنامه در مدت کوتاهی ساقط و لغو شود.
اساسا از همان ابتدا مشخص بود که امکان اجرای این توافقنامه وجود ندارد؛ چرا که انتظارات دو طرف با یکدیگر در تضادی آشکار قرار داشت. دولت زرداری با این هدف پای توافقنامه را امضا کرد تا از طریق صلح در دره سوآت به منازعه در 7 منطقه قبیله‌نشین وزیرستان پایان دهد تا ارتش آمریکا بهانه‌ای برای بمباران این مناطق با استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین خود نداشته باشد و اعتراضات مردم پاکستان به اقدامات خودسرانه آمریکا را کاهش دهد. از طرف دیگر طالبان نیز با این هدف قرارداد صلح با دولت مرکزی را پذیرفت که بتواند اجرای قوانین مختص خود را گسترش داده و آن را از دره سوآت و مالاکند به دیگر نقاط کشور نیز تسری دهد و آن را در کل مناطق قبایلی و سپس در کل ایالت سرحد و نهایتا در سراسر پاکستان و سراسر کشور به اجرا گذارد. از این رو به هیچ وجه برخلاف توافقنامه حاضر نشد که سلاح‌های خود را زمین بگذارد.
این در حالی است که جامعه جهانی نیز نگران وضعیت پاکستان است. با توجه به اینکه این کشور عضو باشگاه دارندگان سلاح هسته‌ای محسوب می‌شود، نگرانی جامعه بین‌الملل از سقوط احتمالی اسلام‌آباد و افتادن این سلاح‌ها به دست طالبان، منطقی به نظر می‌رسد. هر چند که آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور این کشور در مصاحبه اخیر خود سعی کرد به جامعه جهانی اطمینان دهد که هیچ خطری سلاح‌های هسته‌ای پاکستان را تهدید نمی‌کند اما این سناریوی رعب‌انگیز کماکان خاطر همگان را آزرده کرده است.
در هر حال با توجه به وضعیت موجود، عملا دو سناریو انتظار پاکستان را می‌کشد. سناریوی اول ادامه اهمال دولت زرداری در مقابل طالبان است.در صورت ادامه این روند، طالبان بخش بیشتری از خاک پاکستان را در اختیار خواهد گرفت و با توجه به هراسی که جامعه بین‌الملل از دسترسی افراطیون به سلاح‌های هسته‌ای دارد، ایالات متحده به‌راحتی می‌تواند نظر مساعد افکار عمومی جامعه جهانی را برای حمله مستقیم به پاکستان جلب کند.
به واقع در حال حاضر شبه نظامیان طالبان با این اقدام خود بازی را به نفع ایالات متحده به جریان انداخته‌اند و عملا در مسیر تأمین منافع واشنگتن حرکت می‌کنند. در صورت تحقق این سناریو، احتمال تجزیه پاکستان بسیار زیاد است.
سناریوی دیگر ناظر بر دخالت ارتش و انجام کودتا و براندازی دولت زرداری است. به نظر تحلیلگران، احتمال کودتای ارتش پاکستان با توجه به ضعف دولت زرداری زیاد است بویژه که سران ارتش می‌دانند در صورت دخالت ایالات متحده احتمال تجزیه پاکستان وجود دارد. از آنجا که ارتش خود را حافظ تمامیت ارضی پاکستان می‌داند، برای ممانعت از تحقق سناریوی تجزیه کشور، ممکن است دست به کودتا بزند بویژه که براندازی دولت‌ها از طریق کودتا در پاکستان روشی معمول و در تاریخ نه‌چندان بلند این کشور اپیدمی شده است. کشور پاکستان در عمر 70 ساله خود بارها و بارها کودتاهای مختلفی را تجربه کرده است. هر چند که این کودتاها خلاف مشی دموکراتیک است اما تاریخ پاکستان نشان داده است عملا دولت‌های نظامی بهتر می‌توانند مشکلات مردم را رفع کنند و از پس بحران‌های داخلی برآیند. شاید راز این موضوع در آن نهفته است که ارتش فربه پاکستان حاضر نیست از هیچ دولتی پیروی کند مگر آنکه فرماندهی آن را یک نظامی از جنس ارتش در اختیار داشته باشد، چنانکه در دوران مشرف نیز باوجود تمامی کاستی‌هایی که پاکستان با آن مواجه بود، مشکلات کنونی به هیچ‌وجه در این حد و اندازه وجود نداشت و مشرف در جریان حوادثی نظیر مسجد لعل نشان داد که از توانایی بالایی در مقابل افراطیون برخوردار است و حاضر نیست به آنها باج دهد. اندکی تا کودتا
اپیدمی بحران در پاکستان
اندکی تا کودتا
توافق دولت زرداری با طالبان محلی در دره سوآت به رغم مخالفت بسیاری از کشورها انجام شد. دولت پاکستان چشم خود را بر این مخالفت‌ها بست و با این تحلیل که تنها راه نجات کشور از دست افراطیون مصالحه با آنهاست به توافق با این گروه تن داد و در ازای به رسمیت شناختن اجرای قوانین مختص طالبان در دره سوآت، از آنها خواست سلاح‌های خود را زمین بگذارند که طالبان نیز در ابتدا این شرط را پذیرفتند. اما این پایان ماجرا نبود. نیروهای طالبان نه تنها سلاح‌های خود را زمین نگذاشتند که فرصت را برای گسترش نفوذ خود در سطح کشور فراهم دیدند. از این رو بر تلاش‌های نظامی خود برای نزدیک شدن به مراکز پرجمعیت پاکستان نظیر پنجاب و از آن مهم‌تر اسلام‌آباد افزودند. حمله حدود یک هفته پیش طالبان به شهر «بونیر» در صد کیلومتری اسلام‌آباد در همین راستا ارزیابی می‌شود؛ حمله‌ای که به شکلی جدی زنگ خطر را برای دولت زرداری به صدا درآورد و کمک کرد که دولت پاکستان از خواب خرگوشی خود بیدار شود. از آنجا که طالبان با حمله به بونیر عملا توافق آتش‌بس را نقض کرده بودند، دولت اسلام‌آباد نیز حملات پراکنده‌ای را به مواضع شبه‌نظامیان طالبان انجام داد تا توافقنامه در مدت کوتاهی ساقط و لغو شود.
اساسا از همان ابتدا مشخص بود که امکان اجرای این توافقنامه وجود ندارد؛ چرا که انتظارات دو طرف با یکدیگر در تضادی آشکار قرار داشت. دولت زرداری با این هدف پای توافقنامه را امضا کرد تا از طریق صلح در دره سوآت به منازعه در 7 منطقه قبیله‌نشین وزیرستان پایان دهد تا ارتش آمریکا بهانه‌ای برای بمباران این مناطق با استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین خود نداشته باشد و اعتراضات مردم پاکستان به اقدامات خودسرانه آمریکا را کاهش دهد. از طرف دیگر طالبان نیز با این هدف قرارداد صلح با دولت مرکزی را پذیرفت که بتواند اجرای قوانین مختص خود را گسترش داده و آن را از دره سوآت و مالاکند به دیگر نقاط کشور نیز تسری دهد و آن را در کل مناطق قبایلی و سپس در کل ایالت سرحد و نهایتا در سراسر پاکستان و سراسر کشور به اجرا گذارد. از این رو به هیچ وجه برخلاف توافقنامه حاضر نشد که سلاح‌های خود را زمین بگذارد.
این در حالی است که جامعه جهانی نیز نگران وضعیت پاکستان است. با توجه به اینکه این کشور عضو باشگاه دارندگان سلاح هسته‌ای محسوب می‌شود، نگرانی جامعه بین‌الملل از سقوط احتمالی اسلام‌آباد و افتادن این سلاح‌ها به دست طالبان، منطقی به نظر می‌رسد. هر چند که آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور این کشور در مصاحبه اخیر خود سعی کرد به جامعه جهانی اطمینان دهد که هیچ خطری سلاح‌های هسته‌ای پاکستان را تهدید نمی‌کند اما این سناریوی رعب‌انگیز کماکان خاطر همگان را آزرده کرده است.
در هر حال با توجه به وضعیت موجود، عملا دو سناریو انتظار پاکستان را می‌کشد. سناریوی اول ادامه اهمال دولت زرداری در مقابل طالبان است.در صورت ادامه این روند، طالبان بخش بیشتری از خاک پاکستان را در اختیار خواهد گرفت و با توجه به هراسی که جامعه بین‌الملل از دسترسی افراطیون به سلاح‌های هسته‌ای دارد، ایالات متحده به‌راحتی می‌تواند نظر مساعد افکار عمومی جامعه جهانی را برای حمله مستقیم به پاکستان جلب کند.
به واقع در حال حاضر شبه نظامیان طالبان با این اقدام خود بازی را به نفع ایالات متحده به جریان انداخته‌اند و عملا در مسیر تأمین منافع واشنگتن حرکت می‌کنند. در صورت تحقق این سناریو، احتمال تجزیه پاکستان بسیار زیاد است.
سناریوی دیگر ناظر بر دخالت ارتش و انجام کودتا و براندازی دولت زرداری است. به نظر تحلیلگران، احتمال کودتای ارتش پاکستان با توجه به ضعف دولت زرداری زیاد است بویژه که سران ارتش می‌دانند در صورت دخالت ایالات متحده احتمال تجزیه پاکستان وجود دارد. از آنجا که ارتش خود را حافظ تمامیت ارضی پاکستان می‌داند، برای ممانعت از تحقق سناریوی تجزیه کشور، ممکن است دست به کودتا بزند بویژه که براندازی دولت‌ها از طریق کودتا در پاکستان روشی معمول و در تاریخ نه‌چندان بلند این کشور اپیدمی شده است. کشور پاکستان در عمر 70 ساله خود بارها و بارها کودتاهای مختلفی را تجربه کرده است. هر چند که این کودتاها خلاف مشی دموکراتیک است اما تاریخ پاکستان نشان داده است عملا دولت‌های نظامی بهتر می‌توانند مشکلات مردم را رفع کنند و از پس بحران‌های داخلی برآیند. شاید راز این موضوع در آن نهفته است که ارتش فربه پاکستان حاضر نیست از هیچ دولتی پیروی کند مگر آنکه فرماندهی آن را یک نظامی از جنس ارتش در اختیار داشته باشد، چنانکه در دوران مشرف نیز باوجود تمامی کاستی‌هایی که پاکستان با آن مواجه بود، مشکلات کنونی به هیچ‌وجه در این حد و اندازه وجود نداشت و مشرف در جریان حوادثی نظیر مسجد لعل نشان داد که از توانایی بالایی در مقابل افراطیون برخوردار است و حاضر نیست به آنها باج دهد. ارسال نظر
پربیننده