کشور ایران به‌عنوان مهد تمدن و رویش فرهنگ در طول تاریخ شناخته شده و مردان بزرگ و فیلسوفی را به خود دیده است اما متاسفانه در سال‌های اخیر و طی روند تمدن‌گرایی جهان، تغییراتی در شکل زندگی و نحوه بهره‌مندی از چگونگی زیست رخ داده و به جای استفاده مناسب از اوقات مهم زندگی، اشتغال زمانی مردم در فضاهای مجازی و در میان انبوه رخدادهای گاه بی‌ثمر شبکه‌های مجازی تلف می‌شود! در این زمینه سیروس رضایی، کارشناس مسائل فرهنگی و معاون مرکز تبادل کتاب یادداشتی را با عنوان «چگونه کتاب، کالای فراموش شده زندگی ما شد؟» به نگارش درآورده که در آن به این سوال مهم و اساسی که نقیصه‌ای مهم در زندگی امروز ایرانیان است پاسخ داده که چرا ما کتاب نمی‌خوانیم؟ به گزارش تسنیم، در یادداشت پیش رو منعکس شده که پرسش فوق، ناظر به پایین بودن ضریب مطالعه در جامعه است. در ادامه یادداشت آمده است: این یعنی فقر مطالعه در جامعه یک مشکل فردی یا طبقاتی نیست. مشکلی به غایت اجتماعی است که دلایل و زمینه‌های اجتماعی هم دارد. خاصه با در نظر گرفتن اینکه میانگین سرانه مطالعه در جهان، حدود 45 دقیقه است، درحالی که در کشور ما در بهترین و خوشبینانه‌ترین حالت کمتر از 20 دقیقه است. جامعه‌شناس‌ها معتقدند به پرسش‌های اجتماعی پاسخ قطعی و تک‌علتی، نمی‌شود داد. به تعبیر دیگر پدیده‌های اجتماعی چندعلتی هستند. پدیده کتاب و صنعت نشر هم از این قاعده مستثنا نیست. با این حال روشن است کتاب در سبد خرید ما جایی ندارد. ما حاضر نیستیم بخشی از هزینه جاری هفتگی یا ماهانه‌مان را به خرید کتاب اختصاص دهیم. این می‌تواند دلایل گوناگونی داشته باشد. شاید به پایین بودن درآمد سرانه افراد بازگردد؛ کسی که توان حل نیازهای اولیه زندگی‌اش را نداشته باشد چگونه می‌تواند برای خرید و مطالعه کتاب هزینه کند؟ این فرضیه مخصوصاً در روزگار ما چندان هم بی‌راه نیست، خاصه اینکه قیمت کاغذ، هزینه چاپ و لاجرم قیمت کتاب به دلایل مختلف بالا رفته است. دیگر اینکه در کشور ما مکانیسم تولید و توزیع کتاب فرآیند منطقی و طبیعی ندارد. در همه جای جهان تعداد کتاب‌فروشی‌ها چند برابر تعداد ناشران است. این امری بدیهی است. تعداد فروشگاه‌های کتاب باید چند برابر تعداد ناشران و تولیدکنندگان کتاب باشد، مثل هر کالای تولیدی دیگری. طبیعتاً اگر
10 کارخانه تولید موادغذایی داریم، چندین برابر آن فروشگاه در کل کشور نیاز است که تولیدات کارخانه را به دست مشتریان برساند اما خوب است بدانید که در کشور ما تعداد ناشران بیشتر از تعداد کتاب‌فروش‌هاست! به اینها اضافه کنید کارهایی را که برای بهترشدن وضع کتابخوانی جامعه صورت گرفته که رایج‌ترین کار، برگزاری مسابقه کتابخوانی است. برای خواندن یک کتاب جایزه‌ای معین می‌کنیم. معنای این کار چیست؟ جز پذیرفتن اینکه کتابخوانی کاری بی‌حاصل و حوصله‌سربر است که برای جبران وقتی که گذاشته‌اید به شما جایزه می‌دهیم تا وجدان‌تان آرام بگیرد؟ معمولا در این مسابقات اهمیت جایزه از خود کتاب بیشتر است. واضح است که افراد بعد از مسابقه هم به جای روی آوردن به کتاب سراغ جمع کردن سکه و جوایز نفیس(!) بروند. کتابخوانی باید از درون بجوشد. ما باید کتاب بخوانیم برای خود کتاب و نفس فایده‌ای که مطالعه برای آدمی دارد. ضمن اینکه ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که حاکمیت با رسانه‌های تصویری است. بخش زیادی از ذائقه فرهنگی جامعه توسط تلویزیون ساخته می‌شود. در نمایشگاه کتاب تهران، مردم برای خرید کتاب یکی از مجری‌های مشهور تلویزیون صف می‌کشیدند، درحالی که از کنار بسیاری از اساتید و نخبگان ادبیات و فرهنگ ما بی‌تفاوت می‌گذشتند و آنها را نمی‌شناختند. این به معنای نقد و نفی تلویزیون نیست، بلکه منظور توجه به اهمیت و کارکردهای آن است. ما هنوز در تلویزیون‌مان آن صورت که باید و شاید تبلیغ کتاب نداریم. بیشتر افرادی که در تلویزیون به ستاره تبدیل می‌شوند و مورد توجه بخش زیادی از جامعه قرار می‌گیرند، اهل کتاب نیستند. منظور ستاره‌های فیلم‌ها و سریال‌ها و ورزشکاران است که هیچ‌کدام نسبتی جدی با کتاب ندارند یا اگر هم دارند در رسانه به آن پرداخته نمی‌شود. اگر مسؤولان مهم یا چهره‌های رسانه‌ای ما هر وقت که یک نویسنده یا ادیب را دیدند با او عکس گرفتند، اگر جامعه بیشتر از بازیکنان فوتبال نویسنده‌ها را در تلویزیون دیدند، اگر پدران و مادران جلوی بچه‌هایشان کتاب بخوانند و بیشتر از گوشی موبایل و نوت‌بوک(لپ‌تاپ)، کتاب دست بگیرند و خیلی اگرهای دیگر می‌توانیم به رشد کتابخوانی در جامعه امیدوار باشیم. پس بیاییم از امروز بخواهیم که بخوانیم...