نوشتن نمایشنامه آسان‌تر است
یا ساختن کشتی؟
در گلستان سعدی حکایتی وجود دارد که مضمون آن تقریبا چنین است: روزی بزرگی، خدمتکارش را برای خرید کمی نمک به ده فرستاد و گفت: «حق نمک را درست ادا کن!» خدمتکار گفت: «حالا مگر کمی نمک چه ارزشی دارد؟ روستاییان اگر بدانند شما اینجا هستید، همه زندگیشان را تقدیم می‌کنند.» و آن بزرگ گفت: «حق نمک یعنی اینکه بنیاد ظلم برپا نشود و هر کس به اندازه‌ای که چیزی را می‌گیرد، بهای آن را بپردازد. اگر تو امروز نمک را به رایگان از آنها بگیری، فردا ظالمان ما را الگو می‌کنند و مال و منال و عیال رعایای خود را به رایگان می‌گیرند... ما که سرمشق این مردم هستیم، باید بنیاد خوبی را پایه‌گذاری کنیم تا «خوبی» بماند و مردم بیاموزند که حتی مشتی نمک هم بهایی دارد...».
نمی‌دانم چرا هر بار خواندن این حکایت سعدی که من آن را با زبان خودم بازنویسی کرده‌ام، چنین لرزه بر تنم می‌اندازد؟ شاید چون ما نمایشنامه‌نویس و هنرمندیم و آنچه می‌نویسیم، به شکل مکتوب باقی می‌ماند و تا پس از مرگ ما به آن اشاره می‌شود. بارها و بارها از خودم پرسیده‌ام، وقتی خداوند به حضرت نوح (ع) فرمان داد: «در خشکی یک کشتی بساز و از هر حیوانی، زوجی را سوار آن کن...» حضرت نوح(ع) دچار چه احساسی شد؟ احساس من موقع نوشتن هر نمایشنامه، مثل همین ساختن کشتی است، باید پی و پایه محکمی داشته باشد که بتواند امواج پرفراز و نشیب نقد جامعه را تاب آورد، کوچک باشد که بتوانم آن را در خانه بسازم، اما آنقدر بزرگ باشد که از هر سخن و اندیشه و حدیث زمانه، نشانه‌ای در آن باشد. نخست پایه‌های کشتیام را استوار و اسکلت آن را دقیقاً طراحی می‌کنم، تا اینجا هیچ مشکلی نیست، حتی یک کودک دبستانی هم می‌تواند نقشه یک کشتی را طراحی کند. سپس کار به ساخت و ساز می‌کشد، باز هم مشکلی نیست، شخصیت‌پردازی را بلدم و دیالوگ‌نویسی را... مشکل اصلی این است که این کشتی با چه چیزهایی باید پر شود، هر زمانی حرف خود را می‌طلبد و هر کشتی که در هر زمان برای نجات بشریت به آب می‌افتد، موجودات خاصی را به همراه می‌برد. همیشه از خودم می‌پرسم اگر اکنون خداوند فرمان ساخت کشتی را می‌داد، نوح نبی(ع) چه کسانی را سوار آن می‌کرد. اصلاً کسی به نوح نبی(ع) اجازه می‌داد که مثلاً در بالکن خانه‌اش یا پشت‌بام مشاع، کشتی بسازد و اصلا نوح نبی زمینی پیدا می‌کرد که نزدیک جنگل باشد تا بتواند چوب بیاورد و کشتی‌اش را بنا کند؟ یا شهرداری مانع جمع کردن چوب‌های جنگل می‌شد؟ یا صاحب زمین با ساخت کشتی در زمینش مخالفت می‌کرد و اصلا همانگونه که قوم نوح(ع) او را دیوانه پنداشتند، از کجا معلوم که امروز هم کار او به بیمارستان روانی نمي‌كشيد؟ من نمایشنامه‌نویس در آستانه روز جهانی تئاتر در کشتیام چه کسی، چه حرفی، چه اتفاقی را سوار کنم که صدها سال بعد هم فرزندان ما که می‌خوانند، حرف دل آنها باشد؟ منِ نویسنده با کشتی خود یعنی همین قلم چوبی اگر نتوانم کار کشتی نوح(ع) را انجام دهم، یعنی حتی یک نفر یا یک دل افسرده را نجات دهم، پس این قلم و این شغل به چه کاری می‌آید؟ در آستانه روز جهانی تئاتر، دوباره قرآن را باز کردم، بارها خواستم تغییر شغل دهم، خسته‌ام از 20 سال دویدن و فریاد کشیدن و نرسیدن؛ خسته‌ام از اثبات خود، هر سال برای مدیر جدید که «آقا! ما نمایشنامه‌نویس هستیم و احتیاج به صحنه داریم». ما باید به قول زنده‌یاد «رادی» دیده و شنیده شویم، خسته‌ام از اینکه قلمم حتی شاید یک نفر را هم تاکنون نجات نداده باشد و عمرم را به بطالت گذرانده باشم و خسته‌ام از برخورد و رفتاری که شأن یک هنرمند تئاتر را در حد شأن یک نوازنده دوره‌گرد (که او هم برای خود شأنی دارد) پایین می‌آورد و گاهی احساس می‌کنم حتی سالنی که به من می‌دهند از سر صدقه است. اما لبخند تماشاگرانم مرا زنده نگه می‌دارد و دوباره این آیه قرآن می‌آید؛ خدایا! هر بار قرآن را باز می‌کنم همین آیه؟ «کلام نیک مثل درختی است که ریشه‌اش در زمین است و هر زمان به اذن خدا میوه‌های رنگارنگ می‌دهد و کلام ناشایست، ریشه در هیچ جا ندارد و آن را باد می‌برد». (ابراهیم-26) قرآن را می‌بندم، نوشتن نمایشنامه مثل ساختن کشتی نوح(ع) است، حتی اگر یک نفر را نجات دهی، به قول حضرت رسول(ص) تمام بشریت را نجات داده‌ای....
9 اردیبهشت
آزادی نخستین گروه از اسیران عراقی- 1362
26 سال پيش در چنين روزي دولت جمهوري اسلامي ايران نخستين گروه از اسيران عراقي را آزاد و به كشورشان منتقل كرد. دولت جمهوري اسلامي ايران پس از توافق طرفين درگير جنگ به اين كار اقدام كرد اما رژيم صدام برخلاف توافقاتش اسيران ايراني را آزاد نكرد و ايران يك‌جانبه اسيران عراقي را آزاد کرد.
درگذشت ابوجعفر قیروانی- 395
1035 سال پيش در چنين روزي «ابوجعفر قيرواني» معروف به «ابن جزار» مورخ و طبيب حاذق مغربي درگذشت. او از اهالي قيروان بود و از پدرش علم طب را آموخت. «كتب الاعتماد؛ زاد‌المسافر در طب» و «التعريف بصحيح التاريخ» از جمله آثار اين طبيب و مورخ برجسته است.
سلطنت پطرکبیر در روسیه- 1982
382 سال پيش پطركبير در10سالگي در روسيه به سلطنت رسيد و سوفي خواهرش در مقام نايب‌السلطنه اداره امور را به دست گرفت. سوفي چندي بعد پطر را از قصركرملين اخراج و او را به قريه‌اي نزديك مسكو تبعيد كرد اما پطركبير سرانجام با سپاهي برخواهرش سوفي شوريد و پيروز شد. پطر بعد از دستيابي به قدرت، اقدامات اصلاحي بسياری انجام داد و در امور فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي روسيه تحولات عظيمي پديد آورد. یادداشت
نوشتن نمایشنامه آسان‌تر است
یا ساختن کشتی؟
در گلستان سعدی حکایتی وجود دارد که مضمون آن تقریبا چنین است: روزی بزرگی، خدمتکارش را برای خرید کمی نمک به ده فرستاد و گفت: «حق نمک را درست ادا کن!» خدمتکار گفت: «حالا مگر کمی نمک چه ارزشی دارد؟ روستاییان اگر بدانند شما اینجا هستید، همه زندگیشان را تقدیم می‌کنند.» و آن بزرگ گفت: «حق نمک یعنی اینکه بنیاد ظلم برپا نشود و هر کس به اندازه‌ای که چیزی را می‌گیرد، بهای آن را بپردازد. اگر تو امروز نمک را به رایگان از آنها بگیری، فردا ظالمان ما را الگو می‌کنند و مال و منال و عیال رعایای خود را به رایگان می‌گیرند... ما که سرمشق این مردم هستیم، باید بنیاد خوبی را پایه‌گذاری کنیم تا «خوبی» بماند و مردم بیاموزند که حتی مشتی نمک هم بهایی دارد...».
نمی‌دانم چرا هر بار خواندن این حکایت سعدی که من آن را با زبان خودم بازنویسی کرده‌ام، چنین لرزه بر تنم می‌اندازد؟ شاید چون ما نمایشنامه‌نویس و هنرمندیم و آنچه می‌نویسیم، به شکل مکتوب باقی می‌ماند و تا پس از مرگ ما به آن اشاره می‌شود. بارها و بارها از خودم پرسیده‌ام، وقتی خداوند به حضرت نوح (ع) فرمان داد: «در خشکی یک کشتی بساز و از هر حیوانی، زوجی را سوار آن کن...» حضرت نوح(ع) دچار چه احساسی شد؟ احساس من موقع نوشتن هر نمایشنامه، مثل همین ساختن کشتی است، باید پی و پایه محکمی داشته باشد که بتواند امواج پرفراز و نشیب نقد جامعه را تاب آورد، کوچک باشد که بتوانم آن را در خانه بسازم، اما آنقدر بزرگ باشد که از هر سخن و اندیشه و حدیث زمانه، نشانه‌ای در آن باشد. نخست پایه‌های کشتیام را استوار و اسکلت آن را دقیقاً طراحی می‌کنم، تا اینجا هیچ مشکلی نیست، حتی یک کودک دبستانی هم می‌تواند نقشه یک کشتی را طراحی کند. سپس کار به ساخت و ساز می‌کشد، باز هم مشکلی نیست، شخصیت‌پردازی را بلدم و دیالوگ‌نویسی را... مشکل اصلی این است که این کشتی با چه چیزهایی باید پر شود، هر زمانی حرف خود را می‌طلبد و هر کشتی که در هر زمان برای نجات بشریت به آب می‌افتد، موجودات خاصی را به همراه می‌برد. همیشه از خودم می‌پرسم اگر اکنون خداوند فرمان ساخت کشتی را می‌داد، نوح نبی(ع) چه کسانی را سوار آن می‌کرد. اصلاً کسی به نوح نبی(ع) اجازه می‌داد که مثلاً در بالکن خانه‌اش یا پشت‌بام مشاع، کشتی بسازد و اصلا نوح نبی زمینی پیدا می‌کرد که نزدیک جنگل باشد تا بتواند چوب بیاورد و کشتی‌اش را بنا کند؟ یا شهرداری مانع جمع کردن چوب‌های جنگل می‌شد؟ یا صاحب زمین با ساخت کشتی در زمینش مخالفت می‌کرد و اصلا همانگونه که قوم نوح(ع) او را دیوانه پنداشتند، از کجا معلوم که امروز هم کار او به بیمارستان روانی نمي‌كشيد؟ من نمایشنامه‌نویس در آستانه روز جهانی تئاتر در کشتیام چه کسی، چه حرفی، چه اتفاقی را سوار کنم که صدها سال بعد هم فرزندان ما که می‌خوانند، حرف دل آنها باشد؟ منِ نویسنده با کشتی خود یعنی همین قلم چوبی اگر نتوانم کار کشتی نوح(ع) را انجام دهم، یعنی حتی یک نفر یا یک دل افسرده را نجات دهم، پس این قلم و این شغل به چه کاری می‌آید؟ در آستانه روز جهانی تئاتر، دوباره قرآن را باز کردم، بارها خواستم تغییر شغل دهم، خسته‌ام از 20 سال دویدن و فریاد کشیدن و نرسیدن؛ خسته‌ام از اثبات خود، هر سال برای مدیر جدید که «آقا! ما نمایشنامه‌نویس هستیم و احتیاج به صحنه داریم». ما باید به قول زنده‌یاد «رادی» دیده و شنیده شویم، خسته‌ام از اینکه قلمم حتی شاید یک نفر را هم تاکنون نجات نداده باشد و عمرم را به بطالت گذرانده باشم و خسته‌ام از برخورد و رفتاری که شأن یک هنرمند تئاتر را در حد شأن یک نوازنده دوره‌گرد (که او هم برای خود شأنی دارد) پایین می‌آورد و گاهی احساس می‌کنم حتی سالنی که به من می‌دهند از سر صدقه است. اما لبخند تماشاگرانم مرا زنده نگه می‌دارد و دوباره این آیه قرآن می‌آید؛ خدایا! هر بار قرآن را باز می‌کنم همین آیه؟ «کلام نیک مثل درختی است که ریشه‌اش در زمین است و هر زمان به اذن خدا میوه‌های رنگارنگ می‌دهد و کلام ناشایست، ریشه در هیچ جا ندارد و آن را باد می‌برد». (ابراهیم-26) قرآن را می‌بندم، نوشتن نمایشنامه مثل ساختن کشتی نوح(ع) است، حتی اگر یک نفر را نجات دهی، به قول حضرت رسول(ص) تمام بشریت را نجات داده‌ای....
9 اردیبهشت
آزادی نخستین گروه از اسیران عراقی- 1362
26 سال پيش در چنين روزي دولت جمهوري اسلامي ايران نخستين گروه از اسيران عراقي را آزاد و به كشورشان منتقل كرد. دولت جمهوري اسلامي ايران پس از توافق طرفين درگير جنگ به اين كار اقدام كرد اما رژيم صدام برخلاف توافقاتش اسيران ايراني را آزاد نكرد و ايران يك‌جانبه اسيران عراقي را آزاد کرد.
درگذشت ابوجعفر قیروانی- 395
1035 سال پيش در چنين روزي «ابوجعفر قيرواني» معروف به «ابن جزار» مورخ و طبيب حاذق مغربي درگذشت. او از اهالي قيروان بود و از پدرش علم طب را آموخت. «كتب الاعتماد؛ زاد‌المسافر در طب» و «التعريف بصحيح التاريخ» از جمله آثار اين طبيب و مورخ برجسته است.
سلطنت پطرکبیر در روسیه- 1982
382 سال پيش پطركبير در10سالگي در روسيه به سلطنت رسيد و سوفي خواهرش در مقام نايب‌السلطنه اداره امور را به دست گرفت. سوفي چندي بعد پطر را از قصركرملين اخراج و او را به قريه‌اي نزديك مسكو تبعيد كرد اما پطركبير سرانجام با سپاهي برخواهرش سوفي شوريد و پيروز شد. پطر بعد از دستيابي به قدرت، اقدامات اصلاحي بسياری انجام داد و در امور فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي روسيه تحولات عظيمي پديد آورد. ارسال نظر
پربیننده