اکنون دیگر کرج را کلانشهری در کنار کلانشهر پایتخت می‌دانند؛ شهری که تنها به دلیل شهرستان ماندن کسی از آمار روز افزون جمعیتش، میزان جرائم و از همه مهم‌تر ضریب دسترسی به امکانات رفاهی در آن هشدار نمی‌دهد. شهری که روزی از مادری به نام تهران متولد شد و اکنون بیش از آنکه شبیه طفل نوپایی باشد به همسایه اخمویی بدل شده که خوابگاه میلیون‌ها کارگر و کارمند است. کرج یک شهر شبانه است و روزهایش را بی‌هدف و خلوت می‌گذراند، اما این روزها ساکنان غرب تهران خبرهای تازه‌ای از استان شدن همسايه خود به مرکزیت کرج می‌شنوند؛ استان البرزی که قرار است در همین روزها از حوالی غرب تهران سر از بستر جغرافیای سیاسی شهرها و استان‌های ایران بیرون آورد و به‌عنوان سی و يكمین استان کشور عرض اندام کند. عکس‌العمل‌هایی که تا کنون به این خبر شده بیش از آنکه علمی و کارشناسانه باشد جنبه تبلیغاتی و
ضد تبلیغاتی داشته، به طوری که یکی از روزنامه‌ها در چند روز اخیر این پروژه را یک حرکت تبلیغاتی دانسته و با این حساب اهمیت موضوع را به نفع مسائل سیاسی مصادره کرده است، اما این در حالی است که استان شدن یک شهرستان و توابع آن، آنچنان مساله مهمی است که نمی‌توان به این سادگی از تحقیق و مطالعه درباره آن چشم پوشید و با مهرسیاسی و بی‌انصافی‌های مغرضانه، صحبت کردن درباره آن را از درجه اعتبار ساقط کرد.
در سایه سیاست
در حالی که در چند روز گذشته شایعاتی مبنی بر استان شدن کرج در محافل مختلف می‌پیچید، نماینده مردم کرج، اشتهارد و آسارا در مجلس با تایید این خبر به «وطن امروز» گفت: استان شدن کرج در مراحل نهایی تصمیم‌گیری است. فاطمه آجرلو در این گفت‌وگو با اشاره به سخنانش در همایش شوراهای اسلامی شهرستان کرج گفت: همان‌طور که در آن جلسه هم گفتم، ارتقای ساختار تشکیلاتی غرب استان تهران به مرکزیت کرج از مصوبات دور اول سفر رئیس‌جمهور به این کلانشهر است و موانع و مشکلات استان شدن کرج و ارتقای این کلانشهر در شورای شهرستان بررسی شد. به نظر می‌رسد روند استان شدن کرج به حدی نهایی شده که تنها مانع
پیش رو افزوده شدن یا نشدن شهریار به این بخش از تقسیمات جدید کشوري است به طوری که آجرلو با اشاره به موانع کوچک بر سر راه تحقق این مساله می‌گوید: در این راستا مخالفت‌هایی از طرف بعضی از مسؤولان صورت گرفته است که شهرستان شهریار نباید زیرمجموعه کرج قرار بگیرد و در این‌باره لازم است تدابیر لازم اندیشیده شود. این در حالی است که فرماندار کرج با لحن ملایم‌تری از استان شدن کرج در آینده نزدیک خبر می‌دهد: مسیرتقسیمات کشوری و استان شدن کلانشهر کرج هم‌اکنون مراحل عادی خود را طی می‌کند اما نباید درباره این مساله بین مردم و شهروندان توقع ایجاد کرد. محمدجواد کولیوند می‌افزاید: در این مورد چند پیشنهاد به هیات دولت ارائه شده که این پیشنهادات هم اکنون در حال بررسی است. هم اکنون هیات دولت نیز به این نتیجه رسیده است که کلانشهر کرج با جمعیت دو میلیون نفر را دیگر نمی‌توان با اعتبارات و امکانات کنونی اداره کرد و باید با استان شدن، اعتبارات استانی به آن تعلق گیرد. کولیوند در پایان درباره تاریخچه تقسیمات کشوری در غرب استان تهران می‌گوید: ایجاد تغییر در تقسیمات کشوری در غرب استان تهران از هشت سال پیش تاکنون در حال بررسی است و هم اکنون نیز مراحل عادی خود را طي می‌کند. اما این یک روی سکه است. روی دیگر سکه استان شدن یک شهر به مسائلی برمی‌گردد که با تغییر مرزهای جغرافیایی شهرها متحول می‌شوند اما به خودی خود از هویت مستقلی برخوردارند و حوزه تاثیرگذاری‌شان مردم و اجتماع هستند. این بحث‌های اجتماعی را باید با رویکردی جامعه‌شناسانه پیگیری کرد و نتایج آن را در بخش‌های مختلف مورد بررسی قرار داد.
پیشینه تاریخی، موقعیت و تقسیمات کشوری
کرج که هم اکنون قسمت قابل توجهی از فشار جمعیت و کم آبی تهران را تحمل می‌کند، از دوران پیش از تاریخ و باستان نیز سرزمینی پرجاذبه و مرکز آب و آبادانی بوده است. استعدادهای طبیعی و منابع آبی فراوان سلسله جبال البرز، همچنین خاک حاصلخیز دامنه‌های البرز و دشت منتهی به آن برای اجتماعات بشری مناسب بوده است.
وقتی با نگاه شهرسازانه به کرج نگاه می‌کنیم، آن را شهری از مجموعه شهرها و شهرک‌های اقماری تهران می‌یابیم که برای بحران جمعیت پایتخت به عنوان سوپاپ انتخاب شده بودند. در دوره‌ای که بحران‌هایی چون بیکاری، خشکسالی و عدم سوددهی فعالیت‌های صنعتی باعث سرازیر شدن جمعیت به سوی پایتخت شد، بحث‌ها بر سر ساخت و ساز مسکونی انبوه در جلگه کرج مطرح شد. کرج که تا پیش از آن بیشتر به ساخت و ساز ویلایی برای فضاهای تفریحی تهرانی‌ها در روزهای تعطیلی روی خوش نشان داده بود، ناگهان تغییر تازه‌ای را در خود احساس کرد؛ بالا آمدن خانه‌ها و آپارتمان‌هایی که به جای حیاط و
فضای سبز تمرکزشان بر مسائلی چون سکونتگاه‌های موقت بود. اینگونه شهرها تغییر می‌کنند و به قول پروفسور فلامکی که می‌گوید: «بزرگ‌ترین مشکل ما در بحث شهرسازی نوین این است که ابتدا شهر را می‌سازیم و بعد برای توسعه پایدار آن مجبور به از بین بردن ساخته‌های خودمان می‌شویم» کرج نیز به مرور دچار چنین مشکلی شد. مشکل اول کمبود زمین بود که لازمه آن معرفی مسیری برای توسعه شهر بود. کرج به علت محصور شدن توسط رشته کوه البرز توانایی پیشرفت به سوی شمال را ندارد بنابراین به سمت جنوب و جنوب غربی رفته و شهرک‌های اقماری چندقلو می‌زاید. حاصل، واقعا قابل توصیف نیست؛ انبوهی از شهرک‌های
به هم پیوسته که گاه حتی به وسیله یک جاده خاکی مالرو به هم وصل می‌شوند. بنابراین خوابگاه کارمندان تهرانی اینگونه در غرب پایتخت شکل می‌گیرد. خوابگاهی با همه ویژگی‌های یک نشیمنگاه شبانه! بنابراین کرج شهری می‌شود بزرگ‌تر از بسیاری از مراکز استان کشور، شهری بدون هیچ‌گونه تفریحگاه قابل توجهی که گاه حتی بتواند در اندک زمانی میزبان بیش از 2 میلیون نفر جمعیت باشد.
محمد مهدی سوله، کارشناس شهری که خود نیز در یکی از شهرک‌های کرج زندگی می‌کند درباره فضای شهری محل سکونتش به «وطن امروز» می‌گوید: شهرها با نوع توسعه فضاهای مسکونی‌شان شکل می‌گیرند و بر همین اساس از دولت و شهرداری طلب توزیع خدمات می‌کنند، اما کرج نه‌تنها توان پاسخگویی خدماتی به شهروندان خود را ندارد بلکه هر روز باید به خواسته‌های شهرک نشینان اطراف نیز پاسخ بگوید. اشاره سوله به شهرهایی چون هشتگرد، شهریار، فردیس، آسارا و حتی طالقان است؛ شهرهایی که از فضای خدماتی کرج استفاده می‌کنند بی آنکه در جمعیت آن لحاظ شوند.علی آقازاده، معاونت خدمات شهر شهرداری کرج درباره ساخت و سازهای غیرمجاز که باعث رشد
بی رویه جمعیت کرج شده است، می‌گوید: موقعیت کرج بسیار ویژه است و به دلیل اینکه این شهر نزدیک پایتخت کشور قراردارد و ازنظر شغلی غنی است، مهاجران بسیاری به این شهر درحال رفت و آمد هستند که متاسفانه باعث ساخت و سازهای غیرمجاز در کرج شده‌اند و همین امر باعث افزایش جمعیت این شهر شده است.
جادوی اسب بخار
اما بلای واقعی را مترو بر سر کرج آورد. حمل و نقل آسان و ارزانی که قرار بود در خدمت عموم مردم جامعه بوده و پاسخگوی حجم مسافرت‌های برون شهری کرج و تهران باشد به افزایش مهاجرت به سوی کرج کمک کرد و بمب جمعیتی در این شهر ترکید. این توانایی که با صرف
45 دقیقه وقت به یکی از قطب‌های توزیع سفر پایتخت بروی و ارزانی خانه‌های اجاره‌ای و ملکی باعث شد کرج در هر سال شلوغ‌تر از سال قبل شود. دفتر معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری در مقاله‌ای اینچنین به پدیده رشد جمعیت در کرج اشاره می‌کند: شهر کرج با جمعیت 14526 نفر در سال 1335 به جمعیت 1377450 نفر در سال 1385 رسیده است که متوسط نرخ رشدی معادل 5/9 درصد را نشان می‌دهد. این شهر در حالی به یک کلانشهر تبدیل شده که در سال‌های 1365 تا 1385 جمعیت بسیاری از شهرهای پرجمعیت کشور از جمله چهار شهر شیراز، اهواز، قم و کرمانشاه را پشت سر گذاشته و به پنجمین کلانشهر کشور در سال 1385 تبدیل شده است و هم‌اکنون از جمعیت شهر تبریز نیز گذشته و چهارمین کلانشهر کشور است. این در حالی است که فاصله‌ای حدود 30 کیلومتر با پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر کشور یعنی تهران دارد و به نظر می‌رسد با توجه به روند افزایش نرخ رشد جمعیت این شهر در مقایسه با شهر اصفهان، تا حدود 10 سال آینده از جمعیت شهر اصفهان نیز بگذرد و سومین کلانشهر کشور شود. این در شرایطی است که شهر کرج و فضای شهری آن توان این جمعیت را نداشته و مشکلا‌تی مشابه شهر تهران در آن بروز کرده است. با نگاه به آمار منتشر شده شرکت بهره‌برداری راه‌‌آهن شهری تهران و حومه در خط 5 این شبکه که مسیر آن از تهران به کرج و برعکس است، تعداد 1/45 میلیون سفر در سال 1385 و حدود 7/63 میلیون سفر در سال 1386 انجام شده است. به‌عنوان مثال، تنها در تابستان 1386 حدود 9/3 میلیون سفر از شهر کرج و 9/2 میلیون نفر سفر از گلشهر از طریق مترو به تهران بوده است. این آمار و ارقام نشان دهنده تقاضای سفر از شهر کرج و حومه آن به تهران و برعکس به صورت روزانه است که اگر سفر خودروهای شخصی، مسافربرها و اتوبوس‌های تهران- کرج را به این آمار اضافه کنیم، پیوند و جریان روزانه بین این دو شهر نمایان‌تر می‌شود.
میزان افزایش و نرخ رشد جمعیت در کرج و مناطق حاشیه نشین و شهرک‌نشین آن در حد توان جذب جمعیت این کانون‌های جمعیتی نبوده و به مرور مشکلا‌تی را برای این مناطق ایجاد می‌کند. میزان رشد و توسعه آب شرب و بهداشتی، توسعه دسترسی‌ها و معابر شهری، انرژی، تأسیسات زیربنایی و تسهیلا‌ت شهری، مسکن، حدود توسعه فیزیکی و... همگام با رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی نبوده، بلکه در حد هشدار است. از این رو برنامه‌ریزی در مجموعه شهری تهران، طرح‌های جامع شهری و شهرستان‌های اطراف تهران و به طور خلا‌صه طرح‌های توسعه و عمران تمام مناطق و نواحی این محدوده بزرگ باید با نگرش آمایشی و توسعه‌ای و در نظر گرفتن تمام جریان‌ها و پیوندهای فیزیکی و فضایی بین مناطق اطراف تهران با شهر تهران، توزیع فعالیت و جمعیت به صورت کنترلی و برنامه‌ریزی شده با نگاه به طرح‌های فرادست ملی و منطقه‌ای صورت گیرد که در این امر نیاز به دو دسته طرح‌های عاجل و درازمدت است. به نظر می‌رسد کرج با استان شدن بتواند از دام این مشکلات خلاصی یافته و به تمرکز مناسب بر توانایی‌های خود دست یابد. بنابراین از این زاویه می‌توان تولد استانی به نام البرز را مبارک و میمون دانست اما مسأله مهم اين است كه بايد برای مسائل خدماتی، عمرانی و زیرساختی این شهر نيز فکری كرد. شهری که توانایی اداره و خدمات‌دهی مناسب به جمعیت خود را نداشته باشد، نمی‌تواند در حد و اندازه‌های یک استان گلیم خود را از آب بیرون بکشد. اينجا كرج، مركز استان البرز
اکنون دیگر کرج را کلانشهری در کنار کلانشهر پایتخت می‌دانند؛ شهری که تنها به دلیل شهرستان ماندن کسی از آمار روز افزون جمعیتش، میزان جرائم و از همه مهم‌تر ضریب دسترسی به امکانات رفاهی در آن هشدار نمی‌دهد. شهری که روزی از مادری به نام تهران متولد شد و اکنون بیش از آنکه شبیه طفل نوپایی باشد به همسایه اخمویی بدل شده که خوابگاه میلیون‌ها کارگر و کارمند است. کرج یک شهر شبانه است و روزهایش را بی‌هدف و خلوت می‌گذراند، اما این روزها ساکنان غرب تهران خبرهای تازه‌ای از استان شدن همسايه خود به مرکزیت کرج می‌شنوند؛ استان البرزی که قرار است در همین روزها از حوالی غرب تهران سر از بستر جغرافیای سیاسی شهرها و استان‌های ایران بیرون آورد و به‌عنوان سی و يكمین استان کشور عرض اندام کند. عکس‌العمل‌هایی که تا کنون به این خبر شده بیش از آنکه علمی و کارشناسانه باشد جنبه تبلیغاتی و
ضد تبلیغاتی داشته، به طوری که یکی از روزنامه‌ها در چند روز اخیر این پروژه را یک حرکت تبلیغاتی دانسته و با این حساب اهمیت موضوع را به نفع مسائل سیاسی مصادره کرده است، اما این در حالی است که استان شدن یک شهرستان و توابع آن، آنچنان مساله مهمی است که نمی‌توان به این سادگی از تحقیق و مطالعه درباره آن چشم پوشید و با مهرسیاسی و بی‌انصافی‌های مغرضانه، صحبت کردن درباره آن را از درجه اعتبار ساقط کرد.
در سایه سیاست
در حالی که در چند روز گذشته شایعاتی مبنی بر استان شدن کرج در محافل مختلف می‌پیچید، نماینده مردم کرج، اشتهارد و آسارا در مجلس با تایید این خبر به «وطن امروز» گفت: استان شدن کرج در مراحل نهایی تصمیم‌گیری است. فاطمه آجرلو در این گفت‌وگو با اشاره به سخنانش در همایش شوراهای اسلامی شهرستان کرج گفت: همان‌طور که در آن جلسه هم گفتم، ارتقای ساختار تشکیلاتی غرب استان تهران به مرکزیت کرج از مصوبات دور اول سفر رئیس‌جمهور به این کلانشهر است و موانع و مشکلات استان شدن کرج و ارتقای این کلانشهر در شورای شهرستان بررسی شد. به نظر می‌رسد روند استان شدن کرج به حدی نهایی شده که تنها مانع
پیش رو افزوده شدن یا نشدن شهریار به این بخش از تقسیمات جدید کشوري است به طوری که آجرلو با اشاره به موانع کوچک بر سر راه تحقق این مساله می‌گوید: در این راستا مخالفت‌هایی از طرف بعضی از مسؤولان صورت گرفته است که شهرستان شهریار نباید زیرمجموعه کرج قرار بگیرد و در این‌باره لازم است تدابیر لازم اندیشیده شود. این در حالی است که فرماندار کرج با لحن ملایم‌تری از استان شدن کرج در آینده نزدیک خبر می‌دهد: مسیرتقسیمات کشوری و استان شدن کلانشهر کرج هم‌اکنون مراحل عادی خود را طی می‌کند اما نباید درباره این مساله بین مردم و شهروندان توقع ایجاد کرد. محمدجواد کولیوند می‌افزاید: در این مورد چند پیشنهاد به هیات دولت ارائه شده که این پیشنهادات هم اکنون در حال بررسی است. هم اکنون هیات دولت نیز به این نتیجه رسیده است که کلانشهر کرج با جمعیت دو میلیون نفر را دیگر نمی‌توان با اعتبارات و امکانات کنونی اداره کرد و باید با استان شدن، اعتبارات استانی به آن تعلق گیرد. کولیوند در پایان درباره تاریخچه تقسیمات کشوری در غرب استان تهران می‌گوید: ایجاد تغییر در تقسیمات کشوری در غرب استان تهران از هشت سال پیش تاکنون در حال بررسی است و هم اکنون نیز مراحل عادی خود را طي می‌کند. اما این یک روی سکه است. روی دیگر سکه استان شدن یک شهر به مسائلی برمی‌گردد که با تغییر مرزهای جغرافیایی شهرها متحول می‌شوند اما به خودی خود از هویت مستقلی برخوردارند و حوزه تاثیرگذاری‌شان مردم و اجتماع هستند. این بحث‌های اجتماعی را باید با رویکردی جامعه‌شناسانه پیگیری کرد و نتایج آن را در بخش‌های مختلف مورد بررسی قرار داد.
پیشینه تاریخی، موقعیت و تقسیمات کشوری
کرج که هم اکنون قسمت قابل توجهی از فشار جمعیت و کم آبی تهران را تحمل می‌کند، از دوران پیش از تاریخ و باستان نیز سرزمینی پرجاذبه و مرکز آب و آبادانی بوده است. استعدادهای طبیعی و منابع آبی فراوان سلسله جبال البرز، همچنین خاک حاصلخیز دامنه‌های البرز و دشت منتهی به آن برای اجتماعات بشری مناسب بوده است.
وقتی با نگاه شهرسازانه به کرج نگاه می‌کنیم، آن را شهری از مجموعه شهرها و شهرک‌های اقماری تهران می‌یابیم که برای بحران جمعیت پایتخت به عنوان سوپاپ انتخاب شده بودند. در دوره‌ای که بحران‌هایی چون بیکاری، خشکسالی و عدم سوددهی فعالیت‌های صنعتی باعث سرازیر شدن جمعیت به سوی پایتخت شد، بحث‌ها بر سر ساخت و ساز مسکونی انبوه در جلگه کرج مطرح شد. کرج که تا پیش از آن بیشتر به ساخت و ساز ویلایی برای فضاهای تفریحی تهرانی‌ها در روزهای تعطیلی روی خوش نشان داده بود، ناگهان تغییر تازه‌ای را در خود احساس کرد؛ بالا آمدن خانه‌ها و آپارتمان‌هایی که به جای حیاط و
فضای سبز تمرکزشان بر مسائلی چون سکونتگاه‌های موقت بود. اینگونه شهرها تغییر می‌کنند و به قول پروفسور فلامکی که می‌گوید: «بزرگ‌ترین مشکل ما در بحث شهرسازی نوین این است که ابتدا شهر را می‌سازیم و بعد برای توسعه پایدار آن مجبور به از بین بردن ساخته‌های خودمان می‌شویم» کرج نیز به مرور دچار چنین مشکلی شد. مشکل اول کمبود زمین بود که لازمه آن معرفی مسیری برای توسعه شهر بود. کرج به علت محصور شدن توسط رشته کوه البرز توانایی پیشرفت به سوی شمال را ندارد بنابراین به سمت جنوب و جنوب غربی رفته و شهرک‌های اقماری چندقلو می‌زاید. حاصل، واقعا قابل توصیف نیست؛ انبوهی از شهرک‌های
به هم پیوسته که گاه حتی به وسیله یک جاده خاکی مالرو به هم وصل می‌شوند. بنابراین خوابگاه کارمندان تهرانی اینگونه در غرب پایتخت شکل می‌گیرد. خوابگاهی با همه ویژگی‌های یک نشیمنگاه شبانه! بنابراین کرج شهری می‌شود بزرگ‌تر از بسیاری از مراکز استان کشور، شهری بدون هیچ‌گونه تفریحگاه قابل توجهی که گاه حتی بتواند در اندک زمانی میزبان بیش از 2 میلیون نفر جمعیت باشد.
محمد مهدی سوله، کارشناس شهری که خود نیز در یکی از شهرک‌های کرج زندگی می‌کند درباره فضای شهری محل سکونتش به «وطن امروز» می‌گوید: شهرها با نوع توسعه فضاهای مسکونی‌شان شکل می‌گیرند و بر همین اساس از دولت و شهرداری طلب توزیع خدمات می‌کنند، اما کرج نه‌تنها توان پاسخگویی خدماتی به شهروندان خود را ندارد بلکه هر روز باید به خواسته‌های شهرک نشینان اطراف نیز پاسخ بگوید. اشاره سوله به شهرهایی چون هشتگرد، شهریار، فردیس، آسارا و حتی طالقان است؛ شهرهایی که از فضای خدماتی کرج استفاده می‌کنند بی آنکه در جمعیت آن لحاظ شوند.علی آقازاده، معاونت خدمات شهر شهرداری کرج درباره ساخت و سازهای غیرمجاز که باعث رشد
بی رویه جمعیت کرج شده است، می‌گوید: موقعیت کرج بسیار ویژه است و به دلیل اینکه این شهر نزدیک پایتخت کشور قراردارد و ازنظر شغلی غنی است، مهاجران بسیاری به این شهر درحال رفت و آمد هستند که متاسفانه باعث ساخت و سازهای غیرمجاز در کرج شده‌اند و همین امر باعث افزایش جمعیت این شهر شده است.
جادوی اسب بخار
اما بلای واقعی را مترو بر سر کرج آورد. حمل و نقل آسان و ارزانی که قرار بود در خدمت عموم مردم جامعه بوده و پاسخگوی حجم مسافرت‌های برون شهری کرج و تهران باشد به افزایش مهاجرت به سوی کرج کمک کرد و بمب جمعیتی در این شهر ترکید. این توانایی که با صرف
45 دقیقه وقت به یکی از قطب‌های توزیع سفر پایتخت بروی و ارزانی خانه‌های اجاره‌ای و ملکی باعث شد کرج در هر سال شلوغ‌تر از سال قبل شود. دفتر معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری در مقاله‌ای اینچنین به پدیده رشد جمعیت در کرج اشاره می‌کند: شهر کرج با جمعیت 14526 نفر در سال 1335 به جمعیت 1377450 نفر در سال 1385 رسیده است که متوسط نرخ رشدی معادل 5/9 درصد را نشان می‌دهد. این شهر در حالی به یک کلانشهر تبدیل شده که در سال‌های 1365 تا 1385 جمعیت بسیاری از شهرهای پرجمعیت کشور از جمله چهار شهر شیراز، اهواز، قم و کرمانشاه را پشت سر گذاشته و به پنجمین کلانشهر کشور در سال 1385 تبدیل شده است و هم‌اکنون از جمعیت شهر تبریز نیز گذشته و چهارمین کلانشهر کشور است. این در حالی است که فاصله‌ای حدود 30 کیلومتر با پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر کشور یعنی تهران دارد و به نظر می‌رسد با توجه به روند افزایش نرخ رشد جمعیت این شهر در مقایسه با شهر اصفهان، تا حدود 10 سال آینده از جمعیت شهر اصفهان نیز بگذرد و سومین کلانشهر کشور شود. این در شرایطی است که شهر کرج و فضای شهری آن توان این جمعیت را نداشته و مشکلا‌تی مشابه شهر تهران در آن بروز کرده است. با نگاه به آمار منتشر شده شرکت بهره‌برداری راه‌‌آهن شهری تهران و حومه در خط 5 این شبکه که مسیر آن از تهران به کرج و برعکس است، تعداد 1/45 میلیون سفر در سال 1385 و حدود 7/63 میلیون سفر در سال 1386 انجام شده است. به‌عنوان مثال، تنها در تابستان 1386 حدود 9/3 میلیون سفر از شهر کرج و 9/2 میلیون نفر سفر از گلشهر از طریق مترو به تهران بوده است. این آمار و ارقام نشان دهنده تقاضای سفر از شهر کرج و حومه آن به تهران و برعکس به صورت روزانه است که اگر سفر خودروهای شخصی، مسافربرها و اتوبوس‌های تهران- کرج را به این آمار اضافه کنیم، پیوند و جریان روزانه بین این دو شهر نمایان‌تر می‌شود.
میزان افزایش و نرخ رشد جمعیت در کرج و مناطق حاشیه نشین و شهرک‌نشین آن در حد توان جذب جمعیت این کانون‌های جمعیتی نبوده و به مرور مشکلا‌تی را برای این مناطق ایجاد می‌کند. میزان رشد و توسعه آب شرب و بهداشتی، توسعه دسترسی‌ها و معابر شهری، انرژی، تأسیسات زیربنایی و تسهیلا‌ت شهری، مسکن، حدود توسعه فیزیکی و... همگام با رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی نبوده، بلکه در حد هشدار است. از این رو برنامه‌ریزی در مجموعه شهری تهران، طرح‌های جامع شهری و شهرستان‌های اطراف تهران و به طور خلا‌صه طرح‌های توسعه و عمران تمام مناطق و نواحی این محدوده بزرگ باید با نگرش آمایشی و توسعه‌ای و در نظر گرفتن تمام جریان‌ها و پیوندهای فیزیکی و فضایی بین مناطق اطراف تهران با شهر تهران، توزیع فعالیت و جمعیت به صورت کنترلی و برنامه‌ریزی شده با نگاه به طرح‌های فرادست ملی و منطقه‌ای صورت گیرد که در این امر نیاز به دو دسته طرح‌های عاجل و درازمدت است. به نظر می‌رسد کرج با استان شدن بتواند از دام این مشکلات خلاصی یافته و به تمرکز مناسب بر توانایی‌های خود دست یابد. بنابراین از این زاویه می‌توان تولد استانی به نام البرز را مبارک و میمون دانست اما مسأله مهم اين است كه بايد برای مسائل خدماتی، عمرانی و زیرساختی این شهر نيز فکری كرد. شهری که توانایی اداره و خدمات‌دهی مناسب به جمعیت خود را نداشته باشد، نمی‌تواند در حد و اندازه‌های یک استان گلیم خود را از آب بیرون بکشد. ارسال نظر
پربیننده