گروه اجتماعی: تصویب و اجرای طرح‌های کلان ملی که از دولت گذشته آغاز شده در دوره جدید با ابهام مواجه شده است تا جایی که ۳۹ طرح به دلایلی که بعدها کمبود بودجه و تعجیل در برنامه‌ریزی عنوان شد، متوقف شده و حالا صحبت از ادامه پیگیری این طرح‌هاست. در ابتدای دولت یازدهم 39 طرح از 47 طرح کلان ملی که با عزم جزم دانشمندان ایرانی در دستور کار شورایعالی عتف قرار گرفته بود متوقف شد تا علت آن برای دانشمندان کشور به صورت یک علامت سوال مطرح شود. در ابتدا مدیران وزارت علوم دلیل توقف طرح‌های کلان ملی را کمبود بودجه اعلام کردند و پس از آن وحید احمدی، معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم، تعجیل در برنامه‌ریزی‌های گذشته را علت توقف این طرح‌ها دانست و حالا در اظهارنظری جدید از سطح‌بندی طرح‌های کلان و توقف تنها 13 طرح خبر داده است.
تصویب 47 طرح کلان ملی پژوهش و فناوری
به گزارش فارس، با توجه به نقش شورایعالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در برنامه‌ریزی برای توسعه علم و فناوری، دبیرخانه این شورا از ابتدای سال 89 تصویب طرح‌های کلان ملی را مهم‌ترین وظیفه خود عنوان کرد. دبیرخانه شورایعالی عتف با توجه به پیشینه و فعالیت‌های صورت گرفته در کمیسیون‌های تخصصی در دی ماه 1390 تعداد 37 طرح کلان ملی پژوهش و فناوری را با همکاری دستگاه‌های اجرایی تدوین کرد و در کمیسیون دائمی به تصویب رساند. بدین ترتیب تا پایان سال 1392 تعداد 47 طرح کلان ملی پژوهش و فناوری به تصویب شورایعالی رسید.
سرنوشت نامعلوم طرح‌های کلان
پس از گذشت 2 سال از دولت یازدهم، وحید احمدی، معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم در حاشیه جلسه کمیسیون دائمی شورای عتف اعلام کرد: همه طرح‌های کلان ملی باید سند بالادستی داشته باشند. پس از اینکه احمدی صحبت از تعجیل در برنامه‌ریزی‌های گذشته برای تصویب طرح‌های کلان ملی کرد، محمد مهدی‌نژادنوری، معاون پژوهش و فناوری سابق وزارت علوم، حذف طرح‌ها را به دلیل ضعف مدیریت درست منابع دانست و عنوان کرد: این طرح‌ها در یک فرآیند مطالعاتی و نیازشناسی طولانی که ریشه در مطالعات دستگاه‌های اجرایی داشت و یافته‌های آنها بیش از یک‌سال در 11 کمیسیون تخصصی شورایعالی عتف و پس از آن در کمیسیون دائمی مورد بررسی و اولویت‌بندی قرار گرفت و در نهایت در شورایعالی عتف با لحاظ در چارچوب نقشه جامع علمی کشور به تصویب رسید و حتی در ابتدا بدون هیچ بودجه‌ای آغاز شد.
تعجیل در سیاستگذاری طرح‌های کلان
کامران دانشجو، وزیر علوم دولت دهم نیز در این باره گفته است: در سیاستگذاری طرح‌های کلان تعجیل شده است. طرح‌های کلان را از زمانی که شروع کردیم تا تصویب 2 سال طول کشید، اگر تعجیلی صورت گرفته می‌توانند حالا برنامه‌ریزی کنند و بدون تعجیل طرح‌ها را تصویب کنند.
به گفته دانشجو، طرح‌ها بر مبنای نقشه جامع علمی کشور و براساس نیاز حوزه کاربرد و با همکاری دستگاه اجرایی تعریف و تصویب شده بود و دستگاه اجرایی خودش نقش کارفرما را داشت و یکی دو دانشگاه به صورت محوری با همکاری چند دانشگاه و مرکز پژوهشی دیگر و تازه‌تأسیس کار را جلو می‌برند.
همچنین وحید احمدی، معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم نیز بیان داشت: طبق مصوبه جدید شورایعالی عتف 47 طرح کلان ملی در 3 سطح طرح‌های مربوط به مرزهای دانش، طرح‌های کاربردی و تولید فناوری و محصول تجاری و صنعتی تقسیم‌بندی شد. براساس این سطح‌بندی 20 درصد بودجه برای طرح‌های گروه یک که پژوهش در حوزه مرز دانش هستند از سوی دستگاه متقاضی و 80 درصد از سوی شورایعالی عتف پرداخت می‌شود. معاون پژوهشی وزارت علوم بیان کرد: از 47 طرح کلان ملی مصوب شورایعالی
عتف 34 طرح دارای دستگاه متقاضی هستند و برای 13 طرح دیگر نیز هنوز دستگاه متقاضی وجود ندارد.
عقب ماندن طرح‌های ملی از برنامه
معاون پژوهشی وزارت علوم با بیان اینکه طی سال‌های گذشته به طرح‌های کلان ملی حدود 5/4 درصد اعتبار اختصاص داده شده است، اظهار داشت: براساس میزان اعتبارات اختصاص داده شده پیشرفت طرح‌ها به نسبت خوب بوده و تاکنون 5 تا 5/5 درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌اند، البته طرح‌های کلان ملی از برنامه عقب هستند اما امیدواریم با مصوبات جدید شورایعالی عتف بتوانیم این طرح را به برنامه
نزدیک کنیم.
اینکه طرح‌های کلان ملی پس از 2 سال مورد بررسی و پیگیری قرار بگیرند و در نهایت به اتمام برسند و برای کشور موثر باشند امید تمام محققان و پژوهشگران کشور است که از وزارت علوم انتظار می‌رود در این مهم همت بیشتری به خرج دهد.