حامد نجفی‌مهر: حساسیت این روزهای مدیریت فضای مجازی باعث شد رهبر انقلاب در فاصله یک روز پس از ابلاغ 10ماموریت تازه شورایعالی فضای مجازی با اعضای حقیقی و حقوقی این شورا دیدار داشته باشند و برای انجام هرچه بهتر وظایف، رهنمون‌های خود را بیان کنند. این اقدام که به باور صاحبنظران موید حساسیت موضوع فضای مجازی و تاکیدی بر از دست ندادن زمان در مدیریت و کنترل این فضاست با تغییراتی در اعضای شورا نیز همراه بود. افزوده شدن معاون علم و فناوری رئیس‌جمهور، وزیر آموزش‌وپرورش و وزیر دفاع به شورایعالی فضای مجازی نشان از تغییر استراتژی و اولویت‌بندی‌ها برای دستیابی به اهداف و مقابله با جنگ نرم دشمن، تهدیدات فضای مجازی و استفاده از فرصت‌های این تکنولوژی دارد. این موضوعی است که تعدادی از جامعه‌شناسان و اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس ضمن تایید آن در گفت‌وگو با «وطن امروز» اولویت‌های شورایعالی فضای مجازی را با توجه به ماموریت‌های ابلاغی از سوی رهبر انقلاب و شرایط فعلی فضای مجازی در کشور تشریح کردند.
سدحفاظتی شورای فضای مجازی
توسعه روزافزون فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی در بستر اینترنت فضای بدون حد و مرزی را ایجاد کرده که ابعاد گوناگون زندگی اجتماعی افراد را تحت تاثیر قرار داده است. این در حالی است که بهره‌گیری از اینترنت و فضای مجازی اجتناب‌ناپذیر محسوب می‌شود اما حفظ اطلاعات و ایجاد سد حفاظتی در برابر جاسوسی‌های مجازی از یک سو و رفع نگرانی خانواده‌ها برای استفاده آزادانه فرزندانشان از دنیای مجازی از طرف دیگر باعث شد نقطه کانونی متمرکزی برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری در فضای مجازی کشور به وجود آید. بر این اساس دوره نخست شورایعالی فضای مجازی به فرمان رهبر انقلاب در ماه پایانی سال90 تشکیل شد تا سد حفاظتی برای رویارویی با آسیب‌های اینترنت باشد.
تغییرات تاکتیکی، وظایف جدید
پس از گذشت 3 سال از فعالیت شورایعالی فضای مجازی، رهبر انقلاب طی حکمی17 عضو حقوقی و 8 عضو حقیقی این شورا را برای مدت
4 سال منصوب کردند و 10ماموریت برای شورایعالی فضای مجازی در نظرگرفتند. علاوه بر این اعضای تشکیل‌دهنده شورا نیز دستخوش تغییراتی شده است. برخی افراد از این تیم خداحافظی کرده و افراد جدیدی در راستای اجرای پوشش همه‌جانبه وظایف به شورا افزوده شده‌اند. عبدالرضا عزیزی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس درباره تغییرات اعضای شورایعالی فضای مجازی معتقد است ورود افرادی مانند وزیر آموزش‌وپرورش و وزیر دفاع به عنوان تغییرات تاکتیکی این شورا محسوب می‌شود. وی در این باره به «وطن امروز» می‌گوید: از آنجا که بیشترین کاربران فضای مجازی از طیف نوجوانان و جوانان جامعه هستند و این گروه از جامعه در اختیار آموزش‌وپرورش قرار دارند لازم است که وزیرآموزش‌و‌پرورش در شورا حاضر باشد علاوه بر این حضور وزیر دفاع هم تاکید دوباره بر جنگ نرم و جدی گرفتن مقابله و دفاع در برابر این تهاجم است که به منظور تقویت پدافند غیرعامل به صورت هوشمندانه از سوی رهبری تعیین شده‌اند.
اولویت اول، تمرکز بر بومی‌سازی
یکی از موضوعاتی که پس از ابلاغ ماموریت‌های شورایعالی فضای مورد توجه قرار گرفت تمرکز بر اولویت‌های تعیین شده و انحلال شوراهای موازی در حوزه فناوری اطلاعات است. شورایعالی اطلاع‌رسانی، شورایعالی فناوری اطلاعات و شورایعالی انفورماتیک از جمله شوراهایی هستند که به نوعی در کنار شورای فضای مجازی فعالند که با توجه به دستور رهبری این انتظار وجود دارد که در آینده نزدیک درباره ادغام یا انحلال آنها به عنوان یک اولویت تصمیم‌گیری شود. رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به اولویت دیگر شورا می‌افزاید: تمرکز بر بومی‌سازی نرم‌افزارها و شبکه‌های اجتماعی می‌تواند نبض کنترل دنیای مجازی را در اختیار تصمیم‌گیرندگان کشور قرار دهد. در حال حاضر جاسوسی مجازی جای جاسوسی فیزیکی را گرفته و تنها راه ایجاد امنیت در قبال این دست‌درازی‌ها راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات و بومی‌سازی نرم‌افزارها و شبکه‌های اجتماعی است.
کنترل گلوگاهی به نام واردات
«فقدان نظارت و رهاشدگی فضای مجازی آسیب دیگری محسوب می‌شود که دود آن در چشم جوانان می‌رود. به سرانجام نرسیدن بومی‌سازی بازی‌های رایانه‌ای طی این سال‌ها گواهی بر نابسامانی اوضاع فضای مجازی است». جعفر بای، جامعه‌شناس با بیان این مطلب به «وطن امروز» می‌گوید: اقدام رهبر انقلاب با توجه به مشکلات موجود بهنگام و دقیق بود و به واسطه ماموریت‌های جدید باید ترکیب اعضا بهم بخورد تا خلأهای نظارتی مرتفع و آرامشی زیبنده نظام در فضای مجازی حاکم شود. همچنین واردات به عنوان گلوگاه فضای مجازی مطرح می‌شود که لازم است کنترل و نظارت این موضوع به عنوان یک اولویت مهم مورد توجه شورایعالی فضای مجازی در دوره جدید قرار گیرد. به باور بای افزایش سیطره نظارتی بر واردات می‌تواند ضمن اطمینان‌بخشی به خانواده‌ها خلاقیت و نبوغ داخلی را نیز تقویت کند.
شکل‌گیری آرایش تهاجمی
این در حالی است که مجتبی رحماندوست، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس 10ماموریت ابلاغ شده به شورایعالی فضای مجازی را فصل‌الخطاب می‌داند و اولویت اصلی شوار را در روزهای پیش رو اجرای ماموریت‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن معرفی کرده است. این عضو کمیسیون اجتماعی با اشاره به تغییرات صورت گرفته در شورا به«وطن امروز» بیان داشت: ابزار ارتباطی امروز، فضای مجازی است و از آنجا که ایران در سطوح گوناگون اعتقادی و فرهنگی و در حوزه مقاومت برای جهانیان پیام دارد لازم است برای انتقال این پیام سازوکاری بیندیشد.
رحماندوست در توضیح بیشتر این مطلب می‌افزاید: دشمن کودتای اخلاقی، سیاسی و اجتماعی را از طریق فضای مجازی اعمال می‌کند و ما هم باید مسائل اعتقادی و فرهنگی خود را بر پروبال فضای مجازی برای تهدید منافع آنها ترویج کنیم. بر این اساس زمان آن فرا رسیده که نه تنها پاتک دشمن را خنثی کنیم بلکه برای تک فرهنگی به آنها وارد عمل شویم.
ضرورت انجام انقلاب اجتماعی مجازی
از دیگر موضوعاتی که درباره ایجاد تحول در شورایعالی فضای مجازی و سروسامان دادن به وضعیت ابزارهای ارتباطی جدید مطرح می‌شود درک صحیح موقعیت‌ها و رسیدن به این باور است که مدیریت این فضا نیازمند همکاری همه‌جانبه و شکل‌گیری انقلابی در مدیریت فضای مجازی است. براساس آنچه حسین‌باهر، جامعه‌شناس در این باره می‌گوید شورایعالی فضای مجازی عملکردی شبیه شورایعالی انقلاب فرهنگی دارد اما این شورا در بعد اجتماعی بر شورایعالی انقلاب فرهنگی برتری دارد.
باهر به«وطن امروز» اظهار داشت: با توجه به مقتضیات زمان و تغییر آرایشی که در اعضای شورایعالی فضای مجازی اتفاق افتاده است ایجاد باور به ضرورت انقلاب اجتماعی در جامعه و بویژه در بین مدیران و متولیان امور شاه‌کلید حل مشکلات فضای مجازی است.