گروه فرهنگ وهنر: رضا سیدحسینی یکی از مترجمان باسابقه ایران و یکی از چهره‌های ماندگار عرصه ادبیات است. کتاب‌هایی چون «طاعون» و «ضدخاطرات»، «فرهنگ آثار»، «مکتب‌های ادبی» و...برخی از آثار وی در سال‌های گذشته هستند که مانایی آنها به خوبی گواه این ادعاست که سیدحسینی، سهم عمده‌ای در عرصه ادبیات معاصر ما داشته و به حق هم چه خوب از عهده این زحمت برآمده است.
رضا سیدحسینی در مهرماه 1305 در اردبیل متولد شد. او بعد از گذراندن تحصیلات مقدماتی به مدرسه پست و تلگراف تهران رفت و مشغول تحصیل در رشته ارتباطات دور شد. سپس برای تکمیل مطالعات خود به پاریس رفت. مدتی نیز در دانشگاه U.S.C آمریکا به تحصیل فیلمسازی پرداخت. بعد به ایران بازگشت و به فراگیری عمیق‌تر زبان فرانسه و فارسی نزد استادانی همچون عبدالله توکل، پژمان بختیاری و پرویز ناتل‌خانلری پرداخت. او همزمان مبانی نقد فلسفه هنر و ادبیات را نیز در آموزشکده تئاتر تدریس می‌کرد. سیدحسینی در دوره‌های متمادی سردبیری مجله سخن را برعهده داشته است همچنین در اداره مخابرات، رادیو و تلویزیون هم کار می‌کرد و از همان دوران بود که به صورت جدی به کار ترجمه پرداخت. او در دوران جوانی کتابی در زمینه روانشناسی با عنوان «پیروزی فکر» ترجمه کرد که بسیار مورد توجه قرار گرفت؛ به طوری که حدود 20 یا
30 بار تجدید چاپ شد و هنوز هم می‌شود. سیدحسینی از زبان‌های ترکی استانبولی، ترکی آذری و فرانسه و گاهی انگلیسی ترجمه می‌کرد ولی مشهورترین ترجمه‌های او از زبان فرانسه است. وی در سال 1335 جزوه‌ای
200 صفحه‌ای با نام «مکتب‌های ادبی» را منتشر کرد که به چاپ‌های بعدی رسید و اکنون هنوز هم بعد از این همه سال با حجمی بالغ بر یکهزار و 200 صفحه تجدید چاپ می‌شود. از سیدحسینی تاکنون کتاب‌های بسیاری ترجمه و منتشر شده است که می‌توان به ترجمه‌هایی از آندره مالرو، مارگریت دوراس، یاشار کمال، ناظم حکمت، ژان پل سارتر، آندره ژید، آلبرکامو، توماس مان، ماکسیم گورکی، بالزاک، جک لندن، چارلی چاپلین و... اشاره کرد. «رؤیای عشق» از ماکسیم گورکی، «لایم لایت» اثر چارلی چاپلین، «طاعون» آلبر کامو، «آخرین اشعار ناظم حکمت»، «ضد خاطرات» و «امید» آندره مالرو، «در دفاع از روشنفکران» ژان پل سارتر و «آبروباخته» جک لندن، از جمله آثار این مترجم هستند.
او چند سال قبل به اعضای پروژه فرهنگ 6 جلدی آثار ترجمه ملحق شد و نتوانست درکنار افرادی چون احمد سمیعی گیلانی و اسماعیل سعادت و سیدعلی آل‌داوود این پروژه را به اتمام برساند. وی همچنین در پروژه فرهنگ آثار ایرانی - اسلامی نیز که مثل پروژه فرهنگ آثار از سوی انتشارات سروش منتشر می‌شد، همکاری داشت.
از آخرین و مهم‌ترین ترجمه‌های وی نیز می‌توان به ترجمه رساله‌ای از «لونگینوس» با نام «در باب شکوه سخن» اشاره کرد که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. سیدحسینی علاوه بر ترجمه، ویراستاری و گاهی تألیف، تدریس هم می‌کرد. خاطره کلاس‌های فلسفه هنر او در فرهنگسرای هنر و مکتب‌های ادبی وی در حوزه هنری استان تهران که همین اواخر برگزار می‌شد، هنوز هم در ذهن شاگردانش به یاد ماندنی و نوستالژیک است. سیدحسینی روز 15 فروردین سال 88 برای سومین بار در یک سال گذشته بستری شد و اصل و منشأ این بیماری همان مشکل نخاعی بود که برای آن مورد عمل جراحی هم قرار گرفت. تا اینکه صبح روز جمعه 11 اردیبهشت 1388، رضا سیدحسینی یکی از آخرین بازمانده‌های نسل بزرگان ترجمه ایران در بیمارستان ایرانمهر درگذشت. در روزهای گذشته، انتشارات سروش طی بیانیه‌ای به مناسبت درگذشت رضا سیدحسینی ضمن اینکه رونق خود را مرهون این مترجم پیشکسوت دانست، اعلام کرد: ما پس از چهار دهه، درخشش خود را مرهون بزرگمردانی چون استاد رضا سیدحسینی می‌دانیم. «کسانی بر همزادی مانند مرگ چیره می‌شوند و آنان دانشورانی‌اند که بر قله معرفت انسانی برآمده‌اند و به راز جاودانگی دست یافته‌اند. جهان بی‌مرگ اینان به قدمت تفکر آدمی است و بر پهنه آفاق نام و یاد جاودان آنان حک می‌شود. چنین کسان به آب حیات حکمت و خردمندی ره برده‌اند و در چشمه معرفت رویین‌تن شده‌اند و نسیان مرگ و فراموشی در حیات آنان جایی ندارد».
انتشارات سروش در ادامه سوگنامه‌اش آورده است: روانشاد استاد رضا سیدحسینی از زمره این فرهیختگان بود که هستی خویش را با معرفت انسانی که نامیرا و جاودان است، گره زد. آن مرحوم در سال 1305 بر کره خاکی قدم نهاد. هوش و همت و خلاقیت خارق‌‌العاده او موجب توفیق روزافزون او در تحصیل دانش شد و در همین حیات سپنجی خویش با آفرینش‌های ادبی، فرهنگی و علمی به طرح مساله انسانیت، زیبایی و اخلاق نشست و از زوایا و چشم‌اندازهای گوناگون به تشریح آن پرداخت. انتشارات سروش پس از چهار دهه، درخشش خود را مرهون بزرگمردانی چون استاد رضا سیدحسینی می‌داند. استاد سیدحسینی که از نخستین سردبیران نشریه سروش در دهه 50 بود در اوایل دهه 80 سرپرستی، تدوین و انتشار مجموعه شش جلدی «فرهنگ آثار مکتوب» را برعهده داشت. اینک انتشارات سروش خود را داغدار این مصیبت عظیم می‌داند و فقدان این بزرگمرد عرصه فرهنگ را به فرهیختگان این مرز و بوم تسلیت می‌گوید.
ترجمه‌های اخیر سیدحسینی به نوعی معیار تبدیل شده بود
عباس مخبر معتقد است: سیدحسینی هرچه بیشتر ترجمه می‌کرد کارش هم بهتر می‌شد و در این اواخر ترجمه‌هایش به نوعی متر و معیار ترجمه تبدیل شده بود.
این مترجم آثار ادبی و فلسفی ضمن ابراز تاسف از درگذشت سیدحسینی گفت: من با اینکه شناخت نزدیک و دقیقی از او نداشتم اما آثارش را خوانده‌ام و می‌توانم به جرات بگویم که جزو 10 مترجم تاثیرگذاری بوده که سال‌ها کار کرده و در حوزه ترجمه انسانی موثر بوده است.وی در پاسخ به این سوال که «با توجه به کمبود کتاب‌های حوزه نظریه و نقد ادبی، میزان تاثیرگذاری کتابی مانند «مکتب‌های ادبی» را در زمان انتشارش در دهه 30 چگونه ارزیابی می‌کنید»، افزود: واقعیت این است که ما هنوز هم کتابی به این اهمیت در حوزه نقد و نظریه ادبی نداریم. به عنوان مثال من خودم سال گذشته می‌خواستم کتابی در این حوزه را برای دانشجویی در خارج از کشور تهیه کنم اما واقعاً هر چه گشتم کتابی از این بهتر پیدا نکردم.مخبر افزود: البته به صورت تک تک کتاب‌هایی در این وادی نوشته شده اما به تاثیرگذاری «مکتب‌های ادبی» نیستند. این کتاب به مدت چندین دهه تنها کتاب در زمینه نقد و نظریه ادبی در ایران بوده است و هنوز هم کسانی که می‌‌خواهند در این حوزه کار کنند از آن استفاده می‌کنند.این مترجم اضافه کرد: «مکتب‌های ادبی» یکی از کتاب‌هایی است که هر مطلبی راجع به سیر تحول نقد و نظریه ادبی در ایران را در خود جای داده و حتما هر تحقیقی از این بعد در این باره انجام شود ناگزیر از اشاره به این کتاب است. این یک آرزو برای هر نویسنده و مترجمی است که بتواند کتابی به این تاثیر بنویسد و بتواند چندین دهه نیازهای خوانندگان را برطرف کند.وی گفت: سیدحسینی هر چه بیشتر ترجمه می‌کرد کارش هم بهتر می‌شد و علی‌الاصول هم همین طور است. او در این اواخر به نوعی متر و معیار ترجمه تبدیل شده بود و لازم است کارهایش بیشتر مورد توجه و قدرشناسی قرار گیرد.
«مکتب‌های ادبی» دریچه جدیدی را گشود
ضیاء موحد هم کتاب «مکتب‌های ادبی» اثر رضا سیدحسینی را اولین تحقیق ادبی ایران در حوزه مکاتب داستان‌نویسی عنوان کرد. این مترجم و محقق ضمن بیان این مطلب گفت: این کتاب دریچه جدیدی را به روی علاقه‌مندان ادبیات گشود و آنان را به شکلی علمی و مدون با مکتب‌های جدید ادبیات آشنا کرد. وی، زنده‌یاد سیدحسینی را انسانی با سجایای اخلاقی ارزنده و مترجمی پرانرژی توصیف کرد و افزود: سیدحسینی بسیار روحیه جوانی داشت و زمانی هم که سرحال بود اصرار عجیبی به ترجمه آثار ادبی جدید داشت. این شاعر در ادامه گفت: رضا سیدحسینی انسان شریفی بود که با انرژی عجیب و همچنین تسلطی که به ادبیات داشت حتی در روزهای آخر عمر خود به فعالیت‌های ادبی بسیار سنگینی ـ که حتی جوان‌ترها از انجام آن شانه خالی می‌کردند ـ روی می‌آورد. موحد تاکید کرد: سیدحسینی با آنکه داغ بزرگ درگذشت فرزندش را به چشم دید اما با این حال از هیچ کوششی در ترجمه و فعالیت‌های تحقیقی فروگذار نبود.وی در پایان گفت: بهترین کسانی که می‌توانند درباره آثار سیدحسینی صحبت کنند ابوالحسن نجفی، احمد سمیعی‌گیلانی و اسماعیل سعادت هستند اما من از جمله علاقه‌مندان و خوانندگان جدی آثار ایشان بودم و همیشه هم برایم شگفت آور بود که چطور وی که یک نسل جلوتر از نسل ما بود اینگونه به آثار ادبی جدید علاقه زیادی نشان می‌داد. نگاهی به زندگی و آثار رضا سیدحسینی
یک حرف از هزاران
گروه فرهنگ وهنر: رضا سیدحسینی یکی از مترجمان باسابقه ایران و یکی از چهره‌های ماندگار عرصه ادبیات است. کتاب‌هایی چون «طاعون» و «ضدخاطرات»، «فرهنگ آثار»، «مکتب‌های ادبی» و...برخی از آثار وی در سال‌های گذشته هستند که مانایی آنها به خوبی گواه این ادعاست که سیدحسینی، سهم عمده‌ای در عرصه ادبیات معاصر ما داشته و به حق هم چه خوب از عهده این زحمت برآمده است.
رضا سیدحسینی در مهرماه 1305 در اردبیل متولد شد. او بعد از گذراندن تحصیلات مقدماتی به مدرسه پست و تلگراف تهران رفت و مشغول تحصیل در رشته ارتباطات دور شد. سپس برای تکمیل مطالعات خود به پاریس رفت. مدتی نیز در دانشگاه U.S.C آمریکا به تحصیل فیلمسازی پرداخت. بعد به ایران بازگشت و به فراگیری عمیق‌تر زبان فرانسه و فارسی نزد استادانی همچون عبدالله توکل، پژمان بختیاری و پرویز ناتل‌خانلری پرداخت. او همزمان مبانی نقد فلسفه هنر و ادبیات را نیز در آموزشکده تئاتر تدریس می‌کرد. سیدحسینی در دوره‌های متمادی سردبیری مجله سخن را برعهده داشته است همچنین در اداره مخابرات، رادیو و تلویزیون هم کار می‌کرد و از همان دوران بود که به صورت جدی به کار ترجمه پرداخت. او در دوران جوانی کتابی در زمینه روانشناسی با عنوان «پیروزی فکر» ترجمه کرد که بسیار مورد توجه قرار گرفت؛ به طوری که حدود 20 یا
30 بار تجدید چاپ شد و هنوز هم می‌شود. سیدحسینی از زبان‌های ترکی استانبولی، ترکی آذری و فرانسه و گاهی انگلیسی ترجمه می‌کرد ولی مشهورترین ترجمه‌های او از زبان فرانسه است. وی در سال 1335 جزوه‌ای
200 صفحه‌ای با نام «مکتب‌های ادبی» را منتشر کرد که به چاپ‌های بعدی رسید و اکنون هنوز هم بعد از این همه سال با حجمی بالغ بر یکهزار و 200 صفحه تجدید چاپ می‌شود. از سیدحسینی تاکنون کتاب‌های بسیاری ترجمه و منتشر شده است که می‌توان به ترجمه‌هایی از آندره مالرو، مارگریت دوراس، یاشار کمال، ناظم حکمت، ژان پل سارتر، آندره ژید، آلبرکامو، توماس مان، ماکسیم گورکی، بالزاک، جک لندن، چارلی چاپلین و... اشاره کرد. «رؤیای عشق» از ماکسیم گورکی، «لایم لایت» اثر چارلی چاپلین، «طاعون» آلبر کامو، «آخرین اشعار ناظم حکمت»، «ضد خاطرات» و «امید» آندره مالرو، «در دفاع از روشنفکران» ژان پل سارتر و «آبروباخته» جک لندن، از جمله آثار این مترجم هستند.
او چند سال قبل به اعضای پروژه فرهنگ 6 جلدی آثار ترجمه ملحق شد و نتوانست درکنار افرادی چون احمد سمیعی گیلانی و اسماعیل سعادت و سیدعلی آل‌داوود این پروژه را به اتمام برساند. وی همچنین در پروژه فرهنگ آثار ایرانی - اسلامی نیز که مثل پروژه فرهنگ آثار از سوی انتشارات سروش منتشر می‌شد، همکاری داشت.
از آخرین و مهم‌ترین ترجمه‌های وی نیز می‌توان به ترجمه رساله‌ای از «لونگینوس» با نام «در باب شکوه سخن» اشاره کرد که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. سیدحسینی علاوه بر ترجمه، ویراستاری و گاهی تألیف، تدریس هم می‌کرد. خاطره کلاس‌های فلسفه هنر او در فرهنگسرای هنر و مکتب‌های ادبی وی در حوزه هنری استان تهران که همین اواخر برگزار می‌شد، هنوز هم در ذهن شاگردانش به یاد ماندنی و نوستالژیک است. سیدحسینی روز 15 فروردین سال 88 برای سومین بار در یک سال گذشته بستری شد و اصل و منشأ این بیماری همان مشکل نخاعی بود که برای آن مورد عمل جراحی هم قرار گرفت. تا اینکه صبح روز جمعه 11 اردیبهشت 1388، رضا سیدحسینی یکی از آخرین بازمانده‌های نسل بزرگان ترجمه ایران در بیمارستان ایرانمهر درگذشت. در روزهای گذشته، انتشارات سروش طی بیانیه‌ای به مناسبت درگذشت رضا سیدحسینی ضمن اینکه رونق خود را مرهون این مترجم پیشکسوت دانست، اعلام کرد: ما پس از چهار دهه، درخشش خود را مرهون بزرگمردانی چون استاد رضا سیدحسینی می‌دانیم. «کسانی بر همزادی مانند مرگ چیره می‌شوند و آنان دانشورانی‌اند که بر قله معرفت انسانی برآمده‌اند و به راز جاودانگی دست یافته‌اند. جهان بی‌مرگ اینان به قدمت تفکر آدمی است و بر پهنه آفاق نام و یاد جاودان آنان حک می‌شود. چنین کسان به آب حیات حکمت و خردمندی ره برده‌اند و در چشمه معرفت رویین‌تن شده‌اند و نسیان مرگ و فراموشی در حیات آنان جایی ندارد».
انتشارات سروش در ادامه سوگنامه‌اش آورده است: روانشاد استاد رضا سیدحسینی از زمره این فرهیختگان بود که هستی خویش را با معرفت انسانی که نامیرا و جاودان است، گره زد. آن مرحوم در سال 1305 بر کره خاکی قدم نهاد. هوش و همت و خلاقیت خارق‌‌العاده او موجب توفیق روزافزون او در تحصیل دانش شد و در همین حیات سپنجی خویش با آفرینش‌های ادبی، فرهنگی و علمی به طرح مساله انسانیت، زیبایی و اخلاق نشست و از زوایا و چشم‌اندازهای گوناگون به تشریح آن پرداخت. انتشارات سروش پس از چهار دهه، درخشش خود را مرهون بزرگمردانی چون استاد رضا سیدحسینی می‌داند. استاد سیدحسینی که از نخستین سردبیران نشریه سروش در دهه 50 بود در اوایل دهه 80 سرپرستی، تدوین و انتشار مجموعه شش جلدی «فرهنگ آثار مکتوب» را برعهده داشت. اینک انتشارات سروش خود را داغدار این مصیبت عظیم می‌داند و فقدان این بزرگمرد عرصه فرهنگ را به فرهیختگان این مرز و بوم تسلیت می‌گوید.
ترجمه‌های اخیر سیدحسینی به نوعی معیار تبدیل شده بود
عباس مخبر معتقد است: سیدحسینی هرچه بیشتر ترجمه می‌کرد کارش هم بهتر می‌شد و در این اواخر ترجمه‌هایش به نوعی متر و معیار ترجمه تبدیل شده بود.
این مترجم آثار ادبی و فلسفی ضمن ابراز تاسف از درگذشت سیدحسینی گفت: من با اینکه شناخت نزدیک و دقیقی از او نداشتم اما آثارش را خوانده‌ام و می‌توانم به جرات بگویم که جزو 10 مترجم تاثیرگذاری بوده که سال‌ها کار کرده و در حوزه ترجمه انسانی موثر بوده است.وی در پاسخ به این سوال که «با توجه به کمبود کتاب‌های حوزه نظریه و نقد ادبی، میزان تاثیرگذاری کتابی مانند «مکتب‌های ادبی» را در زمان انتشارش در دهه 30 چگونه ارزیابی می‌کنید»، افزود: واقعیت این است که ما هنوز هم کتابی به این اهمیت در حوزه نقد و نظریه ادبی نداریم. به عنوان مثال من خودم سال گذشته می‌خواستم کتابی در این حوزه را برای دانشجویی در خارج از کشور تهیه کنم اما واقعاً هر چه گشتم کتابی از این بهتر پیدا نکردم.مخبر افزود: البته به صورت تک تک کتاب‌هایی در این وادی نوشته شده اما به تاثیرگذاری «مکتب‌های ادبی» نیستند. این کتاب به مدت چندین دهه تنها کتاب در زمینه نقد و نظریه ادبی در ایران بوده است و هنوز هم کسانی که می‌‌خواهند در این حوزه کار کنند از آن استفاده می‌کنند.این مترجم اضافه کرد: «مکتب‌های ادبی» یکی از کتاب‌هایی است که هر مطلبی راجع به سیر تحول نقد و نظریه ادبی در ایران را در خود جای داده و حتما هر تحقیقی از این بعد در این باره انجام شود ناگزیر از اشاره به این کتاب است. این یک آرزو برای هر نویسنده و مترجمی است که بتواند کتابی به این تاثیر بنویسد و بتواند چندین دهه نیازهای خوانندگان را برطرف کند.وی گفت: سیدحسینی هر چه بیشتر ترجمه می‌کرد کارش هم بهتر می‌شد و علی‌الاصول هم همین طور است. او در این اواخر به نوعی متر و معیار ترجمه تبدیل شده بود و لازم است کارهایش بیشتر مورد توجه و قدرشناسی قرار گیرد.
«مکتب‌های ادبی» دریچه جدیدی را گشود
ضیاء موحد هم کتاب «مکتب‌های ادبی» اثر رضا سیدحسینی را اولین تحقیق ادبی ایران در حوزه مکاتب داستان‌نویسی عنوان کرد. این مترجم و محقق ضمن بیان این مطلب گفت: این کتاب دریچه جدیدی را به روی علاقه‌مندان ادبیات گشود و آنان را به شکلی علمی و مدون با مکتب‌های جدید ادبیات آشنا کرد. وی، زنده‌یاد سیدحسینی را انسانی با سجایای اخلاقی ارزنده و مترجمی پرانرژی توصیف کرد و افزود: سیدحسینی بسیار روحیه جوانی داشت و زمانی هم که سرحال بود اصرار عجیبی به ترجمه آثار ادبی جدید داشت. این شاعر در ادامه گفت: رضا سیدحسینی انسان شریفی بود که با انرژی عجیب و همچنین تسلطی که به ادبیات داشت حتی در روزهای آخر عمر خود به فعالیت‌های ادبی بسیار سنگینی ـ که حتی جوان‌ترها از انجام آن شانه خالی می‌کردند ـ روی می‌آورد. موحد تاکید کرد: سیدحسینی با آنکه داغ بزرگ درگذشت فرزندش را به چشم دید اما با این حال از هیچ کوششی در ترجمه و فعالیت‌های تحقیقی فروگذار نبود.وی در پایان گفت: بهترین کسانی که می‌توانند درباره آثار سیدحسینی صحبت کنند ابوالحسن نجفی، احمد سمیعی‌گیلانی و اسماعیل سعادت هستند اما من از جمله علاقه‌مندان و خوانندگان جدی آثار ایشان بودم و همیشه هم برایم شگفت آور بود که چطور وی که یک نسل جلوتر از نسل ما بود اینگونه به آثار ادبی جدید علاقه زیادی نشان می‌داد. ارسال نظر
پربیننده