گروه اجتماعی: در حالی که بسیاری از متخصصان آب و محیط زیست طرح‌های انتقال آب را پرهزینه، زیانبار، ناکارآمد و دارای اثرات موقتی می‌دانند هفته گذشته ستاد احیای دریاچه ارومیه با موافقت محیط زیست طرح انتقال آب زاب به این دریاچه را کلید زد. ۱۹ سال از زمان آغاز کاهش ارتفاع آب دریاچه ارومیه گذشته است و دریاچه ارومیه در روندی از خشکی قرار گرفته که به اعتقاد کارشناسان با ادامه آن، منطقه تبدیل به بیابانی به وسعت ۵۷۰ هزار هکتار با ۸ میلیارد تن نمک می‌شود که با وزش نخستین بادها به جای شن یا رس، این نمک است که در هوا منتشر شده و موجب تخریب محیط زیست می‌شود، تخریبی که بدون شک از مرزهای کشور خواهد گذشت و در خوش‌بینانه‌ترین شرایط، کشورهای همسایه را نیز در شرایط بحران زیست محیطی گرفتار خواهد کرد.
انتقال آب خسارت‌بارترین روش ممکن
انتقال آب از دیگر حوضه‌ها یکی از راهکارهای احیای این دریاچه است که به اعتقاد کارشناسان از گران‌ترین و خسارت‌بارترین روش‌ها بویژه برای محیط زیست به شمار می‌آید. شاید از همین رو است که وقتی به پیشینه مهم‌ترین طرح‌های انتقال آب بین حوضه‌ای در کشور نگاه می‌کنیم، درمی‌یابیم اگر یک اراده قدرتمند سیاسی حامی این طرح‌ها نبود، امکان اجرایی‌شدنشان غیرممکن بود. با این حال طرح‌های انتقال آب برای احیای دریاچه ارومیه از سال گذشته ابتدا درباره انتقال آب دریای خزر در ستاد احیا مطرح شد که خوشبختانه پس از بررسی‌های کارشناسی این طرح مردود و از دستور کار خارج شد. از مشکلاتی که این طرح برای هر دو حوضه آبریز ایجاد می‌کند به گفته کارشناسان، مربوط به اختلاط آب این دو اکوسیستم است، وقتی آب دو حوضه مخلوط می‌شود، محصولاتی غیرقابل پیش‌بینی ایجاد می‌کند، از مرگ آرتمیاهای دریاچه ارومیه که با آب شور سالیان سال است به تعادل رسیده‌اند تا جلبک‌ها و دیگر گونه‌های آن که به واسطه ورود گونه‌های آبی خزر از بین می‌روند.
آب از رودخانه زاب به دریاچه ارومیه می‌رسد
به گزارش مهر، یکی دیگر از پروژه‌های انتقال آب برای احیای دریاچه ارومیه که مدت‌هاست توسط کارشناسان نقد و بررسی می‌شود انتقال آب از رودخانه زاب است به طوری که دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه بر انتقال آب به‌عنوان یکی از راهکارهای احیای دریاچه ارومیه تأکید کرد و گفت: اگرچه انتقال آب دریای خزر به دریاچه ارومیه در پروژه احیا مدنظر نیست اما در حال حاضر تونل انتقال آب رودخانه زاب به دریاچه ارومیه در حال حفر شدن است. عیسی کلانتری با تاکید بر اینکه ۵۰ درصد آب زاب برای ماست و هر جا بخواهیم می‌توانیم از آن استفاده کنیم، افزود: در شرایط کنونی دریاچه ارومیه به آن نیاز دارد، پس آن را به دریاچه انتقال می‌دهیم، البته بعد از اینکه نیاز آبی دریاچه حل شد، برای توسعه کشاورزی استفاده می‌شود.
مسکنی به نام انتقال آب
با این حال محمد درویش، مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان محیط زیست با بیان اینکه طرح‌های انتقال آب مسکن‌های موقتی هستند، گفته است: انتقال آب از رودخانه زاب هم مشکل دریاچه ارومیه را حل نمی‌کند. به گفته وی، اگر طرح‌های انتقال آب موثر بودند باید احداث ۳ تونل انتقال آب از کوهرنگ مشکل زاینده‌رود را حل می‌کرد اما نه‌تنها این کار را نکرد بلکه تالاب گاوخونی را خشکاند و دشت سگری را که دارای خاک حاصلخیزی بود به بیابانی در حال پیشروی تبدیل کرد. درویش درباره انتقال آب رودخانه زاب که از سوی ستاد احیای دریاچه ارومیه به‌عنوان بهترین گزینه احیای دریاچه ارومیه عنوان شده است، یادآور شد: این گزینه نیز همانند دیگر طرح‌های انتقال آب گزینه نامناسبی است، چرا که به قیمت نابودی یک منطقه دیگر تمام می‌شود که در نهایت اثرات و نتایج آن از جمله بیابانی شدن و خیزش ریزگردها در آن نواحی گریبان مردم کشور ما را نیز خواهد گرفت.
آسیب‌رسانی زنجیره‌ای انتقال آب
همچنین حسین آخانی، اکولوژیست و عضو هیات علمی دانشگاه تهران درباره اجرای طرح انتقال آب به‌عنوان یکی از راهکارهای احیای دریاچه ارومیه اظهار داشت: انتقال آب از زاب یا ارس و به طور کلی از هر حوضه‌ای به حوضه دیگر، باعث تخریب بسیاری می‌شود. برای مثال اگر بخواهند زاب را به دریاچه ارومیه انتقال دهند، مشکلات بسیاری در این مسیر ایجاد می‌شود و تخریب در یک نقطه آثارش را در جای دیگر نیز می‌گذارد و به حقابه جوامع محلی آسیب می‌زند. آنچه مسلم است خشک شدن دریاچه ارومیه یک‌شبه رخ نداده که انتظار داشته باشیم در مدت کوتاهی احیا شود بنابراین مدیران ستاد احیای دریاچه ارومیه و سازمان محیط زیست باید با پرهیز از شتابزدگی و بدون اینکه تحت فشار‌های سیاسی قرار گیرند با تفکر و برنامه‌ریزی بلندمدت بدون اتلاف وقت و منابع مالی به دنبال راهکارهای مناسب باشند تا بتوان این نگین فیروزه‌ای کشور را از شرایط فعلی برای همیشه و نه به طور موقتی خارج کرد.
وضعیت دریاچه ارومیه خوب نیست
امسال حدود 9 سانتیمتر به‌دلیل کاهش بارندگی و افزایش یک درجه‌ای دما نسبت به سال گذشته از آب دریاچه ارومیه کاسته شده است. عیسی کلانتری، رئیس کارگروه ستاد احیای دریاچه ارومیه در این باره گفت: وضعیت دریاچه ارومیه، وضعیت خوبی نیست و قرار هم نیست امسال اوضاع آن بهتر شود. ما دنبال این هستیم که وضعیت دریاچه ارومیه را مانند سال گذشته نگه داریم. وی افزود: امسال حدود
9 سانتیمتر به‌دلیل کاهش بارندگی و افزایش یک درجه‌ای دما نسبت به سال گذشته از آب دریاچه ارومیه کاسته شده است. به گفته رئیس کارگروه ستاد احیای دریاچه ارومیه، یکی از اثرات خشک شدن این دریاچه افزایش ریزگردهای نمکی در شهرهای تبریز و ارومیه است که با مالچ‌پاشی و بوته‌کاری توانستیم 20 تا 25 درصد بروز ریزگردها را کمتر کنیم و امیدواریم زمان قطع کامل ریزگردها را از 3 سال و نیم به 2 سال و نیم برسانیم.