
دکتر جواد حقگو: از زمان تشکیل دولت جعلی اسرائیل در سال 1948 تاکنون، دیدگاههای متعددی در رابطه با آینده و تداوم بقای رژیم صهیونیستی مطرح شده است. پس از شکستهای مکرر ارتشهای عرب از ارتش اسرائیل و رسیدن ساکنان اصلی دیار تحت اشغال صهیونیستها به «خودآگاهی»1 مبتنی بر «خودیاری»2 و به تبع آن شکلگیری جنبش فراگیر «مقاومت» در منطقه، بسیاری از ناظران پیشبینیهای بعضاً تهورآمیزی را در رابطه با پایان این رژیم جعلی مطرح کردهاند. با این حال بیانات رهبر حکیم انقلاب در این رابطه از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. ایشان با اشاره به قریبالوقوع بودن فروپاشی رژیم صهیونیستی در بازه زمانی کمتر از 25 سال فرمودند:
«... بعد از اتمام این مذاکرات هستهای، شنیدم صهیونیستها در فلسطین اشغالی گفتند فعلاً با این مذاکراتی که شد، تا ۲۵ سال از دغدغه ایران آسودهایم؛ بعد از ۲۵ سال فکرش را میکنیم. بنده در جواب میگویم اولاً شما ۲۵ سال آینده را نخواهید دید. انشاءالله تا ۲۵ سال دیگر، به توفیق الهی و به فضل الهی چیزی به نام رژیم صهیونیستی در منطقه وجود نخواهد داشت؛ ثانیاً در همین مدت هم روحیه اسلامیِ مبارز و حماسی و جهادی، یک لحظه صهیونیستها را راحت نخواهد گذاشت؛ این را بدانند. ملتها بیدار شدهاند، میدانند دشمن کیست؛ حالا دولتها و بوقهای تبلیغاتی و مانند اینها میخواهند جای دشمن و دوست را عوض کنند، [اما] به جایی نمیرسد. ملتها – ملتهای مسلمان، بویژه ملتهای منطقه- حواسشان جمع است و میدانند. خب! این وضع رژیم صهیونیستی و آن هم [وضع] آمریکا»3.
بررسی این بیانات و نیز دیگر فرمایشات ایشان در این رابطه4 - که در مناسبتهای گوناگون مطرح شده است - نشان از آن دارد که بحرانهای نشأتگرفته از عنصر «ملت» شاهبیت استدلالهای رهبر عالی نظام در رابطه با قریبالوقوع بودن نابودی اسرائیل را تشکیل داده است. اگرچه ایشان در بیانات خود بر «ملتهای مسلمان» بویژه «ملتهای مسلمان منطقه» تاکید کردهاند لکن از منظری کلانتر میتوان عنصر ملت و بحرانهای حاصل از آن را در 3 سطح «داخلی»، «منطقهای» و «بینالمللی» مورد ارزیابی و تدقیق قرار داد. در این معنا رژیم صهیونیستی با «بحرانی مثلثی»5 مواجه است که بزرگترین ضلع و به تعبیر ریاضی «قاعده» آن از بحرانهای صادرشده از سوی ملتهای مسلمان6 و 2 ضلع دیگر آن از بحرانهای داخلی و بینالمللی نشأتگرفته از ساکنان غاصب اسرائیل7 و دیگر ملل دنیا تشکیل شده است.
یک - سطح داخلی
این سطح ناظر به بحرانهای موجود در جامعه داخلی اسرائیل است. رژیم صهیونیستی در این سطح با مشکلات عدیده و پیچیدهای مواجه است. «بحران هویت» مردمان بیسرزمین اسرائیل را که خود از ملیتهای گوناگونند باید اصلیترین و در عین حال موثرترین بحران رژیم صهیونیستی در این سطح به شمار آورد. با استناد به شواهد و قرائن متعدد، میتوان ادعا کرد تلاش چنددههای رهبران اسرائیل برای حذف «هویت پیشینی» و جایگزینی آن با هویت «پسینی» و در یک کلام «هویتسازی» مردمانی که با هویتهای گوناگون تنها به طمع وعدههای پرزرق و برق رهبران اسرائیل گرد هم آمدهاند، کاری عبث و بینتیجه بوده است. البته این بحران فراگیر تنها یکی از صدها مشکل پیش روی رهبران رژیم صهیونیستی در سطح داخلی است.
دو - سطح منطقهای
همانطور که اشاره شد، به دلایل گوناگون بحرانهای صادرشده از مسلمانان بویژه مسلمانان منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا در قیاس با 2 ضلع دیگر بسیار شدیدتر و اساساً در تعیین وضعیت آینده رژیم صهیونیستی موثرتر خواهد بود. برای این ادعا دلایل متعددی وجود دارد با این حال میتوان بنا به شواهد و قرائن متعدد، «شکلگیری مقاومت مردممحور» مسلمانان منطقه در برابر رژیم صهیونیستی را علتالعلل این امر به شمار آورد. فراگیری گفتمان «مقاومت» در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا تا بدانجا رسیده است که رژیم صهیونیستی، قدرتهای غربی و ارتجاع عرب، امروز با تشکیل «اتحادی شوم» متوقف ساختن حرکت پیشروانه نیروهای مقاومت را در دستور کار قرار دادهاند. ظهور داعش را باید اصلیترین تجلی این اتحاد شوم به شمار آورد؛ پدیدهای که در کنار نمودهای کثیف و حیوانیاش، نشان قدرت، نفوذ و صلابت گفتمان مقاومت است.
سه - سطح بینالملل
در کنار 2 سطح یادشده نباید بحرانهای نشأتگرفته از سطح بینالملل را که منشأ آنها بیش از هر چیز به خودآگاهی روزافزون ملتهای دنیا ـ اعم از ملل جنوب و شمال ـ بازمیگردد نادیده انگاشت. همزمان با گسترش فناوریهای ارتباطی و آگاهی مردم جهان از تحولات دیگر نقاط دنیا، شاهد تشدید اعتراضات ملل دنیا نسبت به رفتارهای جنایتکارانه رژیم یاغی اسرائیل هستیم. ناگفته پیداست رشد کنش رسانههای غیردولتی و غیرانتفاعی در چند دهه اخیر و به تبع آن، شکلگیری نهادهای غیردولتیای که غالباً با دغدغههای انسانی شکل گرفتهاند، نقشی اساسی در این امر داشته است. همانگونه که نظریههای نوین روابط بینالملل از جمله رویکردهای انتقادی معتقدند گروههای «حاشیهای» روابط بینالملل که طیف وسیعی از مردم دنیا را تشکیل میدهند، نقشی اساسی در تحولات آینده نظام بینالملل خواهند داشت.
براساس این رویکردهای انتقادی، افزایش رابطه میان حاشیهایهای روابط بینالملل در اندک زمان ممکن، ضمن ایجاد و تحکیم هویتی مشترک، موجبات اعتراضات فراگیر این گروهها در رابطه با موضوعات مهمی چون «مساله فلسطین» را به ارمغان خواهد آورد؛ امری که تاکنون به دفعات در جوامع مختلف و در قالب اعتراضات کاملاً خودجوش مردمی به تجاوزات رژیم صهیونیستی متجلی شده است.
..........................................................................................
پینوشت
1- در این نوشتار با تسامح کلمه خودآگاهی (Consciousness) را در معنایی مشابه با آنچه «مارکس» در اشاره به خودآگاهی پرولتاریا مورد استفاده قرار داده، به کار بردهایم.
2 - کلمه خودیاری(Self Help) به عنوان یکی از کلمات کلیدی پارادایم رئالیسم رشته روابط بینالملل را میتوان به سادهترین شکل ممکن و از نظر «کنث والتز» [پدر نورئالیسم] اینگونه تعریف کرد: «اگر شما خودتان تعقیب نگرانیهای امنیتی را برای خود انجام ندهید، نمیتوانید از هیچکس دیگری انتظار داشته باشید که آن را برای شما انجام دهد. آنها ممکن است به شما کمک کنند ولی ممکن هم هست کمک نکنند. شما نمیدانید که نمیتوانید روی آنها
حساب کنید؟ فقط به خودتان متکی باشید. (Waltz, 2003:7)
3- بیانات رهبر حکیم انقلاب در دیدار اقشار مختلف مردم / 18 شهریور 94
4- به عنوان تنها چند نمونه میتوان به 3 مورد ذیل به عنوان آخرین بیانات ایشان در این رابطه اشاره کرد:
- برخلاف آرزوی احمقانه اقتدار و استحکامی که سیاستبازان خبیث برای رژیم صهیونیستی در سر میپروراندند، این رژیم روزبهروز به اضمحلال و نابودی نزدیکتر شده است / 8 مهر 93
- رژیم صهیونیستی در واقع یک رژیمی است که پایههای آن بشدت سست است، رژیم صهیونیستی محکوم به زوال است/ 29 آبان 93
- امام بزرگوار همان کسی است که در مورد مساله رژیم صهیونیستی از هیچ کس تقیه نکرد؛ اینکه رژیم صهیونیستی یک غده سرطانی است و باید از بین برود، این حرف حضرت امام است / 14 شهریور 93
5- مثلث متساویالساقین مثلثی است که حتماً 2 ضلع آن با هم برابر باشند و ضلع سوم میتواند بزرگتر یا کوچکتر از 2 ضلع دیگر باشد. در اینجا ضلع نابرابر، بزرگتر از 2 ضلع دیگر است فلذا از این ضلع فشار بیشتری وارد میشود.
6 - بویژه ملتهای مسلمان منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا
7 - در این رابطه باید اشاره کرد به حسب غاصب بودن ساکنان اسرائیل، از به کار بردن لفظ ملت که بنا به ادبیات رایج در حقوق بینالملل نوعی شناسایی برخی مردمان یک سرزمین محسوب میشود، پرهیز شده و عبارت ساکنان غاصب اسرائیل مورد استفاده قرار گرفته است.