چند سال است که به کار کارگردانی مشغول شده‌اید؟
حدود 12 سال. قبل از آن هم به کار بازی و طراحی صحنه مشغول بودم.
طراحی صحنه این کار هم به عهده خود شما بود؟
نه، این کار فرصتی بود که گذشته از خودم، چند نفر از دانشجویانم را هم با فضای حرفه‌ای کار آشنا کنم. در حقیقت طراحی صحنه این کار پایان‌نامه یکی از دانشجویان طراحی صحنه و از شاگردان من است؛ خانم الهام فقیه‌نصیر.
چه انگیزه‌ای باعث شد که متن آقای اصغری، «پشت کلانتری، کوچه اول، تیر چراغ برق» را برای کارگردانی به دست بگیرید؟
مشکل متن خوب همیشه یکی از معضلات کارگردان‌هاست و ما با وجود خیل عظیم متن‌هایی که شاید بسیار بی‌دقت تولید می‌شوند، نویسنده خوب نداریم یا خیلی کم داریم! بسیاری از نویسنده‌ها به دنبال پیچیده‌گویی، فضاهای غیرقابل دسترس و فضاهایی که بیشتر در تخیل‌شان شکل گرفته می‌روند که اینها دیگر دغدغه و مساله انسان جامعه امروز ما نیست. زمانی که متن «پشت کلانتری، کوچه اول، تیر چراغ برق» را خواندم، احساس کردم چقدر راحت می‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و به لحاظ مخاطب‌شناسی می‌تواند کار موفقی باشد چرا که زبانش ساده بود و مسائلی را هم که مطرح می‌کرد، مسائل روزمره زندگی همه ماست و طبیعتا زمانی که ما ببینیم کاراکتری روی صحنه با همان مشکلی مواجه است که ما مواجهیم به نوعی تخلیه می‌شویم و سعی می‌کنیم ببینیم این کاراکتر با آن مشکل چطور برخورد می‌کند و شاید آموزه‌ای که از این طریق به دست می‌آوریم در زندگی ما تاثیر بگذارد.
برای انتخاب بازیگر از چه شیوه‌ای استفاده می‌کنید آیا گروه ثابتی دارید؟
گروه «ایما» که ما در آن فعالیت می‌کنیم، تعدادی اعضای ثابت دارد از جمله خانم وکیلی، خانم پهلوان‌زاده، آقای زارع، آقای شفیعی و خود من. طی چندین سال با توانمندی‌های همدیگر آشنا شده‌ایم و حس همدیگر را می‌شناسیم و به عبارتی آنقدر برای هم شفاف شده‌ایم که می‌توانیم آن طرف همدیگر را ببینیم. طبیعتا زمانی که چنین پتانسیلی را در گروه داریم، به لحاظ انتخاب بازیگر خیال من کمی راحت‌تر است بویژه دوستانی که در اینجا هستند هر کدام با توجه به گرایش تحصیلی خودشان، توانمندی‌های خاصی را هم دارند و در همان شاخه هم از آنها استفاده می‌کنیم و زمانی که تعداد بازیگر‌های یک متن زیاد باشد در آن صورت ما از بازیگران میهمان استفاده می‌کنیم و معمولا روال گروه اینگونه است که چنانچه بازیگر میهمان 3 کار با گروه انجام دهد و گروه در شورایی که دارد او را اصلح بداند به عضویت ثابت گروه درمی‌آید و باعث افتخار ماست که گروه گسترده‌تر بشود. در ارتباط با این نمایش هم به خاطر دارم که در هنگام انتخاب بازیگر، خانم پهلوان‌زاده درگیر یک سریال تلویزیونی بودند و وقت‌شان خیلی پر بود منتها مطمئن بودم که این نقش با ایشان روی صحنه جان می‌گیرد و در نهایت تا سه هفته بعد از اینکه ما تمرینات را شروع کرده بودیم نقش «معصومه خانم» را خالی گذاشته بودیم تا ایشان کارشان تمام شود و به ما بپیوندند و با توانایی خاص خودشان نهایتا ظرف دو هفته این نقش را به این مرحله از موفقیت رساندند.
برای کار مشکلی هم داشتید؟
با توجه به محدودیت‌هایی که در عرصه تئاتر کشور هست، گروه‌های تئاتری قادر به انتخاب نیستند و در نهایت آن امکانی را که به آنها عرضه می‌شود سعی می‌کنند به بهترین شکل مورد بهره‌برداری قرار دهند. ما زمانی کار را شروع کردیم که تب جشنواره ماه همه گروه‌ها را گرفته بود و به هر حال ما هم مانند گروه‌های دیگر بعضا با کمبود سالن و مسائل دیگر مواجه شدیم و در طول این مدتی که کار کردیم یاد گرفتیم که چطور با این مسائل و مشکلات کنار بیاییم اما با توجه به اینکه این کار برای جشنواره ماه بود حوزه هنری سالن در اختیار ما گذاشته بود و شاید ما در این مورد کمتر از بقیه مشکل داشتیم.
از نظر شما به‌عنوان کارگردان، حرف اصلی «پشت کلانتری، کوچه اول، تیر چراغ برق» چیست؟
این متن در حقیقت یک تراژدی است؛ تراژدی‌ای که در بستری از طنز بیان می‌شود. این متن در نهایت می‌خواهد بگوید که انکاری برای مشکلات وجود ندارد و مشکلات هستند اما بیایید با خنده این مشکلات را حل کنیم به مشکلات بخندیم. همیشه مدیری هست که در آن بالا نشسته و با مدیریت تمام، آدم‌ها را کنترل می‌کند و نباید خودمان را رها شده بپنداریم و مطمئن باشیم که در سخت‌ترین لحظات ناگهان دری به روی ما باز می‌شود.
چه عواملی باعث می‌شود یک تئاتر با مخاطبش ارتباط برقرار کند؟
تماشاگرهای ما دو دسته هستند؛ تماشاگر عام و تماشاگر خاص. تماشاگران خاص ما، کسانی هستند که تحصیلکرده تئاترند و مطالعات تئاتری دارند و بیشتر با نگاه تکنیکی به دیدن تئاتر می‌آیند، اما اینها در اقلیت هستند، شاید تمام اعضای خانواده تئاتر کشور 90 هزار نفر نباشند و ما 70 میلیون جمعیت داریم که باید برای آنها کار بکنیم و تصور من این است که کاری می‌تواند در برقراری ارتباط موفق باشد که به زبان مردم حرف بزند و به همان سادگی چرا که اگر ساده باشد به سادگی هم به دل تماشاگر می‌نشیند و با او ارتباط برقرار می‌کند.
فکر می‌کنید کار شما با مخاطب ارتباط برقرار کرده است؟
به جرات می‌توانم بگویم جزو معدود کارگردانان خوشبختی هستم که شاید از صددرصد ذهنیت من تا 80 درصد آن روی صحنه جان می‌گیرد و آن 20 درصد مابقی کاملا طبیعی است که به هر حال شاید آن جنس بازی خاصی که مد نظر من است در یک بازیگر خیلی خاص باشد اما آنچه که در حال حاضر روی صحنه می‌رود به نظر من کاملا قانع‌کننده است و تماشاگرانی که آمدند و نظر دادند و در مصاحبه‌هایی که ما در جریان آنها نبودیم، رضایت خودشان را اعلام کردند و دعوت کردند از مردم که بیایند و این نمایش را ببینند و این نهایت افتخار و لذت را برای گروه «ایما» به ارمغان آورده است.
بر چه اساسی ریتم فعلی را برای نمایش برگزیدید؟
یکی از خوشبختی‌های ما این بود که نویسنده کار در کنار ما بود و هر جا که احساس کردیم با توجه به توانمندی‌های گروه و ایده کارگردانی باید تغییری به وجود بیاید با مشاوره آقای اصغری که درنهایت هم به ما افتخار دادند نقش کوتاهی را در این اثر به عهده بگیرند، این متن تغییر می‌کرد، طبیعتا تغییری که به وجود می‌آید بر اساس ضرباهنگی است که در ذهن من کارگردان شکل می‌گیرد که بخشی از آن از متن اصلی تبعیت می‌کند اما این متن در نهاد خودش این ریتم تند و پشت سر هم را داشت به خاطر اینکه کار به لحاظ ظاهری طنز است و طنز هیچ وقت نمی‌تواند با ریتم کند اجرا شود و این ریتم باید به سرعتی برسد که کاملا درست باشد و سر جای خودش بنشیند.
حرکات بازیگران این کار بر چه اساسی طراحی
شده بود؟
ما یکسری از کارهایی که بچه‌های بازیگر روی صحنه انجام می‌دهند را در طول تمرین‌ها درآوردیم به خاطر اینکه یک کار هر قدر هم رئال باشد شما نمایش اجرا می‌کنید و طبیعتا فارغ از جنبه‌های زیبایی‌شناسانه کار نیستید. در هر حال روی تمامی حرکات کار شده و به تدریج پخته شده و اتفاق افتاده است حتی در طول اجرا!
و حرف آخر...
از تمام بچه‌های گروه تشکر و برایشان آرزوی سلامتی می‌کنم و اینکه همیشه توانمند باشند که بتوانیم مردم را شاد کنیم. من دلم می‌خواهد مردم بخندند و احساس می‌کنم که با خنده کمی بیگانه‌ایم و شاید غم‌ها فضای بیشتری برای ما اشغال کردند. نمی‌دانم آیا باز هم کار طنز خواهم کرد یا نه، هر چند که تا به حال به قول دوستی، همیشه تماشاگرهایم را شگفت‌زده کرده‌ام چون هر بار که آنها انتظار دارند كار طنز ببینند ناگهان من کار مذهبی کرده‌ام و زمانی که انتظار دارند کار مذهبی ببینند من کار طنز ارائه داده‌ام! در هر حال دلم می‌خواهد مردم همیشه شاد باشند و امیدوارم که همراه با گروه‌مان سهمی در شادی مردم داشته باشیم. بیایید به مشکلات بخندیم
چند سال است که به کار کارگردانی مشغول شده‌اید؟
حدود 12 سال. قبل از آن هم به کار بازی و طراحی صحنه مشغول بودم.
طراحی صحنه این کار هم به عهده خود شما بود؟
نه، این کار فرصتی بود که گذشته از خودم، چند نفر از دانشجویانم را هم با فضای حرفه‌ای کار آشنا کنم. در حقیقت طراحی صحنه این کار پایان‌نامه یکی از دانشجویان طراحی صحنه و از شاگردان من است؛ خانم الهام فقیه‌نصیر.
چه انگیزه‌ای باعث شد که متن آقای اصغری، «پشت کلانتری، کوچه اول، تیر چراغ برق» را برای کارگردانی به دست بگیرید؟
مشکل متن خوب همیشه یکی از معضلات کارگردان‌هاست و ما با وجود خیل عظیم متن‌هایی که شاید بسیار بی‌دقت تولید می‌شوند، نویسنده خوب نداریم یا خیلی کم داریم! بسیاری از نویسنده‌ها به دنبال پیچیده‌گویی، فضاهای غیرقابل دسترس و فضاهایی که بیشتر در تخیل‌شان شکل گرفته می‌روند که اینها دیگر دغدغه و مساله انسان جامعه امروز ما نیست. زمانی که متن «پشت کلانتری، کوچه اول، تیر چراغ برق» را خواندم، احساس کردم چقدر راحت می‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و به لحاظ مخاطب‌شناسی می‌تواند کار موفقی باشد چرا که زبانش ساده بود و مسائلی را هم که مطرح می‌کرد، مسائل روزمره زندگی همه ماست و طبیعتا زمانی که ما ببینیم کاراکتری روی صحنه با همان مشکلی مواجه است که ما مواجهیم به نوعی تخلیه می‌شویم و سعی می‌کنیم ببینیم این کاراکتر با آن مشکل چطور برخورد می‌کند و شاید آموزه‌ای که از این طریق به دست می‌آوریم در زندگی ما تاثیر بگذارد.
برای انتخاب بازیگر از چه شیوه‌ای استفاده می‌کنید آیا گروه ثابتی دارید؟
گروه «ایما» که ما در آن فعالیت می‌کنیم، تعدادی اعضای ثابت دارد از جمله خانم وکیلی، خانم پهلوان‌زاده، آقای زارع، آقای شفیعی و خود من. طی چندین سال با توانمندی‌های همدیگر آشنا شده‌ایم و حس همدیگر را می‌شناسیم و به عبارتی آنقدر برای هم شفاف شده‌ایم که می‌توانیم آن طرف همدیگر را ببینیم. طبیعتا زمانی که چنین پتانسیلی را در گروه داریم، به لحاظ انتخاب بازیگر خیال من کمی راحت‌تر است بویژه دوستانی که در اینجا هستند هر کدام با توجه به گرایش تحصیلی خودشان، توانمندی‌های خاصی را هم دارند و در همان شاخه هم از آنها استفاده می‌کنیم و زمانی که تعداد بازیگر‌های یک متن زیاد باشد در آن صورت ما از بازیگران میهمان استفاده می‌کنیم و معمولا روال گروه اینگونه است که چنانچه بازیگر میهمان 3 کار با گروه انجام دهد و گروه در شورایی که دارد او را اصلح بداند به عضویت ثابت گروه درمی‌آید و باعث افتخار ماست که گروه گسترده‌تر بشود. در ارتباط با این نمایش هم به خاطر دارم که در هنگام انتخاب بازیگر، خانم پهلوان‌زاده درگیر یک سریال تلویزیونی بودند و وقت‌شان خیلی پر بود منتها مطمئن بودم که این نقش با ایشان روی صحنه جان می‌گیرد و در نهایت تا سه هفته بعد از اینکه ما تمرینات را شروع کرده بودیم نقش «معصومه خانم» را خالی گذاشته بودیم تا ایشان کارشان تمام شود و به ما بپیوندند و با توانایی خاص خودشان نهایتا ظرف دو هفته این نقش را به این مرحله از موفقیت رساندند.
برای کار مشکلی هم داشتید؟
با توجه به محدودیت‌هایی که در عرصه تئاتر کشور هست، گروه‌های تئاتری قادر به انتخاب نیستند و در نهایت آن امکانی را که به آنها عرضه می‌شود سعی می‌کنند به بهترین شکل مورد بهره‌برداری قرار دهند. ما زمانی کار را شروع کردیم که تب جشنواره ماه همه گروه‌ها را گرفته بود و به هر حال ما هم مانند گروه‌های دیگر بعضا با کمبود سالن و مسائل دیگر مواجه شدیم و در طول این مدتی که کار کردیم یاد گرفتیم که چطور با این مسائل و مشکلات کنار بیاییم اما با توجه به اینکه این کار برای جشنواره ماه بود حوزه هنری سالن در اختیار ما گذاشته بود و شاید ما در این مورد کمتر از بقیه مشکل داشتیم.
از نظر شما به‌عنوان کارگردان، حرف اصلی «پشت کلانتری، کوچه اول، تیر چراغ برق» چیست؟
این متن در حقیقت یک تراژدی است؛ تراژدی‌ای که در بستری از طنز بیان می‌شود. این متن در نهایت می‌خواهد بگوید که انکاری برای مشکلات وجود ندارد و مشکلات هستند اما بیایید با خنده این مشکلات را حل کنیم به مشکلات بخندیم. همیشه مدیری هست که در آن بالا نشسته و با مدیریت تمام، آدم‌ها را کنترل می‌کند و نباید خودمان را رها شده بپنداریم و مطمئن باشیم که در سخت‌ترین لحظات ناگهان دری به روی ما باز می‌شود.
چه عواملی باعث می‌شود یک تئاتر با مخاطبش ارتباط برقرار کند؟
تماشاگرهای ما دو دسته هستند؛ تماشاگر عام و تماشاگر خاص. تماشاگران خاص ما، کسانی هستند که تحصیلکرده تئاترند و مطالعات تئاتری دارند و بیشتر با نگاه تکنیکی به دیدن تئاتر می‌آیند، اما اینها در اقلیت هستند، شاید تمام اعضای خانواده تئاتر کشور 90 هزار نفر نباشند و ما 70 میلیون جمعیت داریم که باید برای آنها کار بکنیم و تصور من این است که کاری می‌تواند در برقراری ارتباط موفق باشد که به زبان مردم حرف بزند و به همان سادگی چرا که اگر ساده باشد به سادگی هم به دل تماشاگر می‌نشیند و با او ارتباط برقرار می‌کند.
فکر می‌کنید کار شما با مخاطب ارتباط برقرار کرده است؟
به جرات می‌توانم بگویم جزو معدود کارگردانان خوشبختی هستم که شاید از صددرصد ذهنیت من تا 80 درصد آن روی صحنه جان می‌گیرد و آن 20 درصد مابقی کاملا طبیعی است که به هر حال شاید آن جنس بازی خاصی که مد نظر من است در یک بازیگر خیلی خاص باشد اما آنچه که در حال حاضر روی صحنه می‌رود به نظر من کاملا قانع‌کننده است و تماشاگرانی که آمدند و نظر دادند و در مصاحبه‌هایی که ما در جریان آنها نبودیم، رضایت خودشان را اعلام کردند و دعوت کردند از مردم که بیایند و این نمایش را ببینند و این نهایت افتخار و لذت را برای گروه «ایما» به ارمغان آورده است.
بر چه اساسی ریتم فعلی را برای نمایش برگزیدید؟
یکی از خوشبختی‌های ما این بود که نویسنده کار در کنار ما بود و هر جا که احساس کردیم با توجه به توانمندی‌های گروه و ایده کارگردانی باید تغییری به وجود بیاید با مشاوره آقای اصغری که درنهایت هم به ما افتخار دادند نقش کوتاهی را در این اثر به عهده بگیرند، این متن تغییر می‌کرد، طبیعتا تغییری که به وجود می‌آید بر اساس ضرباهنگی است که در ذهن من کارگردان شکل می‌گیرد که بخشی از آن از متن اصلی تبعیت می‌کند اما این متن در نهاد خودش این ریتم تند و پشت سر هم را داشت به خاطر اینکه کار به لحاظ ظاهری طنز است و طنز هیچ وقت نمی‌تواند با ریتم کند اجرا شود و این ریتم باید به سرعتی برسد که کاملا درست باشد و سر جای خودش بنشیند.
حرکات بازیگران این کار بر چه اساسی طراحی
شده بود؟
ما یکسری از کارهایی که بچه‌های بازیگر روی صحنه انجام می‌دهند را در طول تمرین‌ها درآوردیم به خاطر اینکه یک کار هر قدر هم رئال باشد شما نمایش اجرا می‌کنید و طبیعتا فارغ از جنبه‌های زیبایی‌شناسانه کار نیستید. در هر حال روی تمامی حرکات کار شده و به تدریج پخته شده و اتفاق افتاده است حتی در طول اجرا!
و حرف آخر...
از تمام بچه‌های گروه تشکر و برایشان آرزوی سلامتی می‌کنم و اینکه همیشه توانمند باشند که بتوانیم مردم را شاد کنیم. من دلم می‌خواهد مردم بخندند و احساس می‌کنم که با خنده کمی بیگانه‌ایم و شاید غم‌ها فضای بیشتری برای ما اشغال کردند. نمی‌دانم آیا باز هم کار طنز خواهم کرد یا نه، هر چند که تا به حال به قول دوستی، همیشه تماشاگرهایم را شگفت‌زده کرده‌ام چون هر بار که آنها انتظار دارند كار طنز ببینند ناگهان من کار مذهبی کرده‌ام و زمانی که انتظار دارند کار مذهبی ببینند من کار طنز ارائه داده‌ام! در هر حال دلم می‌خواهد مردم همیشه شاد باشند و امیدوارم که همراه با گروه‌مان سهمی در شادی مردم داشته باشیم. ارسال نظر
پربیننده