کروماتوگرافی برگ
در آزمایش امروز می‌خواهیم رنگدانه‌های مختلفی را که در برگ درختان وجود دارند از آنها جدا کنیم؛ هم ساده است و هم جالب و هیجان‌انگیز!
چه چیزهایی لازم داریم؟
چند عدد برگ سبز، مقداری الکل، بشر یا ظرف شیشه‌ای نشکن با درپوش، همزن، کاغذ صافی، مداد و ذره‌بین. به‌این نکات‌ایمنی توجه کنید: الکل ماده‌ای سمی است؛ آن را نچشید. پس از انجام آزمایش دست‌هایتان را با صابون بشویید.
استفاده از دستکش در این آزمایش الزامی‌است.
چه‌کار باید بکنیم؟
1- برگ را تا جایی که ممکن است خرد کنید.
2- خرده‌برگ‌ها را در بشر بریزید.
3- روی برگ‌ها الکل بریزید طوری که تمام برگ‌ها در الکل فروروند.
4- با کمک همزن، مخلوط الکل و برگ را به هم بزنید.
5- بشر را با درپوش پلاستیکی بپوشانید و آن را در قابلمه‌ای که تا نیمه از آب گرم پر کرده‌اید، قرار دهید.
6- یک روز بشر را به همین حالت نگه دارید.
7- کاغذ صافی را به صورت مستطیلی با عرض 2 و طول 10 سانتیمتر ببرید.
8- عرض کاغذ صافی را به مداد بچسبانید.
9- مداد را طوری روی بشر بگذارید که کاغذ صافی از آن آویزان شود.
10- کاغذ را دور مداد بپیچانید و ارتفاع آن را طوری تنظیم کنید که انتهای کاغذ کمی در الکل فرورود.
11- کمی‌صبر کنید تا رنگدانه‌ها شروع به مهاجرت در کاغذ صافی کنند. در این فرصت بخش توضیحات را مطالعه کنید.
12- نوار را از بشر درآورده و روی دستمال‌کاغذی بگذارید تا خشک شود.
13- با ذره‌بین، نوار کاغذ صافی را به دقت مشاهده کنید .
چرا این اتفاق افتاد؟
مخلوط، آمیزه‌ای از ترکیب دو عنصر است که در آن ماده جدیدی تولیدی نمی‌شود و می‌توان نسبت اجزا را بدون تغییر در ماهیت مخلوط تغییر داد. اجزا در مخلوط به هم واکنش شیمیایی نمی‌دهند و ترکیب نمی‌شوند. مخلوط را می‌توان از عناصر، ترکیبات یا هر دو ساخت. خواص اجزای مخلوط در مخلوط، تغییری نمی‌کند. محدودیتی برای تعداد اجزای مخلوط وجود ندارد. وقتی با روی هم ریختن اجزا، مخلوط می‌سازیم یا مخلوط را به اجزای سازنده آن تبدیل می‌کنیم انرژی جذب یا آزاد نمی‌شود. اجزای مخلوط را می‌توان با روش‌های فیزیکی از هم جدا کرد. برگ‌ها، کارخانه‌های طبیعی تولیدکننده غذا هستند. گیاهان آب را به وسیله ریشه‌های خود از زمین و دی‌اکسید کربن را از هوا می‌گیرند و با کمک انرژی نور خورشید، آب و دی‌اکسید کربن را به گلوکز تبدیل می‌کند. گلوکز نوعی قند است. گیاهان از گلوکز به عنوان غذا و منبع انرژی و نیز واحدهای سازنده برای رشد استفاده می‌کنند. فرآیند تبدیل CO2 و آب به گلوکز، فتوسنتز نامیده می‌شود. نوعی ماده شیمیایی به نام کلروفیل به وقوع فرآیند فتوسنتز کمک می‌کند. کلروفیل رنگدانه‌ای است که موجب سبز بودن گیاهان می‌شود. رنگدانه‌ها ترکیباتی‌اند که نور را جذب می‌کنند.
گیاهان رنگدانه‌های مختلفی دارند. رنگدانه‌ها در به دام انداختن انرژی نور در انجام فرآیند فتوسنتز نقش بسیار مهمی دارند. رنگدانه‌ها موجب رنگی دیده شدن برگ‌ها می‌شوند زیرا نور را در طول موج‌های مشخصی بازمی‌تابانند؛ کلروفیل‌ها نور سبز را، آنتوسیانین‌ها نور قرمز را و کارتنوئیدها نور زرد را باز می‌تابانند. با پایان یافتن فصل تابستان و آغاز فصل پاییز در نیم‌کره شمالی و با چرخش زمین به دور خورشید، محور چرخش زمین از خورشید دورتر می‌شود. نتیجه این می‌شود که روزها کوتاه و کوتاه‌تر می‌شود. با کاهش نور خورشید، درختان می‌فهمند باید آماده فصل زمستان شوند.
در زمستان، نور و آب موجود برای فتوسنتز کافی نیست. درختان نیز دیگر با سرعت فصول قبلی گلوکز تولید نمی‌کنند بلکه از دخایر غذایی تابستان استفاده می‌کنند. کلروفیل سبز در برگ‌ها تجزیه می‌شود. همزمان با کمرنگ شدن رنگدانه سبز، رنگدانه‌های زرد، نارنجی و قرمز پدیدار می‌شوند. همیشه مقدار کمی از این رنگدانه‌ها در همه برگ‌ها وجود دارد اما نمی‌توانیم آنها را در فصل تابستان ببینیم زیرا به وسیله رنگدانه سبز پوشیده می‌شوند.
کروماتوگرافی کاغذی روشی است که می‌توان با آن اجزای مخلوط را از هم جدا کرد. کروماتوگرافی یعنی نوشتار رنگی. اجزای مخلوط رنگدانه‌های موجود در برگ را می‌توان با کروماتوگرافی کاغذی به صورت نوارهای رنگی از هم جدا کرد. جداسازی با جذب و عمل موئینگی انجام می‌شود. کاغذ به وسیله جذب، مواد را نگه‌می‌دارد یا مواد را جذب می‌کند. عمل موئینگی نیز نیرویی است که موجب می‌شود مواد با سرعت‌های مختلف در کاغذ رو به بالا حرکت کنند. رنگدانه‌ها روی کاغذ جداسازی شده و خطوط رنگی نمایان می‌شوند. به الگو و طرح ترکیبات جداسازی شده روی کاغذ، کروماتوگرام می‌گویند. کروماتوگرافی برگ
کروماتوگرافی برگ
در آزمایش امروز می‌خواهیم رنگدانه‌های مختلفی را که در برگ درختان وجود دارند از آنها جدا کنیم؛ هم ساده است و هم جالب و هیجان‌انگیز!
چه چیزهایی لازم داریم؟
چند عدد برگ سبز، مقداری الکل، بشر یا ظرف شیشه‌ای نشکن با درپوش، همزن، کاغذ صافی، مداد و ذره‌بین. به‌این نکات‌ایمنی توجه کنید: الکل ماده‌ای سمی است؛ آن را نچشید. پس از انجام آزمایش دست‌هایتان را با صابون بشویید.
استفاده از دستکش در این آزمایش الزامی‌است.
چه‌کار باید بکنیم؟
1- برگ را تا جایی که ممکن است خرد کنید.
2- خرده‌برگ‌ها را در بشر بریزید.
3- روی برگ‌ها الکل بریزید طوری که تمام برگ‌ها در الکل فروروند.
4- با کمک همزن، مخلوط الکل و برگ را به هم بزنید.
5- بشر را با درپوش پلاستیکی بپوشانید و آن را در قابلمه‌ای که تا نیمه از آب گرم پر کرده‌اید، قرار دهید.
6- یک روز بشر را به همین حالت نگه دارید.
7- کاغذ صافی را به صورت مستطیلی با عرض 2 و طول 10 سانتیمتر ببرید.
8- عرض کاغذ صافی را به مداد بچسبانید.
9- مداد را طوری روی بشر بگذارید که کاغذ صافی از آن آویزان شود.
10- کاغذ را دور مداد بپیچانید و ارتفاع آن را طوری تنظیم کنید که انتهای کاغذ کمی در الکل فرورود.
11- کمی‌صبر کنید تا رنگدانه‌ها شروع به مهاجرت در کاغذ صافی کنند. در این فرصت بخش توضیحات را مطالعه کنید.
12- نوار را از بشر درآورده و روی دستمال‌کاغذی بگذارید تا خشک شود.
13- با ذره‌بین، نوار کاغذ صافی را به دقت مشاهده کنید .
چرا این اتفاق افتاد؟
مخلوط، آمیزه‌ای از ترکیب دو عنصر است که در آن ماده جدیدی تولیدی نمی‌شود و می‌توان نسبت اجزا را بدون تغییر در ماهیت مخلوط تغییر داد. اجزا در مخلوط به هم واکنش شیمیایی نمی‌دهند و ترکیب نمی‌شوند. مخلوط را می‌توان از عناصر، ترکیبات یا هر دو ساخت. خواص اجزای مخلوط در مخلوط، تغییری نمی‌کند. محدودیتی برای تعداد اجزای مخلوط وجود ندارد. وقتی با روی هم ریختن اجزا، مخلوط می‌سازیم یا مخلوط را به اجزای سازنده آن تبدیل می‌کنیم انرژی جذب یا آزاد نمی‌شود. اجزای مخلوط را می‌توان با روش‌های فیزیکی از هم جدا کرد. برگ‌ها، کارخانه‌های طبیعی تولیدکننده غذا هستند. گیاهان آب را به وسیله ریشه‌های خود از زمین و دی‌اکسید کربن را از هوا می‌گیرند و با کمک انرژی نور خورشید، آب و دی‌اکسید کربن را به گلوکز تبدیل می‌کند. گلوکز نوعی قند است. گیاهان از گلوکز به عنوان غذا و منبع انرژی و نیز واحدهای سازنده برای رشد استفاده می‌کنند. فرآیند تبدیل CO2 و آب به گلوکز، فتوسنتز نامیده می‌شود. نوعی ماده شیمیایی به نام کلروفیل به وقوع فرآیند فتوسنتز کمک می‌کند. کلروفیل رنگدانه‌ای است که موجب سبز بودن گیاهان می‌شود. رنگدانه‌ها ترکیباتی‌اند که نور را جذب می‌کنند.
گیاهان رنگدانه‌های مختلفی دارند. رنگدانه‌ها در به دام انداختن انرژی نور در انجام فرآیند فتوسنتز نقش بسیار مهمی دارند. رنگدانه‌ها موجب رنگی دیده شدن برگ‌ها می‌شوند زیرا نور را در طول موج‌های مشخصی بازمی‌تابانند؛ کلروفیل‌ها نور سبز را، آنتوسیانین‌ها نور قرمز را و کارتنوئیدها نور زرد را باز می‌تابانند. با پایان یافتن فصل تابستان و آغاز فصل پاییز در نیم‌کره شمالی و با چرخش زمین به دور خورشید، محور چرخش زمین از خورشید دورتر می‌شود. نتیجه این می‌شود که روزها کوتاه و کوتاه‌تر می‌شود. با کاهش نور خورشید، درختان می‌فهمند باید آماده فصل زمستان شوند.
در زمستان، نور و آب موجود برای فتوسنتز کافی نیست. درختان نیز دیگر با سرعت فصول قبلی گلوکز تولید نمی‌کنند بلکه از دخایر غذایی تابستان استفاده می‌کنند. کلروفیل سبز در برگ‌ها تجزیه می‌شود. همزمان با کمرنگ شدن رنگدانه سبز، رنگدانه‌های زرد، نارنجی و قرمز پدیدار می‌شوند. همیشه مقدار کمی از این رنگدانه‌ها در همه برگ‌ها وجود دارد اما نمی‌توانیم آنها را در فصل تابستان ببینیم زیرا به وسیله رنگدانه سبز پوشیده می‌شوند.
کروماتوگرافی کاغذی روشی است که می‌توان با آن اجزای مخلوط را از هم جدا کرد. کروماتوگرافی یعنی نوشتار رنگی. اجزای مخلوط رنگدانه‌های موجود در برگ را می‌توان با کروماتوگرافی کاغذی به صورت نوارهای رنگی از هم جدا کرد. جداسازی با جذب و عمل موئینگی انجام می‌شود. کاغذ به وسیله جذب، مواد را نگه‌می‌دارد یا مواد را جذب می‌کند. عمل موئینگی نیز نیرویی است که موجب می‌شود مواد با سرعت‌های مختلف در کاغذ رو به بالا حرکت کنند. رنگدانه‌ها روی کاغذ جداسازی شده و خطوط رنگی نمایان می‌شوند. به الگو و طرح ترکیبات جداسازی شده روی کاغذ، کروماتوگرام می‌گویند. ارسال نظر
پربیننده